Chọn môn thi tốt nghiệp THPT 2026 dựa vào tiêu chí nào?

Từ 14 giờ đến 15 giờ ngày 14.4, Báo Thanh Niên tổ chức chương trình tư vấn truyền hình trực tuyến 2026 "Xét tuyển ĐH: Những điều cần lưu ý khi chọn ngành". Chương trình diễn ra đồng thời ở các kênh: thanhnien.vn, fanpage Facebook, kênh YouTube, TikTok Báo Thanh Niên.

Như Thanh Niên đã đưa, đến nay các trường THPT tại TP.HCM đã bước đầu thăm dò việc lựa chọn 2 môn thi tự chọn trong kỳ thi tốt nghiệp THPT 2026. Ghi nhận thống kê từ các trường cho thấy tỷ lệ học sinh chọn tiếng Anh và các môn khoa học tự nhiên, đặc biệt môn lý, vẫn chiếm đa số. 

ảnh: Duy Anh

Theo kế hoạch, ngày 24.4, thí sinh bắt đầu đăng ký dự thi tốt nghiệp THPT năm 2026, thời gian kéo dài cho đến hết ngày 5.5. Trước đó, Bộ GD-ĐT sẽ tổ chức cho học sinh lớp 12 thử đăng ký dự thi trực tuyến trên Hệ thống quản lý thi từ ngày 17.4 đến hết ngày 21.4. Theo quy định, ngoài 2 môn bắt buộc (văn và toán), thí sinh lựa chọn 2 trong số các môn còn lại mình theo học THPT để dự thi.

Việc chọn môn thi tốt nghiệp THPT 2026 nên dựa vào tiêu chí nào? Khi thực hiện đăng ký, thí sinh cần lưu ý gì để tăng cơ hội trúng tuyển ngành/trường yêu thích? Vì sao việc đăng ký dự thi tốt nghiệp THPT lại liên quan mật thiết đến việc chọn ngành xét tuyển? Vai trò quan trọng của kết quả thi tốt nghiệp THPT trong xét tuyển năm nay? Cơ hội và điều kiện dành cho thí sinh khi tham gia xét tuyển bằng các phương thức không sử dụng điểm thi tốt nghiệp THPT vào trường năm nay?

Các thông tin này tiếp tục được phân tích trong PHẦN 2 chương trình tư vấn truyền hình trực tuyến với chủ đề "Xét tuyển ĐH: Những điều cần lưu ý khi chọn ngành".

Chương trình diễn ra từ 14-15 giờ, gồm các chuyên gia

ảnh: Lê Thanh Hải

• Tiến sĩ Võ Thanh Hải, Phó giám đốc thường trực ĐH Duy Tân; 
• Thạc sĩ Vương Văn Khởi, Phó giám đốc Trung tâm Tư vấn - Tuyển sinh Trường ĐH Kinh tế-Tài chính TPHCM (UEF); 
• Thạc sĩ Trương Quang Trị, Phó phòng Công tác sinh viên Trường ĐH Nguyễn Tất Thành.  

Đăng ký sai môn thi tốt nghiệp, có thể sẽ ''đứng trước nguy cơ rớt ĐH''

Vì sao việc chọn môn đăng ký dự thi tốt nghiệp THPT lại liên quan mật thiết đến việc chọn ngành xét tuyển? Giải đáp thắc mắc này, tiến sĩ Võ Thanh Hải, Phó giám đốc thường trực ĐH Duy Tân, cho hay còn gần 2 tháng nữa thí sinh bước vào kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026. Đây là giai đoạn cuối cùng để học sinh kiểm tra lại hệ thống kiến thức và việc đăng ký dự thi và xét tuyển ĐH. Kỳ thi tốt nghiệp THPT được biết đến là kỳ thi 2 trong một, vừa xét tốt nghiệp vừa phục vụ tuyển sinh. Do đó, có thể thấy mối liên hệ mật thiết giữa việc chọn môn thi đăng ký dự thi với ngành xét tuyển vào ĐH.

