Cảnh báo sự thật nguy hiểm của thuốc lá thế hệ mới

Ngày 24.5, tại Lễ mít tinh hưởng ứng Ngày thế giới không thuốc lá (31.5) và Tuần lễ quốc gia không thuốc lá (25.5 - 31.5.2026), do Trung ương Đoàn phối hợp với Bộ Y tế và Quỹ Phòng, chống tác hại của thuốc lá tổ chức, các chuyên gia đều cảnh báo sự thật nguy hiểm của thuốc lá thế hệ mới.

Hàng nghìn hóa chất độc hại

Theo ông Hà Anh Đức, Cục trưởng Cục Quản lý khám, chữa bệnh (Bộ Y tế), Giám đốc Quỹ Phòng, chống tác hại của thuốc lá, chủ đề của Ngày thế giới không thuốc lá năm nay là "Vạch trần sự hấp dẫn giả tạo - Hành động để đẩy lùi nạn nghiện nicotine và thuốc lá", thể hiện thông điệp mạnh mẽ của Tổ chức Y tế thế giới (WHO) nhằm thúc đẩy các chính sách quyết liệt hơn để bảo vệ giới trẻ.

ẢNH: TRỊNH LÝ

Ông Đức cho biết, sử dụng thuốc lá là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây ra các bệnh không lây nhiễm nguy hiểm như ung thư, tim mạch, đái tháo đường. Không chỉ thuốc lá điếu truyền thống, thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng cũng chứa nicotine gây nghiện mạnh cùng hàng nghìn hóa chất độc hại, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe người sử dụng và cộng đồng.

Đặc biệt, TS Hà Anh Đức cảnh báo nicotine có tác động nghiêm trọng tới sự phát triển não bộ của thanh thiếu niên, gây suy giảm nhận thức, cảm xúc, khả năng học tập và làm gia tăng nguy cơ rối loạn tâm thần.

Trong bối cảnh các sản phẩm thuốc lá mới ngày càng phổ biến, nhiều quốc gia, trong đó có Việt Nam, đang phải đối mặt với yêu cầu cấp bách là tăng cường các biện pháp kiểm soát thuốc lá để tránh làm suy giảm những thành quả phòng, chống tác hại thuốc lá đã đạt được trong nhiều năm qua.

Dẫn số liệu điều tra, ông Đức cho biết, tỷ lệ sử dụng thuốc lá điện tử trong thanh thiếu niên Việt Nam từ 13 - 15 tuổi đã tăng hơn gấp đôi, từ 3,5% năm 2022 lên 8% năm 2023.

ẢNH: TRỊNH LÝ

Điều đáng lo ngại là nhiều bạn trẻ đang hiểu sai rằng thuốc lá điện tử "an toàn hơn", "ít độc hại hơn" hoặc có thể giúp cai thuốc lá thông thường. 

Theo ông Đức, các sản phẩm này đang được quảng bá như biểu tượng của sự hiện đại, cá tính và thời thượng nhằm thu hút giới trẻ, nhưng phía sau vẻ ngoài hấp dẫn là nguy cơ nghiện nicotine cùng những hệ lụy lâu dài đối với sức khỏe và tương lai của thanh thiếu niên.

Tại buổi lễ, ông Hà Anh Đức gửi thông điệp tới thanh niên, sinh viên cả nước, kêu gọi giới trẻ tiên phong nói không với thuốc lá, thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng; chủ động nhắc nhở người hút thuốc không hút tại nơi công cộng; lan tỏa thông tin chính xác về tác hại của thuốc lá cũng như các quy định cấm liên quan đến thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng.

"Vạch trần sự hấp dẫn giả tạo" của thuốc lá thế hệ mới

Phát biểu tại buổi lễ, TS Angela Pratt, Trưởng đại diện WHO tại Việt Nam, đánh giá cao những bước đi mạnh mẽ của Việt Nam trong công tác phòng, chống tác hại của thuốc lá, đặc biệt là các chính sách nhằm bảo vệ thanh thiếu niên trước sự gia tăng của các sản phẩm thuốc lá mới.

ẢNH: TRỊNH LÝ

Theo TS Angela Pratt, chủ đề của năm nay là "Vạch trần sự hấp dẫn giả tạo" cho thấy một thực tế đáng lo ngại: các sản phẩm thuốc lá và nicotine được thiết kế để thu hút những người trẻ tuổi, khiến họ bị cuốn hút và khiến họ nghiện suốt đời. Bà nhấn mạnh trách nhiệm của các quốc gia là phải phá bỏ "vòng tròn nghiện nicotine" này thông qua các chính sách quyết liệt và đồng bộ.

Trưởng đại diện WHO tại Việt Nam ghi nhận Việt Nam đã có những hành động đúng hướng khi ban hành lệnh cấm thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng và triển khai cải cách thuế thuốc lá. TS Angela Pratt cũng khuyến nghị Việt Nam tiếp tục hoàn thiện luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá theo hướng kiểm soát toàn diện hơn đối với các sản phẩm thuốc lá mới; đồng thời tăng cường các biện pháp như: cấm trưng bày thuốc lá tại điểm bán, siết chặt cảnh báo sức khỏe và mở rộng các khu vực cấm hút thuốc.

Bà bày tỏ kỳ vọng Việt Nam có thể tiến tới xây dựng "thế hệ không thuốc lá", nơi thanh thiếu niên được lớn lên trong môi trường không bị ảnh hưởng bởi nicotine và thuốc lá.