Chưa thể bỏ địa giới hành chính khi công chứng bất động sản

Rất rủi ro nếu bỏ địa giới hành chính

Dự thảo luật quy định đối với giao dịch có đối tượng là bất động sản (BĐS) và giao dịch đặt cọc để mua bán, chuyển nhượng BĐS, thẩm quyền công chứng sẽ do công chứng viên của tổ chức hành nghề công chứng có trụ sở tại tỉnh, thành phố nơi có BĐS.

Đại biểu (ĐB) Nguyễn Trường Giang (đoàn Lâm Đồng) đề nghị mở rộng thẩm quyền công chứng đối với nhóm giao dịch liên quan đến BĐS theo hướng không giới hạn về địa giới hành chính, thay vì bó hẹp như hiện nay. Trường hợp không đủ thông tin, công chứng viên hoàn toàn có quyền từ chối công chứng đối với giao dịch đó. ĐB Lê Thanh Hoàn (đoàn Thanh Hóa) cũng cho rằng cung cấp dịch vụ phi địa giới hành chính là chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước, nếu vẫn giữ cách tiếp cận cũ sẽ làm chậm quá trình chuyển đổi số, làm giảm năng lực cạnh tranh của hệ thống pháp lý quốc gia.

Phản hồi ý kiến các ĐB, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng cho biết, Chính phủ đã sửa đổi theo hướng thu hẹp phạm vi, giảm từ 22 xuống còn 16 loại giao dịch bắt buộc phải công chứng. Điều này góp phần cắt giảm thủ tục hành chính và tạo thuận lợi hơn cho người dân, doanh nghiệp.

ẢNH: TTXVN

Riêng với giao dịch có đối tượng là BĐS, ông Tùng nói chưa thể bỏ giới hạn theo địa giới hành chính, bởi BĐS là tài sản có giá trị lớn, có nhiều giao dịch liên quan, nếu không chặt chẽ sẽ dễ phát sinh tranh chấp, rất phức tạp. Việc quy định thẩm quyền công chứng theo địa giới hành chính giúp công chứng viên có điều kiện tốt nhất để kiểm tra tình trạng thực tế của tài sản cũng như xác thực nhân thân của các bên tham gia giao dịch, qua đó ngăn chặn hành vi giả mạo, lừa đảo.

Vẫn theo ông Tùng, hiện các cơ sở dữ liệu đang trong quá trình hoàn thiện, chưa thể liên thông hoàn toàn, nếu bỏ ngay quy định về địa giới hành chính sẽ tiềm ẩn rủi ro. Tuy vậy, Chính phủ đã đề xuất trong dự thảo theo hướng xây dựng một cơ sở dữ liệu thống nhất, liên thông trong cả nước, khi hoàn thành sẽ tiến tới bỏ giới hạn địa giới hành chính trong công chứng giao dịch BĐS.

Đề xuất bỏ chụp ảnh người dân khi công chứng

Luật hiện hành quy định việc ký văn bản công chứng trước sự chứng kiến của công chứng viên phải được chụp ảnh và lưu trữ trong hồ sơ công chứng. Chính phủ đề xuất bỏ quy định này, công chứng viên sẽ được trang bị thiết bị xác thực cá nhân bằng công nghệ sinh trắc học, máy quét chuyên dụng hoặc sử dụng ứng dụng VNeID để xác thực người yêu cầu công chứng.

Nêu quan điểm, ĐB Nguyễn Thị Hồng Hạnh, Giám đốc Sở Tư pháp TP.HCM, cho hay việc bắt buộc chụp ảnh người dân khi công chứng từng gây nhiều phản ứng khi quy định tại luật Công chứng năm 2024. Người đồng tình vì tăng khả năng nhận diện và xác thực nhân thân, hạn chế tình trạng cạnh tranh không lành mạnh như ký khống, ký dạo. Người phản đối vì phát sinh thêm thủ tục, chi phí cho tổ chức hành nghề công chứng, ảnh hưởng đến quyền về hình ảnh của cá nhân.

Theo bà Hạnh, các cơ sở dữ liệu đang dần hoàn thiện, việc trang bị thiết bị xác thực cá nhân của các tổ chức hành nghề công chứng ở từng địa phương còn khác nhau. Vì thế, cơ quan soạn thảo nên cân nhắc quy định theo hướng mở, tức là việc chụp ảnh sẽ thực hiện theo đề nghị của người yêu cầu công chứng, hoặc công chứng viên quyết định trong một số trường hợp đặc biệt.

ĐB Ly Kiều Vân (đoàn Quảng Trị) thì đề nghị giữ nguyên như hiện hành. Quy định bắt buộc chụp ảnh sẽ giúp đảm bảo an toàn cho giao dịch, xác định chính xác người ký, thời điểm và địa điểm ký, từ đó hạn chế tình trạng giả mạo, ký khống và phát sinh tranh chấp sau này. Ảnh chụp còn là một dạng chứng cứ trực quan, góp phần bảo vệ người dân và công chứng viên khi phát sinh khiếu kiện, đồng thời nâng cao tính minh bạch, kỷ luật trong quy trình công chứng, góp phần loại bỏ những hành vi không chuẩn mực, cạnh tranh không lành mạnh của một số tổ chức hành nghề công chứng.