Cảnh giác với những cuộc nháy máy từ số lạ

ẢNH: KHANG KA

Bị "khủng bố" vì số lạ 

Thời gian gần đây, tình trạng các cuộc gọi từ số điện thoại lạ xuất hiện với tần suất dày đặc đang trở thành vấn đề gây phiền toái cho nhiều người sử dụng điện thoại. Minh Anh, một người sử dụng thuê bao Viettel bức xúc vì mỗi ngày nhận không biết bao nhiêu cuộc gọi từ các số khác nhau có đầu số giống như điện thoại cố định, trong đó thường xuất hiện các đầu số như 024, 028 và một số đầu số khác. Có những cuộc gọi chỉ đổ chuông trong thời gian ngắn rồi ngắt, để lại cuộc gọi nhỡ. Khi người nhận không nghe hoặc chặn số, một số điện thoại khác lại tiếp tục gọi đến.

Anh N.T.T, ngụ tại P.Tân Mỹ (TP.HCM) cho mọi người xem danh sách cuộc gọi bị chặn lên tới hàng chục số khác nhau trong cùng một khoảng thời gian rất ngắn, nhiều số liên tục xuất hiện với tần suất dày đặc. Một nạn nhân khác đang hứng chịu "khủng bố" từ số điện thoại lạ cho biết, khoảng 3 năm trở lại đây thường xuyên nhận các cuộc gọi từ nhiều số điện thoại khác nhau. Những người gọi liên tục hỏi tìm một người tên Đ.T.H ở Cẩm Phả, với lý do người này có khoản nợ. Nạn nhân khẳng định mình không quen biết người nói trên, không vay tiền, không bảo lãnh và không có bất kỳ nghĩa vụ nào liên quan đến khoản nợ nhưng vẫn không thể chấm dứt được tình trạng làm phiền nói trên. 

Theo phản ảnh của nhiều người dùng điện thoại khác, họ thường xuyên nhận được cuộc gọi tự xưng là nhân viên ngân hàng VPBank. Có ngày nạn nhân phải nhận hơn chục cuộc gọi, diễn ra vào nhiều thời điểm từ sáng, trưa, chiều cho đến tối. Tình trạng này kéo dài và lặp đi lặp lại khiến công việc và sinh hoạt bị ảnh hưởng đáng kể.

Trao đổi với PV Thanh Niên, ông Võ Đỗ Thắng - Giám đốc Trung tâm Đào tạo An ninh mạng Athena nhìn nhận tình trạng người dân phải tự mình chặn hàng chục, thậm chí hàng trăm số điện thoại lạ đặt ra một câu hỏi lớn đối với các nhà mạng và cơ quan quản lý: Làm thế nào để bảo vệ khách hàng khỏi cuộc gọi rác mà không khiến họ phải chặn toàn bộ số điện thoại lạ? "Bởi trong thực tế, người dân vẫn có thể cần nhận những cuộc gọi quan trọng từ bác sĩ, trường học, cơ quan nhà nước, đối tác, khách hàng hoặc những người chưa được lưu trong danh bạ. Nếu giải pháp duy nhất là "không nghe số lạ", người dùng có thể bỏ lỡ những cuộc gọi cần thiết. Do đó, cần tiếp tục hoàn thiện các cơ chế nhận diện, cảnh báo và ngăn chặn cuộc gọi có dấu hiệu bất thường; đồng thời tạo điều kiện để khách hàng dễ dàng phản ánh những thuê bao có hành vi gọi hàng loạt, quấy rối hoặc có dấu hiệu sử dụng hệ thống viễn thông cho mục đích bất hợp pháp", ông Võ Đỗ Thắng kiến nghị. 

Vì sao những cuộc gọi "nhá máy" đáng để cảnh giác?

Theo các chuyên gia chống lừa đảo trực tuyến, cuộc gọi nhỡ từ số lạ chưa đủ để kết luận đó là một cuộc gọi lừa đảo. Tuy nhiên, người dân cần đặc biệt thận trọng khi xuất hiện các dấu hiệu như cuộc gọi chỉ đổ chuông vài giây rồi tắt và liên tục xuất hiện từ nhiều số khác nhau. Người gọi yêu cầu gọi lại một số điện thoại khác. Người gọi tự xưng là ngân hàng, công an, tòa án, cơ quan nhà nước hoặc đơn vị tài chính nhưng không cung cấp được thông tin xác thực. Người gọi yêu cầu cung cấp thông tin cá nhân, số căn cước, tài khoản ngân hàng, mã OTP hoặc mật khẩu; yêu cầu bấm phím, truy cập đường link, cài ứng dụng hoặc thực hiện thao tác trên điện thoại. Người gọi tạo áp lực bằng những thông tin như "tài khoản sắp bị khóa", "có khoản nợ chưa thanh toán", "liên quan đến vụ án" hoặc yêu cầu chuyển tiền để giải quyết. 

Cơ quan công an cũng vừa phát đi khuyến cáo không nên gọi lại một số điện thoại lạ chỉ vì tò mò về cuộc gọi nhỡ, nhất là khi số đó gọi nhiều lần nhưng không để lại thông tin rõ ràng. Các đầu số cố định như 024, 028 hoặc các đầu số khu vực khác có thể được sử dụng bởi nhiều cá nhân, doanh nghiệp và tổ chức khác nhau. Tuy nhiên, nếu một người tự xưng là nhân viên ngân hàng, người dân có thể chủ động kết thúc cuộc gọi và liên hệ lại ngân hàng thông qua số điện thoại chính thức được công bố trên website hoặc ứng dụng của ngân hàng để kiểm tra. Tương tự, nếu người gọi tự xưng là cơ quan công an, tòa án hoặc cơ quan nhà nước, người dân không nên cung cấp thông tin hoặc chuyển tiền theo hướng dẫn qua điện thoại mà cần xác minh trực tiếp qua kênh chính thức. 

Nếu không biết người gọi là ai, hãy kết thúc cuộc gọi và tự mình xác minh thông qua kênh chính thức. Nếu bị gọi liên tục, hãy lưu lại bằng chứng và phản ánh thay vì tranh cãi hoặc cung cấp thêm thông tin cá nhân. Đặc biệt, nếu người gọi nói rằng bạn có khoản nợ, có liên quan đến một người vay tiền hoặc yêu cầu bạn cung cấp thông tin của người khác, hãy yêu cầu họ cung cấp căn cứ xác minh và đồng thời khẳng định rõ nếu bản thân không có quan hệ với khoản vay. Khi nhận được các cuộc gọi có dấu hiệu bất thường, người dân có thể chụp màn hình, lưu lại số điện thoại, thời gian gọi, nội dung trao đổi và chủ động chặn số. Những trường hợp có dấu hiệu lừa đảo, đe dọa hoặc quấy rối kéo dài nên được phản ánh đến nhà mạng và cơ quan chức năng để có cơ sở kiểm tra, xử lý.