Thí sinh dự thi tốt nghiệp THPT đăng ký 4 môn, trong đó có 2 môn bắt buộc toán, văn và 2 môn tự chọn. Trong khi quy chế tuyển sinh quy định, trong tổ hợp môn xét tuyển gồm 3 môn, thì có 1 môn bắt buộc toán hoặc văn. Như vậy, văn và toán là các môn quan trọng của cả kỳ thi tốt nghiệp và xét tuyển ĐH.

Với 2 môn tự chọn, thí sinh lựa chọn trong số các môn còn lại. Riêng môn ngoại ngữ, thí sinh có chứng chỉ ngoại ngữ có thể sử dụng để miễn thi môn ngoại ngữ trong xét tốt nghiệp, nhưng vẫn có thể đăng ký thêm 2 môn tự chọn khác.

Khi chọn ngành ở bậc ĐH, thí sinh cần lưu ý ngành đó xét tuyển bằng tổ hợp môn gì, thí sinh cần đăng ký môn thi tốt nghiệp gắn với các môn xét tuyển ĐH. Khi đăng ký sai môn thi tốt nghiệp với chọn ngành, có thể nói là đã đứng trước nguy cơ rớt ĐH. Điều này sẽ đặc biệt đúng với những ngành đặc thù như khối ngành đào tạo bác sĩ, thường chỉ xét tổ hợp toán-hóa-sinh.

Thạc sĩ Vương Văn Khởi, Phó giám đốc Trung tâm Tư vấn - Tuyển sinh Trường ĐH Kinh tế-Tài chính TP.HCM (UEF), cho hay năm nay, dự kiến có trên 1 triệu thí sinh tham gia kỳ thi tốt nghiệp THPT, gồm học sinh tham gia lớp 12 và thí sinh tự do.

Thí sinh cần tận dụng đợt đăng ký thử để thực hiện một cách chính xác việc đăng ký dự thi tốt nghiệp THPT năm nay. Thông tin đăng ký dự thi tốt nghiệp là thông tin được sử dụng không chỉ trong kỳ thi mà còn được sử dụng ghi trên văn bằng tốt nghiệp THPT. Do đó, thông tin cần đảm bảo tính chính xác. Thí sinh lưu ý chỉ sử dụng 1 giấy tờ tùy thân, đồng nhất trên toàn bộ giấy tờ đăng ký. Ngoài ra, thí sinh cũng cần lưu ý các mốc thời gian quy định cụ thể cho từng công việc.

Trên phiếu đăng ký dự thi, thí sinh có nguyện vọng đăng ký xét tuyển ĐH-CĐ, cần đánh dấu lựa chọn vào mục này. Thông tin tài khoản và mật khẩu cần bảo mật tránh ảnh hưởng đến việc đăng ký của bản thân.

Thạc sĩ Trương Quang Trị, Phó phòng Công tác sinh viên Trường ĐH Nguyễn Tất Thành, lưu ý thí sinh cần định hướng được ngành nghề càng sớm càng tốt bởi đây là tiêu chí quan trọng để lựa chọn môn thi phù hợp với tổ hợp môn xét tuyển. Việc đăng ký môn học và môn thi cần được xem là chiến lược. Môn thi tốt nghiệp không chỉ phù hợp với năng lực, có thế mạnh nhất mà còn xem xét đến cơ hội xét tuyển vào nhiều ngành nghề. Quy trình đăng ký môn thi phù hợp nhất là chọn ngành trước, chọn môn sau.

ảnh: Lê Thanh Hải

Các căn cứ để chọn môn thi tốt nghiệp THPT 

Tiến sĩ Võ Thanh Hải lưu ý khi đăng ký nguyện vọng xét tuyển ĐH, thí sinh không đăng ký tổ hợp môn và phương thức xét tuyển. Chính vì vậy, việc chọn môn thi tốt nghiệp THPT trong giai đoạn này cực kỳ quan trọng. Chúng ta phải xem lại ngành đăng ký dự kiến xét tuyển những môn nào ngoài văn và toán.

