Chính trị là đoàn kết và thanh khiết

Trong bối cảnh toàn hệ thống chính trị đang quyết liệt thực hiện cuộc đại cách mạng về tổ chức bộ máy, sắp xếp và sáp nhập các đơn vị hành chính, quy chuẩn "đoàn kết" và "thanh khiết" của Người chính là thước đo để soi chiếu, chỉnh đốn bản lĩnh của toàn thể cán bộ, đảng viên từ cơ sở đến Trung ương.

Nền tảng của một thể chế chính trị mạnh không nằm ở quy mô cồng kềnh của bộ máy, mà nằm ở độ tinh gọn, tính hiệu năng của cấu trúc và đặc biệt là chất lượng nhân sự vận hành cấu trúc đó. 

Hai từ khóa "đoàn kết" và "thanh khiết" gắn kết chặt chẽ như hình với bóng, là điều kiện tiên quyết quyết định sự thành bại của mọi chủ trương, đường lối, đặc biệt là trong giai đoạn hiện nay, khi chúng ta đang dũng cảm đối diện với bài toán tinh gọn bộ máy hậu sáp nhập.

ẢNH: NHẬT THỊNH

1. "Đoàn kết" hậu sáp nhập: Từ dung hợp hành chính đến thống nhất tâm lý và tư tưởng

Nhằm đạt được mục tiêu cốt lõi là xây dựng hệ thống chính trị tinh gọn, vững mạnh, hoạt động hiệu lực, hiệu quả và tối ưu hóa nguồn lực công, việc sắp xếp các đơn vị hành chính theo mô hình chính quyền địa phương 2 cấp là bước đi hoàn toàn khách quan và cần thiết. 

Dù vậy, hiệu quả của công cuộc này không thể chỉ đo đếm bằng các chỉ số mang tính cơ học như số lượng phòng ban giảm, biển tên mới được treo hay danh sách nhân sự được gộp lại trên giấy tờ. 

Thử thách thực chất và phức tạp hơn nằm ở giai đoạn hậu sáp nhập: Kiến tạo một môi trường làm việc hòa hợp, xây dựng khối đoàn kết nội bộ vững chắc, đảm bảo bộ máy mới không chỉ giảm về đầu mối mà phải thực sự mạnh về chất lượng.

Thực tiễn tại không ít địa phương sau sáp nhập đã và đang phát sinh những rào cản nội tại mang tính tâm lý sâu sắc. Đó là hội chứng "cục bộ địa phương" ngấm ngầm diễn ra, khi cán bộ vẫn vô tình hay hữu ý phân chia ranh giới theo kiểu "người của huyện cũ A", "người của xã cũ B". 

Sự khác biệt về thói quen quản lý, văn hóa làm việc, hay những va chạm lợi ích trong quá trình sắp xếp, bố trí lại các vị trí chủ chốt dễ dẫn đến tâm lý nghe ngóng, phòng thủ, thậm chí là "bằng mặt nhưng không bằng lòng". 

Khi "cái tôi cục bộ" chưa được gột rửa, dòng chảy năng lượng của bộ máy mới sẽ bị nghẽn lại, tạo ra những lực cản vô hình làm suy giảm sức chiến đấu của tổ chức Đảng.

Nhìn lại tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng Đảng cầm quyền, Người coi đoàn kết không phải là một khẩu hiệu ngoại giao hay sự thỏa hiệp mang tính hình thức. Đoàn kết phải là một thực thể sống, được xây dựng trên nền tảng của lý tưởng cách mạng, của nguyên tắc tập trung dân chủ, tinh thần tự phê bình và phê bình một cách nghiêm túc, thẳng thắn, và trên hết là tình đồng chí thương yêu lẫn nhau.

ẢNH: CHÂU MỘC

Trong một tổ chức Đảng sau sáp nhập, nếu các đảng viên thực hiện tự phê bình và phê bình theo kiểu nể nang, né tránh, "dĩ hòa vi quý" vì sợ mất lòng đồng nghiệp mới, hoặc ngược lại, mượn diễn đàn để đả kích, hạ bệ lẫn nhau vì động cơ cá nhân, thì đó là sự phản bội lại nguyên tắc đoàn kết của Đảng. 

Chủ tịch Hồ Chí Minh đã từng ví phê bình như việc rửa mặt mỗi ngày, là liều thuốc hay nhất để chữa trị các căn bệnh trong Đảng. Do đó, để đạt được sự đoàn kết thực chất hậu sáp nhập, toàn thể cán bộ, đảng viên phải dũng cảm vượt qua tư duy định kiến, lấy lợi ích chung của sự phát triển địa phương làm điểm tương đồng tối cao.

