Can trường vươn khơi, bám biển

VAY TIỀN ĐÓNG TÀU RA ĐẢO

Một buổi chiều mùa hè, lão ngư Dương Minh Thạnh (72 tuổi, ở đặc khu Lý Sơn, Quảng Ngãi) sắp xếp việc nhà trước khi lên tàu ra biển Hoàng Sa. 45 năm trước, ông vay vốn đóng chiếc tàu vỏ gỗ dài 14 m mang số hiệu 73 với giá trị thời đó lên đến hơn 50 lượng vàng.

Đến đầu năm 1982, anh ruột và anh vợ của ông Thạnh cũng sở hữu 2 tàu cá để cùng ra Hoàng Sa mưu sinh. Ông Thạnh cùng anh trai tính toán hành trình ra đảo Tri Tôn (thuộc quần đảo Hoàng Sa) bằng chiếc la bàn nhỏ và bản đồ bằng giấy khổ rộng treo trên tường. Đúng 7 giờ 30 ngày 16.2 âm lịch (ngày 11.3.1982), cả ba con tàu nổ máy rẽ sóng hướng ra vùng biển Hoàng Sa. Sau 26 giờ, họ đến đảo Tri Tôn như dự định. 

Bạn chài trên tàu ông Thạnh buông giàn lưới chuồn vào lòng biển với chiều dài tầm 18 km rồi cùng kéo lưới giữa trưa nắng chói chang. Cá mắc lưới nhiều vô kể. Tiếng cười nói rộn ràng làm vơi đi mỏi mệt.

ẢNH: TRANG THY

Họ giũ lưới, đưa cá vào muối mặn đến khi bóng đêm bao trùm biển rộng. Ánh đèn măng sông chiếu xuống nước lấp lóa quanh thân tàu. Đến cuối ngày thứ ba thì tàu khẳm cá nên quay mũi vào bờ. "Khi đó, vùng biển Hoàng Sa cá nhiều lắm. Tàu của tôi và 2 người anh đều trúng cá. Khoảng 3 năm sau thì chúng tôi trả hết nợ nần...", ông Thạnh nhớ lại.

Gần cả đời gắn bó với biển Hoàng Sa, ông Thạnh đã trải qua bao hiểm nguy, nhọc nhằn. Sóng gió biển khơi từng nhấn chìm và phá nát 4 chiếc tàu khiến ông nhiều lần trắng tay, phải làm lại từ đầu. Ông và bạn chài còn nhớ như in cơn bão dữ vào chiều 8.7.1991. Khi ấy, trời mây xám xịt, gió hú kinh hồn. Mặt biển cuộn sóng đẩy tàu nghiêng ngả. Cả 13 người đều lo sợ bỏ xác nơi biển khơi. Ông Thạnh vừa hét bảo mọi người chuẩn bị rời tàu, vừa kéo ga, tiếng máy gào lẫn trong sóng gió. Tàu rướn mình lao vào bãi đá và rạn san hô đảo Bom Bay. 

Một ngư dân cầm dây thừng rời tàu băng nước chạy vào ngọn hải đăng. Bạn chài cuống cuồng gom lương thực, thực phẩm. Sóng xô mạnh, đẩy tàu lật úp ngay sau khi 12 người còn lại kịp thoát ra ngoài. Họ bám dây thừng, ngụp lặn vào chân trụ đèn biển và mê man vì quá mệt.

Ảnh: Hải Phong

Rất lâu sau, mọi người dần tỉnh lại và bàng hoàng nhận ra tàu đã bị sóng đánh tan tành, lương thực bị cuốn trôi. Khi thủy triều xuống, quanh trụ đèn hiện ra bãi đá và rạn san hô khá rộng. Mọi người tìm được chiếc chăn cũ liền mang xuống thay lưới để bắt cá nhỏ quanh bãi rạn để chống đói. Vài ngày sau, họ mừng rỡ phát hiện một số can nhựa đựng nước nằm cạnh bình ắc quy nối với ngọn đèn biển. Sau khi cẩn thận kiểm tra và khẳng định là nước mưa dùng để pha vào bình ắc quy chứ không phải a xít, họ dặn nhau uống dè sẻn từng giọt để cầm cự dài ngày.