Từ khi vào lớp 10, học sinh đã có sự lựa chọn môn học của bản thân. Do đó, đầu tiên, thí sinh nên bám sát những môn học có sự đầu tư trong 3 năm THPT. Trong số này, cần lựa chọn môn mình giỏi nhất, để có cơ hội được điểm cao nhất và cơ hội trúng tuyển lớn nhất. Bởi lẽ điểm trúng tuyển ĐH có thể cạnh tranh ở mức 0,1 điểm. Bên cạnh đó, môn tự chọn còn phải là môn xuất hiện trong nhiều tổ hợp xét tuyển các ngành. Ví dụ, một ngành sử dụng 4 tổ hợp xét tuyển, ngoài môn toán, văn bắt buộc, thí sinh cần lựa môn có sự xuất hiện nhiều trong số các tổ hợp xét tuyển để gia tăng cơ hội trúng tuyển. Khi lựa chọn môn thi theo cách này, thí sinh sẽ có nhiều thuận lợi hơn khi xét tuyển.

Thạc sĩ Vương Văn Khởi lưu ý thí sinh lựa chọn môn thi không chỉ để xét tốt nghiệp, mà còn phải thỏa mãn điều kiện đăng ký xét tuyển ĐH, có cơ hội trúng tuyển cao nhất. Giai đoạn này, thí sinh cần rà soát ngành/nhóm ngành mong muốn xét tuyển vào. Các nhóm ngành thường sử dụng nhóm tổ hợp môn tương đối giống nhau. Do đó, khi lựa chọn ngành trong cùng nhóm ngành hoặc ngành gần, cơ hội sử dụng tổ hợp môn giống nhau để xét vào nhiều ngành cao hơn.

''Giai đoạn này thí sinh hãy tự tin vào môn học mình đầu tư và có thế mạnh. Thí sinh cũng cần nghiên cứu kỹ thông tin tuyển sinh từng trường, đặc biệt là tổ hợp môn xét tuyển. Từ đó, lựa chọn môn thi sát với tổ hợp môn đúng ngành mình mong muốn xét tuyển nhất'', thạc sĩ Vương Văn Khởi nhấn mạnh. Trường ĐH Kinh tế-Tài chính TP.HCM mở rộng tới 14 tổ hợp môn xét tuyển. Thí sinh cần lưu ý kỹ thông tin này để có chiến thuật đăng ký và lựa chọn môn thi phù hợp.

Thạc sĩ Trương Quang Trị khuyên thí sinh cần có chiến lược trong lựa chọn 2 môn tự chọn. Các môn này cần phù hợp năng lực bản thân và phù hợp với ngành mong muốn xét tuyển. Đừng chọn môn dễ học, hãy chọn môn học theo định hướng nghề nghiệp tương lai của bản thân.

ảnh: Lê Thanh Hải

Lưu ý quy định 3 môn trong tổ hợp môn xét tuyển ĐH phải đạt từ 15 điểm trở lên

Nhiều câu hỏi của học sinh gửi đến chương trình tư vấn. Trong đó, có bạn thắc mắc: ' Em muốn sử dụng điểm kỳ thi đánh giá năng lực ĐH Quốc gia TP.HCM để xét tuyển ngành khoa học máy tính của ĐH Duy Tân. Với quy chế tuyển sinh năm nay, ngoài điểm bài thi năng lực em có cần đạt thêm điều kiện khác từ học bạ hay điểm thi tốt nghiệp THPT khi xét tuyển cách này không?''

Tiến sĩ Võ Thanh Hải giải đáp và cho lời khuyên: ĐH Duy Tân năm nay giữ ổn định các phương thức gồm: xét tuyển thẳng theo quy chế Bộ GD-ĐT, xét điểm thi tốt nghiệp THPT, xét học bạ, xét điểm kỳ thi đánh giá năng lực và kỳ thi năng khiếu… 

Tiến sĩ Võ Thanh Hải: Năm 2025, số lượng thí sinh chọn môn thi khoa học xã hội nhiều hơn nhóm môn khoa học tự nhiên. Nhưng với khảo sát sơ bộ định hướng lựa chọn môn thi của một số trường THPT tại TP.HCM vừa qua, có thể nói là tín hiệu đáng mừng. Điều này sẽ tạo điều kiện rất thuận lợi để thí sinh xét tuyển vào ĐH. Trong đó, môn lý được xem là một trong số các môn trụ cột của ngành kỹ thuật.