Trong di chúc, Người căn dặn: "Đoàn kết là một truyền thống cực kỳ quý báu của Đảng và của dân ta. Các đồng chí từ Trung ương đến các chi bộ cần phải giữ gìn sự đoàn kết nhất trí của Đảng như giữ gìn con ngươi của mắt mình...". Đoàn kết không phải là nói suông, đoàn kết phải thể hiện trong công tác, trong hành động, trong việc giải quyết các mối quan hệ giữa đồng chí với nhau.

2. "Thanh khiết từ to đến nhỏ": Thanh bảo kiếm bảo vệ đạo đức công vụ và tính chính danh của thể chế

Nếu như "đoàn kết" tạo ra sức mạnh tổng hợp cho bộ máy sáp nhập, thì "thanh khiết" chính là điều kiện cốt lõi để giữ vững niềm tin của nhân dân vào bộ máy đó. 

Khi sáp nhập địa giới hành chính, quy mô quản lý về đất đai, ngân sách, tài nguyên và dự án đầu tư tại đơn vị mới sẽ gia tăng đáng kể. Đi liền với đó là quyền lực trong tay người cán bộ, đặc biệt là người đứng đầu, cũng phình to lên. Quyền lực càng lớn nếu không được kiểm soát bằng cơ chế nghiêm ngặt và sự liêm chính nội tâm của người thực thi, thì nguy cơ tha hóa quyền lực càng cao.

Cụm từ "thanh khiết từ to đến nhỏ" mà Bác dạy chứa đựng một triết lý vô cùng nghiêm khắc và toàn diện. Thanh khiết không chỉ giới hạn ở việc cán bộ lãnh đạo cấp cao phải trong sạch, mà đòi hỏi mọi mắt xích trong hệ thống chính trị, từ người giữ cương vị cao nhất cấp tỉnh, cấp xã cho đến những cán bộ trực tiếp tiếp xúc với dân ở văn phòng một cửa, anh công chức địa chính xã, đều phải giữ mình không tì vết. 

Chỉ cần một mắt xích nhỏ ở cấp cơ sở bị hoen ố bởi hành vi nhũng nhiễu, hạch sách, đòi "chung chi" khi người dân đến làm thủ tục hành chính, thì toàn bộ uy tín của một chính quyền vừa được tinh gọn cũng có thể bị tổn hại nghiêm trọng.

ẢNH: ĐỘC LẬP

Thực tiễn thời gian qua tại một số đơn vị sáp nhập cho thấy, hiện tượng trì trệ trong giải quyết hồ sơ đất đai, tư pháp của người dân không hoàn toàn do quy trình phối hợp chưa thông suốt, mà căn nguyên sâu xa xuất phát từ việc cán bộ thiếu sự "thanh khiết" trong tư duy. 

Tâm lý "nghe ngóng", sợ sai, đùn đẩy trách nhiệm, không dám quyết, không dám làm thực chất là một biến tướng nguy hiểm của chủ nghĩa cá nhân. Khi người cán bộ đặt sự an toàn cá nhân và lợi ích riêng của chiếc ghế mình đang ngồi lên trên quyền lợi chính đáng của nhân dân, sự thiếu thanh khiết trong đạo đức công vụ này sẽ làm suy yếu nghiêm trọng bản chất của một Nhà nước của dân, do dân và vì dân.

Sự thanh khiết theo tư tưởng Hồ Chí Minh là một trạng thái chủ động. Đó là việc người cán bộ tự soi, tự sửa, chủ động từ chối những lợi ích vật chất bất chính, đồng thời có đủ bản lĩnh và sự dũng cảm để bảo vệ cái đúng, đấu tranh với cái sai. 

Đối với những người nắm giữ trọng trách lớn, sự thanh khiết còn đồng nghĩa với việc nêu gương. Người đứng đầu có thanh khiết, cấp dưới mới không dám làm càn; cán bộ có thanh khiết, nhân dân mới đồng thuận, tin yêu và tự nguyện đồng hành cùng chính quyền xây dựng quê hương.

