Cà Mau tìm hướng tăng thu nhập cho diêm dân

Gia Bách- nguyenhongdiep75@gmail.com

29/10/2026 04:32 GMT+7

Nghề muối ở Cà Mau có hơn 100 năm, nhưng thu nhập của diêm dân còn bấp bênh. Tỉnh đặt mục tiêu tăng thu nhập hộ làm muối 15 - 30% thông qua cải thiện sản xuất, chế biến sâu, liên kết tiêu thụ và phát triển du lịch.

Diêm dân Cà Mau vẫn gặp khó vì thu nhập thấp, đầu ra thiếu ổn định, dù một số sản phẩm muối ớt, muối tôm, muối tiêu của địa phương đã xuất khẩu sang Nhật Bản, Hàn Quốc. Phần lớn diện tích muối vẫn sản xuất theo phương pháp truyền thống, tiêu thụ chủ yếu qua thương lái; một bộ phận người làm muối, nhất là lao động trẻ, có xu hướng chuyển nghề.

Đó là thực trạng được nêu trong kế hoạch phát triển ngành muối giai đoạn 2026 - 2030, do ông Lê Văn Sử, Phó chủ tịch UBND tỉnh Cà Mau, ký và được Văn phòng UBND tỉnh thông tin ngày 28.10.

Hạt muối còn nhiều nỗi lo

Sau hợp nhất, Cà Mau có 1.588,01 ha sản xuất muối, tập trung tại các xã Vĩnh Hậu, Đông Hải, Long Điền, Gành Hào, Định Thành và Tân Thuận. Sản lượng thu hoạch năm 2025 đạt hơn 57.036 tấn.

Nghề làm muối ở địa phương đã hình thành, phát triển hơn 100 năm. Năm 2013, sản phẩm "Muối ăn Bạc Liêu" được cấp chứng nhận đăng ký chỉ dẫn địa lý, bảo hộ vô thời hạn trên toàn lãnh thổ Việt Nam. Năm 2020, nghề làm muối được đưa vào danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.

Dù có lợi thế về truyền thống và thương hiệu, việc sản xuất vẫn chịu nhiều tác động từ thời tiết. Những đợt mưa trái mùa ảnh hưởng trực tiếp đến quá trình kết tinh, làm giảm năng suất, sản lượng. Hệ thống giao thông nội đồng, kênh mương cấp thoát nước chưa đồng bộ cũng gây khó cho sản xuất và vận chuyển.

Muối làm ra còn gặp cảnh giá biến động, đầu ra thiếu ổn định. Liên kết giữa diêm dân, hợp tác xã và doanh nghiệp chưa bền vững; doanh nghiệp tham gia còn ít, quy mô nhỏ, hợp đồng tiêu thụ chưa ổn định.

Phương pháp kết tinh muối trên nền sân trải bạt đã giúp nâng năng suất, chất lượng và giá trị sản phẩm. Tuy nhiên, chi phí đầu tư ban đầu cao, giá muối nguyên liệu thấp, thời gian thu hồi vốn dài khiến nhiều hộ chưa đủ khả năng chuyển đổi.

Ở khâu chế biến, sản phẩm ngày càng đa dạng nhưng chế biến sâu chưa phát triển tương xứng với tiềm năng. Những mặt hàng đã xuất khẩu vẫn có quy mô nhỏ, cần tiếp tục mở rộng thị trường và hệ thống phân phối.

Tăng thu nhập cho diêm dân từ chế biến và du lịch

Đến năm 2030, Cà Mau phấn đấu duy trì khoảng 1.600 ha sản xuất muối, sản lượng đạt 76.000 tấn/năm. Tỉnh đặt mục tiêu tăng thu nhập hộ sản xuất muối 15 - 30% so với giai đoạn 2021 - 2025; nâng giá trị sản phẩm ít nhất 30% so với hiện nay.

Để đạt mục tiêu, kế hoạch tập trung vào tổ chức lại sản xuất, củng cố các hợp tác xã và thúc đẩy doanh nghiệp tham gia liên kết thu mua, chế biến, tiêu thụ. Tỉnh phấn đấu có 50% hộ diêm dân tham gia tổ chức hợp tác hoặc liên kết sản xuất với doanh nghiệp.

Các hợp tác xã được hỗ trợ nâng năng lực quản lý, tiếp cận vốn, công nghệ và thị trường. Hoạt động kết nối cung cầu, hệ thống phân phối, thương mại điện tử được chú trọng, đồng thời ưu tiên tiêu thụ muối tồn kho, giảm khâu trung gian.

Cà Mau cũng định hướng tăng tỷ lệ muối qua chế biến lên trên 30% tổng sản lượng. Việc hỗ trợ máy móc, công nghệ sẽ gắn với chế biến, sấy, bảo quản, đóng gói, phát triển sản phẩm có giá trị gia tăng; hoàn thiện tiêu chuẩn chất lượng, nhãn hiệu và truy xuất nguồn gốc.

Về hạ tầng, tỉnh dự kiến tiếp tục đầu tư giao thông nội đồng, bờ bao, kênh mương và hệ thống cấp thoát nước tại các vùng muối tập trung; nghiên cứu thí điểm trạm bơm thông minh. Doanh nghiệp, hợp tác xã và diêm dân được khuyến khích đầu tư bến bãi, kho bảo quản để giảm thất thoát sau thu hoạch.

Một hướng tạo thêm thu nhập là đưa du khách đến trải nghiệm nghề muối. Hiện Cà Mau có 6 làng nghề sản xuất muối được công nhận, với 576 hộ và khoảng 1.023 lao động trực tiếp.

Theo kế hoạch, các mô hình sản xuất muối gắn với du lịch trải nghiệm sẽ được thí điểm tại Đông Hải, Long Điền và Vĩnh Hậu, kết hợp điểm dừng chân, khu trưng bày quy trình làm muối truyền thống.

Tỉnh còn đặt ra việc xây dựng không gian trưng bày nghề làm muối, bảo tàng muối và nghiên cứu đề xuất biểu tượng tôn vinh nghề. Việc khai thác du lịch được gắn với gìn giữ kỹ thuật, tập quán, công cụ và cảnh quan đồng muối, tạo thêm nguồn thu để diêm dân tiếp tục giữ nghề.