Chuẩn hóa hạ tầng sạc - xóa mọi nỗi lo để người Việt chọn xe điện

Siết an toàn hạ tầng trạm sạc xe điện

Theo Bộ Công thương, thị trường phương tiện điện tại Việt Nam những năm gần đây phát triển nhanh, với sự tham gia của các doanh nghiệp sản xuất, lắp ráp trong nước và doanh nghiệp nhập khẩu. Nhiều doanh nghiệp đã đầu tư, sản xuất, nhập khẩu, cung cấp trụ sạc và dịch vụ sạc. 

ẢNH: C.T

Hệ thống sạc được phát triển theo nhiều mô hình, gồm mạng lưới sạc do nhà sản xuất phương tiện đầu tư; trụ sạc tại đại lý; trụ sạc bán hoặc lắp đặt cho khách hàng; mạng sạc công cộng do doanh nghiệp độc lập vận hành; giải pháp sạc tại nơi làm việc, nơi trông giữ xe hoặc khu dịch vụ. Một mạng lưới lớn đã phát triển khoảng 150.000 cổng sạc với công suất đến 360 kW trên phạm vi toàn quốc.

Mặt khác, trụ sạc và trạm sạc được triển khai tại nhiều loại hình không gian như bãi đỗ xe ngoài trời, tầng hầm, trung tâm thương mại, trạm dừng nghỉ, cửa hàng xăng dầu, bến xe, kho bãi, khu công nghiệp, khu dân cư và các điểm dịch vụ công cộng. Mỗi loại hình có điều kiện mặt bằng, cấp điện, thông gió, thoát nước, phòng cháy chữa cháy, lưu lượng phương tiện và yêu cầu vận hành khác nhau. Nếu thiếu các yêu cầu tối thiểu thống nhất, cùng một loại thiết bị có thể được lắp đặt theo nhiều cách khác nhau, làm phát sinh rủi ro trong quá trình sử dụng.

Do đó, Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia QCVN 32:2026/BCT được ban hành tập trung giải quyết triệt để các vấn đề kỹ thuật cốt lõi thông qua 4 nhóm quy định trọng tâm. Đầu tiên là nhóm yêu cầu về thiết bị và đấu nối điện, chuẩn hóa giao thức kết nối, khả năng chịu tải, hệ thống ngắt tự động và tiếp địa chống rò điện. Thứ hai là quy định về bố trí không gian, mặt bằng lắp đặt, đòi hỏi khoảng cách an toàn, lối thoát hiểm và điều kiện kỹ thuật phù hợp cho từng vị trí như bãi đỗ xe công cộng, trung tâm thương mại, khu dân cư hay các trạm dừng nghỉ trên đường cao tốc. 

Thứ ba là tiêu chuẩn an toàn vận hành, định danh rõ ràng khái niệm "nguy cơ trực tiếp" - trong đó xác định trạm sạc có dấu hiệu mất ổn định kết cấu như han gỉ bu-lông chân đế, biến dạng mái che hay rung lắc do va chạm phải lập tức tạm ngừng hoạt động hoặc cô lập khu vực để khắc phục. Cuối cùng là cơ chế quản lý, bảo trì định kỳ đối với cả hệ thống mới và hạ tầng đã lắp đặt trước mốc hiệu lực 1.7.2027.

Bộ Công thương nhấn mạnh, việc ban hành quy chuẩn là cần thiết nhằm tạo khung quản lý bắt buộc ở mức tối thiểu, làm cơ sở cho các chủ thể thực hiện thiết kế, đầu tư, nhập khẩu, lắp đặt, vận hành, kiểm tra và hậu kiểm.

ẢNH: NHẬT THỊNH

Động lực cho người dân an tâm tuyệt đối chọn xe điện

Đối với người tiêu dùng, quyết định chuyển từ xe động cơ đốt trong sang xe điện không chỉ dựa vào kiểu dáng hay chi phí vận hành, mà phụ thuộc rất lớn vào sự thuận tiện và cảm giác an toàn trong quá trình sạc pin hàng ngày.

Thực tế cho thấy, hãng xe điện VinFast đã chứng minh tầm quan trọng mang tính quyết định của hạ tầng sạc đối với lựa chọn của khách hàng. Việc chủ động phủ rộng hàng chục nghìn cổng sạc từ thành thị đến các vùng sâu, vùng xa và hệ thống cao tốc đã tạo động lực cho hàng trăm nghìn gia đình chuyển đổi phương tiện. 

Anh Trần Văn Minh, một chủ xe VinFast VF 8 tại TP.HCM chia sẻ rằng, lý do lớn nhất giúp anh tự tin di chuyển xuyên Việt cùng gia đình là nhờ hệ thống trạm sạc vận hành ổn định và dễ truy cập. Khi biết Bộ Công thương ban hành bộ quy chuẩn kỹ thuật quốc gia áp dụng cho toàn bộ trạm sạc, anh Minh tin tưởng trải nghiệm sạc xe sẽ ngày càng an toàn, chuyên nghiệp và tiệm cận với các tiêu chuẩn quốc tế nghiêm ngặt nhất.

Th.S Lê Thanh Hải, Giám đốc Trung tâm tư vấn ứng dụng kinh tế (Viện Nghiên cứu phát triển TP.HCM), khẳng định việc ban hành các tiêu chuẩn, quy chuẩn về trạm sạc xe điện là điều vô cùng cần thiết. 

Trong bối cảnh công nghệ và thị trường xe điện toàn cầu mới ở giai đoạn đầu phát triển, các tiêu chuẩn thường đi theo những nhà sản xuất lớn hoặc các liên minh công nghiệp thay vì quy định riêng của từng quốc gia. Nếu Việt Nam ban hành quá sớm khi công nghệ pin và sạc còn liên tục thay đổi, quy chuẩn sẽ nhanh chóng lạc hậu. Ngược lại, nếu ban hành quá trễ sẽ làm nản lòng các nhà đầu tư lớn do lo ngại rủi ro pháp lý sau khi đã bỏ ra nguồn vốn khổng lồ đầu tư hệ thống trạm sạc bài bản.

Do đó, việc ban hành quy chuẩn ở thời điểm hiện tại là rất phù hợp khi ô tô điện đã thâm nhập sâu vào thị trường, năng lực sản xuất trong nước đã hình thành và nhiều nhà đầu tư đang sẵn sàng dòng vốn chờ đợi hành lang pháp lý. 

"Hạ tầng sạc hiện tại hỗ trợ tốt cho người dùng lẫn tài xế công nghệ nhờ tính năng tìm trạm sạc tiện lợi, bán kính tiếp cận hợp lý và chi phí sử dụng phù hợp. Thời gian sạc đã được cải thiện đáng kể khi chỉ mất từ 1 - 1,5 tiếng là có thể nạp 70 - 80% dung lượng pin cho quãng đường di chuyển dài. Quan trọng nhất, sự phát triển của trạm sạc sẽ giúp xóa bỏ rào cản tâm lý của người tiêu dùng, tạo động lực lớn thúc đẩy xu hướng chọn mua thay cho xe xăng", ông Lê Thanh Hải nhìn nhận.