Theo Tạp chí Kiến trúc, cầu ngói chợ Thượng ở thôn Thượng Nông (xã Nam Minh, tỉnh Ninh Bình) là cây cầu ngói duy nhất ở VN vượt sông mà không cắm trụ xuống lòng nước. Cầu gồm 11 gian, dài hơn 17 m. Người xưa đặt hai mố đá ở hai bờ rồi gác lên đó hai dầm gỗ lim lớn, đường kính khoảng 50 cm.
Lễ hội truyền thống ở khu vực cầu ngói chợ Lương
Ký họa của họa sĩ Ngọc Nguyễn
Cuối thế kỷ 18, theo tư liệu địa phương, bà Nguyễn Thị Ngọc Xuân, từng là cung phi chúa Trịnh, dùng tiền làm cầu, mở chợ giúp quê nhà. Ở Huế, bà Trần Thị Đạo bỏ tiền dựng cầu ngói Thanh Toàn năm 1776 và được thờ ngay gian giữa cầu. Còn ở chợ Thượng, người dân không đặt bàn thờ bà Ngọc Xuân trong cầu mà lập riêng Phủ Bà gần đó.
Cầu ngói chợ Thượng là cầu ngói duy nhất ở VN không cắm trụ xuống dòng nước
Ký họa của KTS Bùi Hoàng Bảo
Năm 2012, cầu ngói chợ Thượng được công nhận di tích kiến trúc nghệ thuật quốc gia. Đáng tiếc, cuối năm 2019 đầu 2020, địa phương đã "làm mới" cầu, khác với nguyên bản: sơn giả đá, sàn thay bằng đá, xóa hoa văn, cổng cầu trát vữa phẳng…
Cảm hứng từ cầu ngói chợ Thượng
Tranh của họa sĩ Trần Bình Minh
Cầu ngói chợ Lương một ngày cuối hạ
Ký họa của KTS Phùng Thế Huy
Nếu cầu ngói chợ Thượng lạ vì không có trụ giữa dòng thì cầu ngói chợ Lương ở xã Hải Anh (Ninh Bình) đã từng… lên tem thư. Năm 2012, hình cây cầu xuất hiện trong bộ tem "Cầu mái ngói", cùng cầu ngói Thanh Toàn (Huế) và cầu ngói Phát Diệm (Ninh Bình).
Cầu ngói chợ Lương nằm trên vùng đất "rồng vàng nằm phục"
Ký họa của KTS Hoàng Dũng
Cầu ngói chợ Lương từng lên tem thư năm 2012
Ký họa của KTS Bùi Hoàng Bảo
Khó hình dung cây cầu bước lên tem ấy thuở đầu chỉ là một cầu gỗ lợp cỏ bổi. Có từ đầu thế kỷ 16, cầu chợ Lương trải qua nhiều lần sửa chữa, trong đó diện mạo thay đổi lớn vào năm 1922. Trên vòm cổng còn bốn chữ "Quần Phương xã kiều" (cầu của xã Quần Phương cũ).
Cầu ngói chợ Lương
Ký họa của KTS Hoàng Dũng
Cầu có 9 gian, mái ngói cong, nằm trên 18 trụ đá, hai đầu có 40 con nghê - linh vật thuần Việt mang ý nghĩa trừ tà, canh giữ bình an. Người địa phương còn truyền rằng vùng Quần Anh xưa có thế "Hoàng long phục địa" (rồng vàng nằm phục), còn cây cầu ở vị trí quan trọng trên thân rồng.
Diện mạo cầu ngói chợ Lương ngày nay phần lớn hình thành từ năm 1922
Ký họa của KTS Trần Xuân Hồng
Cầu ngói chợ Lương có chín gian, mái ngói cong
Ký họa của Trình Ngọc Danh, SV trường ĐH Kiến trúc Đà Nẵng
Tại sao lại làm mái cho cầu? Mái ngói không chỉ để làm đẹp mà còn che nắng mưa, bảo vệ kết cấu gỗ khỏi mục. Đó là một trong những lý do những cây cầu gỗ này có thể đi qua hàng trăm năm.
Bình luận (0)