Chiến sự Iran 'xuống thang' mong manh

Thông báo trên mạng xã hội Truth Social tối qua (23.3), Tổng thống Trump thông báo đã đàm phán với Iran, Mỹ dừng tấn công hạ tầng năng lượng Iran 5 ngày.

Ảnh: Reuters

Mâu thuẫn về thông tin

Cụ thể, Tổng thống Trump viết: "Tôi rất vui mừng báo cáo rằng, trong 2 ngày qua, Mỹ và Iran đã có những cuộc đàm phán rất tốt đẹp và hiệu quả về việc giải quyết hoàn toàn và triệt để tình trạng thù địch ở Trung Đông. Dựa trên nội dung và tinh thần của những cuộc đàm phán sâu sắc, chi tiết và mang tính xây dựng này, vốn sẽ tiếp tục trong suốt tuần, tôi đã chỉ thị Bộ Chiến tranh hoãn tất cả các cuộc tấn công quân sự nhằm vào các nhà máy điện và cơ sở hạ tầng năng lượng của Iran trong thời gian 5 ngày, tùy thuộc vào sự thành công của các cuộc gặp gỡ và thảo luận đang diễn ra".

Trước đó chưa đầy 48 giờ, tối 21.3 (theo giờ Mỹ), ông Trump đe dọa "xóa sổ" các nhà máy điện ở Iran nếu Tehran không mở cửa hoàn toàn eo biển Hormuz trong vòng 48 giờ. Chính vì thế, thông báo ngày 23.3 của ông Trump không phải là một tuyên bố ngừng bắn, mà chỉ là chưa tấn công các nhà máy điện và hạ tầng năng lượng của Iran, ngay cả khi Tehran không thực thi tối hậu thư mở cửa eo biển Hormuz mà ông Trump đưa ra.

Trong khi đó, Hãng thông tấn Fars (Iran) dẫn nguồn tin từ quan chức cấp cao Iran cho rằng nước này hiện không có bất cứ đàm phán trực tiếp hay gián tiếp nào với Mỹ. Ngược lại, Fars đưa tin Tổng thống Trump đã nhượng bộ về việc tấn công các nhà máy điện của Iran, bởi Tehran cảnh báo sẽ đáp trả bằng cách tấn công các nhà máy điện trên khắp Tây Á.

Ảnh: Reuters

Phản ứng lại thông tin từ Tehran khi trả lời phỏng vấn qua điện thoại của CNBC, Tổng thống Trump khẳng định các cuộc đàm phán giữa Mỹ và Iran đã diễn ra vào tối 22.3 (theo giờ Mỹ), tức sáng 23.3 (theo giờ VN).

Tuy có sự mâu thuẫn với thông tin từ Iran, nhưng tuyên bố của Tổng thống Trump đã giúp hạ nhiệt thị trường năng lượng. Cụ thể, cùng ngày 23.3, giá dầu Brent từ mức cao trào là gần 115 USD/thùng đã giảm xuống còn 101 USD/thùng sau tuyên bố "gia hạn tối hậu thư" của ông Trump. Tương tự, giá dầu WTI đã giảm từ mức 101 USD/thùng xuống còn 89 USD/thùng. Bởi trước đó, giới đầu tư lo ngại nếu Tổng thống Trump tấn công các nhà máy điện ở Iran, rồi Tehran phản đòn đáp trả các nước thân thiết với Washington ở vùng Vịnh thì căng thẳng có thể còn tăng cao khó lường.

Còn nhiều khó lường

Mặc dù có diễn biến tích cực, nhưng thực tế cho thấy căng thẳng giữa Mỹ và Iran vẫn còn nhiều khó lường.

Thực tế những ngày qua, Iran dường như vẫn có khả năng đáp trả ở mức độ không hề giảm đi. Vừa qua, sau vụ Thư ký Hội đồng An ninh quốc gia tối cao Iran Ali Larijani bị Israel giết chết, Iran ngày 18.3 đã phóng tên lửa Khorramshahr để đáp trả Tel Aviv.

Tên lửa Khorramshahr có tầm bắn khoảng 2.000 km, mang theo đầu đạn nặng từ 1.500 - 2.000 kg, đạt tốc độ từ Mach 8 - Mach 16 nên khá khó đánh chặn. Đó là lần đầu tiên Iran dùng tên lửa loại này để tấn công. Điều này cho thấy Iran vẫn duy trì nguồn lực quân sự khó lường, các kho chứa tên lửa không hề bị vô hiệu hóa hoàn toàn như những thông tin trước đó. Đồng thời, Iran vẫn tiến hành các cuộc tập kích bằng UAV với tần suất cao. Việc phong tỏa eo biển Hormuz cũng đã gây sức ép lên cả nền kinh tế Mỹ. Mặt khác, nếu Mỹ tấn công các nhà máy điện của Iran thì Tehran có thể tấn công lại các nhà máy khử nước biển thành nước uống ở vùng Vịnh. Phần lớn các quốc gia ở vùng Vịnh phụ thuộc vào các nhà máy khử nước biển (tỷ lệ phụ thuộc của Iran rất thấp). Nói cách khác, Iran "vẫn còn bài để đánh" với Mỹ.

Trong khi đó, tuy Nhà Trắng khó thuyết phục Quốc hội Mỹ thông qua gói ngân sách 200 tỉ USD bổ sung cho cuộc chiến Iran, nhưng Lầu Năm Góc đã thay đổi vũ khí để chi phí cuộc chiến ngày càng thấp.

Theo tính toán của Trung tâm nghiên cứu chiến lược và quốc tế (CSIS), nếu thời gian đầu Mỹ sử dụng nhiều loại vũ khí tốn kém như tên lửa Tomahawk có giá khoảng 3,5 triệu USD/tên lửa, thì dần chuyển sang tấn công bằng bom BLU-110 tích hợp bộ dẫn đường JDAM có tính chính xác cao nhưng giá chưa đến 100.000 USD cho mỗi quả bom. Chính vì thế, nếu như 6 ngày đầu tiên Mỹ tốn gần 13 tỉ USD để tấn công Iran, thì tổng chi phí cho 12 ngày đầu tiên còn khoảng 16,5 tỉ USD, tức chi phí của 6 ngày tiếp theo chỉ còn khoảng 3,5 tỉ USD. Trong khi đó, Tổng thống Trump vẫn cần một thắng lợi rõ ràng hơn trước Iran.