'Cha mẹ muốn con theo nghề mình nhưng về nhà là nói xấu đồng nghiệp'

2 lời khuyên đáng chú ý dành cho cha mẹ

Tiến sĩ tâm lý Tô Nhi A, giảng viên Trường ĐH Luật TP.HCM, chia sẻ như vậy tại một hội thảo về du học Mỹ vừa diễn ra hôm nay (22.3) tại TP.HCM. Trước câu hỏi của một phụ huynh làm sao để cha mẹ có thể xây dựng hoài bão nơi con, nuôi dưỡng trong con ước mơ theo nghề nào đó, bà Tô Nhi A đưa ra 2 lời khuyên.

ẢNH: THÚY HẰNG

"Thứ nhất trong gia đình chất liệu của hoài bão phải xuất hiện", tiến sĩ tâm lý Tô Nhi A nói. Bà nêu ví dụ, nếu muốn con làm công nghệ thông tin (IT), lập trình viên chẳng hạn, thì gia đình nên cho con tiếp xúc công nghệ, hội thảo về lập trình... Điều này để con dễ hình dung về hoài bão, nghề nghiệp, để hiểu, từ đó con có hình dung, có sự cố gắng. Còn ngược lại, sự mơ hồ khiến con thấy hoài bão thật xa vời, khó khăn, không có động lực cố gắng.

"Một gia đình muốn con đọc sách, nhưng đi từ lầu 1 tới lầu 5 chẳng có cuốn sách nào. Hay cũng chẳng bao giờ cha mẹ cho con đi đường sách, nhà sách, thì có thể hiện thực điều mong muốn được không?", bà Tô Nhi A nêu dẫn chứng.

Chất liệu của hoài bão nằm trong chất liệu vật lý - nhìn thấy được - như chiếc máy tính, trong không gian gia đình. Và chất liệu nữa là sự kết nối giữa các thành viên, là bữa cơm gia đình, là sự giao tiếp giữa các thành viên về nghề nghiệp.

Thứ hai, tiến sĩ tâm lý Tô Nhi A khuyên phụ huynh "khi nói về hoài bão, phụ huynh phải vui, đây là điều nhiều người thường quên".

Nhiều người thường chỉ nói về nghề nghiệp, hoài bão với lý do nghề này con sẽ kiếm được nhiều tiền, nhưng quên nói về những trải nghiệm hạnh phúc, vui vẻ từ công việc đem lại cho con.

"Cha mẹ muốn con kế tục nghề ba mẹ nhưng đi làm về là cha mẹ nói xấu, mắng đồng nghiệp, công ty, thì con có thấy nghề đó vui không? Niềm vui của hoài bão cần có trong câu chuyện của cha mẹ. Đó là niềm vui của trải nghiệm nghề nghiệp, nó không chỉ có giá trị đơn nhất là tiền, mà nghề nghiệp còn mang lại niềm vui, hạnh phúc. Bởi nếu không, trẻ sẽ hỏi sao con lại phải đi theo nghề mà con thấy khổ như vậy?", tiến sĩ Tô Nhi A nói.

ẢNH: THÚY HẰNG

Bao lâu rồi chúng ta chưa có bữa cơm gia đình?

Trong hội thảo, trao đổi cùng phụ huynh những điều cần chuẩn bị để con có hành trình du học thành công, tiến sĩ tâm lý Tô Nhi A nhấn mạnh đến hai từ "mục tiêu" của mỗi gia đình, và sự "bình an" trên hành trình con đi học xa nhà, tới một quốc gia khác. Khi mục tiêu được củng cố bằng những giải pháp cụ thể, sự chuẩn bị kỹ lưỡng, sẽ giúp mỗi gia đình vượt qua những thời điểm khó khăn.

Phân tích ở góc độ tâm lý, tiến sĩ tâm lý Tô Nhi A đưa ra một biểu đồ hình tháp với 5 bậc - 5 nhu cầu của trẻ. Bậc dưới cùng là sinh tồn, bậc thứ hai là an toàn. Bậc thứ ba là tình yêu, sự hạnh phúc, cảm giác thuộc về. Bậc thứ tư là nhu cầu được tôn trọng, được tính đến và nhu cầu thứ 5 là được thể hiện, đóng góp.

Các phụ huynh thường làm rất tốt bậc 1 và bậc 2, nhưng còn bậc thứ 3, chúng ta đã làm trọn vẹn chưa, bao lâu rồi chúng ta chưa có bữa cơm gia đình - nơi mọi thành viên trong gia đình kết nối, ngồi cạnh nhau?

Và ở bậc thứ tư, "nhu cầu được tôn trọng", nhiều phụ huynh cũng mắc lỗi. Chúng ta thường có câu "ủa mắc gì con quạu?", "con nhìn xem anh em bạn bè có ai được bằng con không, được lo như con không?", hay thấy con nhảy nhạc BlackPink, đọc truyện Anime thì kêu "học hành không học, làm trò gì đâu không". Như vậy thì trẻ có được sự tôn trọng, lắng nghe, thấu hiểu hay không?

Đồng thời, bà Tô Nhi A cũng đưa ra biểu đồ hình tháp, với cạnh bên phải là nhu cầu của trẻ, cạnh bên trái là năng lực của trẻ.

ẢNH: THÚY HẰNG

Tiến sĩ tâm lý đúc kết, hệ thống năng lực là kết quả của giáo dục, mỗi nhà mỗi cảnh, mỗi trường học là một cách vận hành, trong chúng ta cùng phải làm, cùng lắng nghe các con, dạy các con về kỷ luật, cho con sự tự lập. Chúng ta hiểu về nhu cầu của các con, nhưng không thể nuông chiều vô độ, làm thay con mọi thứ, con muốn gì đều đáp ứng, như vậy, trẻ sẽ không hình thành hệ thống các năng lực.

Du học, trẻ sẽ rời xa vòng tay cha mẹ, để có cơ hội thực hành, vận dụng, hình thành năng lực bản thân cao hơn. Điều quan trọng, gia đình, nhà trường cùng đảm bảo sự an toàn của đứa trẻ, và đảm bảo không đứt gãy trong kết nối, kết nối giữa nhà trường - phụ huyh, và đặc biệt sự kết nối đứa trẻ và gia đình, người thân của mình.

Không ép mỗi học sinh phải đi theo một hoài bão của ai đó

Thầy Văn Tấn Hoàng Vỹ, Hiệu trưởng, người sáng lập Trường Van Houston Academy (tại Houston, bang Texas, Mỹ), cho biết trong giáo dục không có một công thức chung trong xây dựng hoài bão cho học sinh.

"Mỗi em là mỗi cá thể khác nhau, mỗi em có những sở thích, thế mạnh riêng. Chúng tôi chọn cách lắng nghe câu chuyện của từng em, hỏi các con về hoài bão, dự định riêng, đồng thời đưa các học sinh đến thăm các trường đại học, xem các anh chị sinh viên thảo luận, học tập, hoặc đơn giản là đi trong khuôn viên trường học để nhìn không khí các giáo sư, sinh viên cùng rảo bước, trao đổi, học tập cùng nhau... Tất cả những điều này có thể tác động tích cực đến học sinh từ trung học, nuôi dưỡng cho các em một khao khát, động lực học tập, một nghề nào đó các em muốn gắn bó", thầy Vỹ nói.