"Đến ngày thứ 18 có tàu ngư dân Bình Định (nay thuộc tỉnh Gia Lai - PV) phát hiện vào cứu. Lát sau nữa thì tàu của cháu tôi chạy ra đến nơi cùng đưa mọi người vào bờ", ông Thạnh kể rồi nói thêm: "Không chỉ bão tố, thiên tai, tôi cùng bạn chài còn đối mặt với "nhân tai". Tuy nhiên, đến giờ chúng tôi vẫn đánh bắt ở Hoàng Sa bởi vì đó là biển đảo của Việt Nam, có từ thời ông cha mình rồi".

CỨU NGƯỜI GIỮA TRÙNG KHƠI

Ngư dân Bùi Văn Phải (38 tuổi, ở đặc khu Lý Sơn) cũng từng nhiều lần đối mặt hiểm nguy trong quá trình bám biển mưu sinh. Trưa 20.3.2013, khi anh cùng bạn chài đang đánh bắt gần đảo Linh Côn thuộc quần đảo Hoàng Sa của Việt Nam thì gặp tình huống căng thẳng trên biển. Bảy thuyền viên phải ngồi trên mũi tàu, đưa hai tay lên đầu để ra hiệu không có vũ khí. 

Anh Phải cùng thuyền trưởng Phạm Quang Thạnh cố gắng điều khiển tàu cá QNg - 96382 TS né tránh va chạm với tàu lớn đang áp sát. Ít phút sau, một vật phát sáng bắn trúng phần nóc cabin khiến tàu bốc cháy dữ dội. Các ngư dân lập tức lao vào chữa cháy vì lo ngại lửa bén xuống các bình gas trên tàu. Sau khi khống chế được đám cháy, mọi người cố gắng đưa tàu trở về đất liền an toàn.

ẢNH: TRANG THY

"Chiếc tàu đó tôi mua hơn 570 triệu đồng từ khoản tiền dành dụm sau 10 năm đi biển và vay vốn ngân hàng. Sau đợt đó, tôi sửa chữa tàu rồi bán để trả nợ. Năm sau, tôi thuê tàu của Nghiệp đoàn nghề cá xã An Hải (Lý Sơn) để tiếp tục ra biển đến giờ", anh Phải cho biết.

Một kỷ niệm khác khiến anh nhớ mãi là sáng sớm 11.7.2019, anh Phải điều khiển tàu cá ra quần đảo Trường Sa thì phát hiện dấu hiệu bất thường: 5 người đàn ông trên ca nô tay cầm áo phao vẫy liên hồi, ra hiệu cầu cứu ở vị trí cách đảo Song Tử Tây khoảng 160 hải lý về hướng tây bắc.

Ảnh: Trang Thy

Anh Phải lập tức cho tàu đến gần cứu 5 người này. Do bất đồng ngôn ngữ nên họ dùng tay ra hiệu rằng còn nhiều người đang nổi trôi trên biển cần cứu giúp. Phải đưa tàu lượn vòng và cứu thêm 27 ngư dân đang run rẩy trên 4 ca nô lắc lư giữa sóng nước. Tổng cộng 32 ngư dân Trung Quốc được anh Phải cứu sống. Họ được ngư dân Lý Sơn chia sẻ những ly nước, chén cơm giúp ấm lòng sau cơn nguy khốn.

Thông tin tàu anh Phải cứu người cũng nhanh chóng được chuyển về Bộ Chỉ huy biên phòng tỉnh Quảng Ngãi cũ, rồi cơ quan cứu nạn quốc gia. Sau đó, một tàu hàng Trung Quốc đến gần và ra tín hiệu xin nhận những người bị nạn. Anh Phải cùng bạn chài đưa 32 người sang tàu hàng theo chỉ dẫn từ cơ quan chức năng trong đất liền qua hệ thống Icom. "Khi đó thấy người bị nạn thì cứu thôi chứ không suy nghĩ gì anh à!", anh Phải tâm sự.

Cứ thế, can trường bám biển và cứu người gặp nạn là "chuyện thường" của ngư dân Lý Sơn. Với họ, đấy là lẽ đương nhiên như bao đời vẫn thế.