Bộ trưởng Bộ GD-ĐT: ĐH cần chuyển từ mở rộng số lượng sang tập trung chất lượng

ảnh: h.n

Sáng nay (1.10), Bộ GD-ĐT tổ chức chương trình Hội nghị giáo dục ĐH năm 2026 tại TP.HCM. Tham dự có Phó thủ tướng Chính phủ Lê Tiến Châu, cùng lãnh đạo các bộ ngành, cơ sở giáo dục ĐH.

Phát biểu khai mạc, Bộ trưởng Bộ GD-ĐT Hoàng Minh Sơn cho rằng hội nghị diễn ra trong thời điểm toàn hệ thống ĐH bước vào năm học mới, sau một năm hoàn thành Nghị quyết số 71 và tiếp tục thực hiện Nghị quyết số 57. Đây là hai nghị quyết trụ cột cho việc phát triển giáo dục ĐH.

Theo Bộ trưởng, được sự quan tâm đặc biệt của lãnh đạo Đảng và Nhà nước, sau một năm, toàn ngành đã đạt được những kết quả quan trọng, với nhiều chuyển biến mạnh mẽ về tư duy, thể chế, chính sách và những kết quả cụ thể.

Theo đó, hệ thống văn bản pháp luật về giáo dục ĐH đã được đổi mới mạnh mẽ và cơ bản hoàn thiện. Lần đầu tiên chúng ta có nghị định riêng về cơ chế tự chủ cho giáo dục ĐH. Việc đặt hàng đào tạo, kết quả đầu ra, đến hàng loạt chính sách mới với đội ngũ giảng viên và người học đã được triển khai. 

Chiến lược phát triển giáo dục ĐH; quy hoạch mạng lưới cơ sở giáo dục ĐH công lập, cơ sở giáo dục nghề nghiệp đã được điều chỉnh và ban hành. Hàng loạt chương trình, đề án phát triển các cơ sở giáo dục ĐH trọng điểm, các cơ sở đào tạo các vùng, các đề án phát triển nguồn nhân lực trong lĩnh vực then chốt được phê duyệt.

Các cơ sở giáo dục ĐH đã kiện toàn vị trí lãnh đạo, rà soát, hoàn thiện chiến lược, mô hình quản trị, phát triển đội ngũ và mô hình quản trị; tăng cường cơ sở vật chất, đẩy mạnh hoạt động nghiên cứu, đổi mới sáng tạo. Hầu hết các trường đã hoàn thành công tác tuyển sinh ĐH năm 2026 và bắt đầu năm học mới.

Hội nghị này nhằm nhìn nhận, đánh giá thẳng thắn những việc đã làm được, đồng thời nhìn nhận những tồn tại, hạn chế, phân tích nguyên nhân và trách nhiệm các bên liên quan. Đồng thời, tổ chức triển khai, thực thi các cơ chế, chính sách, đề án, chiến lược đã được ban hành.

3 yêu cầu với cơ sở giáo dục ĐH

Trên cơ sở đó, Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn đề nghị các cơ sở giáo dục ĐH tập trung các vấn đề lớn, không chỉ trong hội nghị này, mà cả trong năm học tới đây.

Thứ nhất, cần trả lời câu hỏi trong việc thực hiện chiến lược giáo dục ĐH giai đoạn tới: Giáo dục ĐH chúng ta cần phải thay đổi những gì, thích ứng với thời đại mới, nhất là với sự thay đổi của trí tuệ nhân tạo, cùng với yêu cầu phát triển mới của đất nước.

Thứ hai, với mỗi nhà trường và toàn hệ thống, sẽ làm gì để mang lại giá trị tốt đẹp cho người học, xã hội và đóng góp cho sự phát triển của đất nước. Sử dụng những nguồn lực từ Nhà nước, doanh nghiệp và người học như thế nào một cách hiệu quả nhất để tạo những giá trị đó. Thay vì đi trả lời câu hỏi trường sẽ đạt top bao nhiêu, Bộ trưởng cho rằng hãy tìm câu trả lời khác: "Cách tạo ra những giá trị gì cho người học, cho xã hội và đất nước; vì sao người học lại chọn trường này, ngành học này; vì sao Nhà nước lại đầu tư cho trường, cho ngành này; vì sao doanh nghiệp lại chọn nhóm nghiên cứu này hay hợp tác với trường này...?"

Thứ ba, chúng ta đã tăng được tỷ lệ người học theo học ĐH. Với tiến độ như hiện nay, đến năm 2030 sẽ đạt được số lượng sinh viên/vạn dân. Điều quan trọng hơn, cần tập trung nâng cao chất lượng đào tạo, cả hệ thống cần tạo chất lượng thực chất.

"Các trường ĐH cần chuyển mạnh từ mở rộng số lượng sang tập trung chất lượng, chuyển đổi cơ cấu trình độ, ngành nghề, lĩnh vực. Không chỉ nói về thứ hạng hay số lượng bài báo công bố mà cần nói về chất lượng của các công bố khoa học, việc làm và sự đóng góp của người học sau khi tốt nghiệp. Chỉ như thế, hệ thống ĐH mới có thể phát triển bền vững và hoàn thành sứ mệnh của mình", Bộ trưởng Bộ GD-ĐT Hoàng Minh Sơn nhấn mạnh.