3. Sự thống nhất biện chứng giữa đoàn kết và thanh khiết trong giai đoạn cách mạng mới

Đặt trong chỉnh thể tư duy tư tưởng Hồ Chí Minh, "đoàn kết" và "thanh khiết" không phải là 2 phạm trù độc lập tách rời, mà có mối quan hệ biện chứng, tác động qua lại lẫn nhau một cách chặt chẽ. Không thể có một khối đoàn kết thực sự nếu nội bộ tổ chức đó dung túng cho những hành vi bất minh, thiếu thanh khiết. 

Một tập thể mà trong đó có những cá nhân trục lợi, kéo bè kết cánh để chia chác lợi ích hoặc bao che cho những sai phạm của nhau thì đó chỉ là thứ "đoàn kết xuôi chiều", là sự câu kết mang tính phe nhóm nhằm lũng đoạn tổ chức.

Ngược lại, một tổ chức nếu thiếu đi sự đoàn kết, mất dân chủ, nội bộ chia rẽ thì cũng không bao giờ tạo ra được một môi trường trong sạch, thanh khiết; bởi khi đó, người ta sẽ mải mê đấu đá, kèn cựa địa vị thay vì tập trung rèn luyện đạo đức và thực hiện nhiệm vụ chính trị.

Chính vì vậy, cuộc đại cách mạng về tổ chức bộ máy và tinh gọn hệ thống hiện nay đòi hỏi toàn thể cán bộ, đảng viên phải thực hành đồng thời cả hai bài học này. Khi tiến hành sáp nhập, việc rà soát, đánh giá cán bộ phải dựa trên cả hai tiêu chí song hành: Anh có khả năng quy tụ, xây dựng khối đoàn kết nội bộ hay không? Và bản thân anh, gia đình anh có thực sự thanh khiết, liêm chính trước tài sản công hay không? 

Sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa 2 yếu tố này chính là chìa khóa để tạo ra những "tế bào" lành mạnh cho cơ thể hệ thống chính trị.

Lời dạy của Bác về chính trị cũng đặt ra yêu cầu cấp bách cho công tác kiểm tra, giám sát của Đảng và cơ chế giám sát, phản biện của nhân dân. Quyền lực phải được nhốt trong chiếc lồng cơ chế, nhưng chiếc lồng hiệu quả nhất chính là lòng dân và sự nghiêm minh của kỷ luật Đảng. 

Khi toàn bộ hệ thống vận hành một cách minh bạch, công khai dưới sự giám sát của nhân dân, những nhân tố thiếu thanh khiết sẽ tự khắc bị đào thải, tạo không gian cho những cán bộ có đức, có tài gánh vác trọng trách của đất nước.

ẢNH: SỸ ĐÔNG

4. Chuyển hóa lý luận thành hành động quyết liệt của toàn thể cán bộ, đảng viên

Lời định nghĩa của Chủ tịch Hồ Chí Minh: "Tóm lại chính trị là: 1. Đoàn kết. 2. Thanh khiết từ to đến nhỏ" trải qua bao thăng trầm của lịch sử vẫn nguyên vẹn giá trị thời đại, mang tính thời sự gay gắt trong bối cảnh đất nước bước vào kỷ nguyên mới - kỷ nguyên vươn mình của dân tộc.

Đó không phải là lý thuyết nằm yên trên các trang sách, mà phải trở thành hơi thở, trở thành nguyên tắc hành động tối cao của mỗi cán bộ, đảng viên, từ các đồng chí lãnh đạo chiến lược cho đến các đảng viên ở chi bộ cơ sở.

Đối diện với bài toán sáp nhập địa giới hành chính và tinh gọn bộ máy đầy cam go hiện nay, toàn Đảng và từng cán bộ, đảng viên cần phải lấy lời dạy này làm tấm gương tự soi chiếu mỗi ngày. Sáp nhập không chỉ là một thủ tục lập pháp hay kỹ thuật hành chính, sáp nhập là một cuộc cách mạng về tư duy quản trị, đòi hỏi sự hy sinh những lợi ích cục bộ, cá nhân để đổi lấy sự phát triển trường tồn của đất nước.

Chỉ có một đội ngũ cán bộ biết kết nối với nhau bằng sợi dây đoàn kết chân chính, biết giữ gìn danh dự bằng sự thanh khiết tuyệt đối từ những việc nhỏ nhất, mới có thể vận hành bộ máy mới một cách trơn tru, hiệu quả, đưa con thuyền đất nước vượt qua mọi thác ghềnh, củng cố vững chắc niềm tin sắt đá của nhân dân vào sự lãnh đạo của Đảng.