Quy chế tuyển sinh năm nay quy định, thí sinh xét tuyển ĐH bằng bất kỳ phương thức nào, cần đạt 15 điểm kỳ thi tốt nghiệp THPT (trừ các ngành đặc thù). Với trường hợp trên, thí sinh cần đăng ký thi đánh giá năng lực của ĐH Quốc gia TP.HCM. Ngoài ra, thí sinh cần đạt điểm 3 môn (gồm toán, văn và một môn tự chọn) trong kỳ thi tốt nghiệp THPT từ 15 điểm trở lên, mới đủ điều kiện xét tuyển. Do đó, ngoài điểm bài thi năng lực, thí sinh vẫn cần đạt điểm sàn kỳ thi tốt nghiệp THPT. Quy định này không chỉ áp dụng với xét điểm thi đánh giá năng lực mà tất cả các phương thức khác. Do đó, việc chọn môn tự chọn kỳ thi tốt nghiệp càng có vai trò quan trọng.

ảnh: Lê Thanh Hải

Một học sinh gửi câu hỏi muốn biết: ''Trường ĐH Kinh tế-Tài chính TP.HCM có chương trình học bổng từ 25% đến 100% học phí. Điều kiện để nhận học bổng này ra sao, em muốn xét tuyển ngành ngôn ngữ Nhật thì cơ hội nhận học bổng cụ thể ra sao?''.

Thạc sĩ Vương Văn Khởi giải đáp: Trường có nhiều chính sách học bổng, áp dụng cho tất cả các ngành và phương thức xét tuyển. Trường hiện sử dụng điểm học kỳ 1 lớp 12 hoặc chứng chỉ IELTS để xét học bổng, thí sinh có thể nhận học bổng nhiều mức khác nhau từ 25-100%. Ngoài ra, trường còn có học bổng doanh nghiệp áp dụng cho nhiều ngành nhóm ngôn ngữ, nhóm quản trị du lịch… Học bổng tài năng xét theo thành tích đạt được của người học. Học bổng giáo dục dành cho con em ruột của người công tác trong ngành giáo dục… Các học bổng của trường không giới hạn số lượng. Riêng ngành ngôn ngữ Nhật, sinh viên có cơ hội nhận học bổng doanh nghiệp trị giá 50% học phí toàn khóa học.

Về xu hướng lựa chọn môn thi, thạc sĩ Vương Văn Khởi cho rằng khi học sinh TP.HCM lựa chọn nhiều môn lý thì đó là tín hiệu đáng mừng cho nguồn nhân lực đáp ứng nhu cầu nhân lực đang thiếu. Bên cạnh đó, việc lựa chọn thi môn tiếng Anh nhiều cũng thể hiện sự tự tin của học sinh TP. Khảo sát này cũng phù hợp với xu hướng đào tạo của các trường ĐH. Ví dụ, Trường ĐH Kinh tế-Tài chính TP.HCM có chương trình đào tạo song ngữ, với 50% chương trình dạy bằng tiếng Anh. Sinh viên cũng có học kỳ, thực tập quốc tế để giúp sinh viên vững vàng về ngoại ngữ. Tổ hợp môn A01 và D01 cũng được sử dụng ổn định tại trường nhiều năm nay.

''Em hỏi điều kiện xét tuyển cụ thể ngành y khoa Trường ĐH Nguyễn Tất Thành năm nay, em muốn chọn thêm ngành gần ở nguyện vọng tiếp theo thì nên theo hướng nào?'' là câu hỏi học sinh gửi đến chương trình.

Thạc sĩ Trương Quang Trị thông tin: Ngành học này có sự cạnh tranh đầu vào cao, điểm chuẩn ở mức cao. Nếu xét học bạ, thí sinh cần chú ý điều kiện về học lực, điểm 3 môn trong kỳ thi tốt nghiệp THPT theo quy định chung. Ngoài y khoa, thí sinh có thể quan tâm tới các ngành đào tạo bác sĩ khác hoặc các ngành cử nhân sẽ “dễ thở” hơn như kỹ thuật hóa học, kỹ thuật y sinh… những nhóm ngành liên quan các môn toán-hóa-sinh.

Bạn đọc có thể xem PHẦN 1 TẠI ĐÂY.