Chương trình thí điểm mầm non: Không dạy nhiều hơn mà tổ chức hoạt động tốt hơn

Hội nghị triển khai Chương trình giáo dục mầm non thí điểm (gọi tắt Chương trình thí điểm) do Sở GD-ĐT TP.HCM tổ chức hôm 25.8. Tại đây, hiệu trưởng, hiệu phó 15 trường mầm non thực hiện chương trình này nói về những thuận lợi, khó khăn.

Điểm mới của Chương trình thí điểm

Bà Nguyễn Thị Ánh Tuyết, chuyên viên Phòng Giáo dục mầm non, Sở GD-ĐT TP.HCM, thành viên ban biên soạn chương trình, cho hay Chương trình thí điểm hướng đến hình thành 4 phẩm chất cốt lõi (yêu thương, trung thực, tôn trọng và trách nhiệm) và 5 năng lực nền tảng (thích ứng, giao tiếp, hợp tác, tự lực và giải quyết vấn đề) gắn với 5 năng lực đặc thù của trẻ nhà trẻ và mẫu giáo.

ẢNH: PHƯƠNG THẢO

Bà Lương Thị Hồng Điệp, Trưởng phòng Giáo dục mầm non, Sở GD-ĐT TP.HCM, nhấn mạnh điểm cốt lõi của Chương trình giáo dục mầm non mới là chuyển từ "dạy trẻ biết gì" sang "tổ chức cho trẻ được trải nghiệm, thực hành và hình thành năng lực". Vì vậy, với trẻ nhà trẻ và mẫu giáo, giáo viên (GV) cần xuất phát từ yêu cầu cần đạt, lựa chọn nội dung phù hợp, thiết kế môi trường và tổ chức các hoạt động linh hoạt, lấy trẻ làm trung tâm; qua đó giúp trẻ chủ động, tự tin, biết vận dụng những gì đã học vào các tình huống thực tế. Không phải dạy nhiều hơn, mà tổ chức hoạt động tốt hơn để mỗi trẻ được làm, được trải nghiệm và phát triển năng lực theo khả năng của mình.

Chương trình thí điểm không yêu cầu đội ngũ quản lý, GV làm nhiều hơn, mà làm khác đi, từ thực hiện nội dung sang hướng tới sự phát triển phẩm chất, năng lực của mỗi trẻ, đồng thời tạo sự liên thông với Chương trình giáo dục phổ thông 2018 hiện hành.

Điểm quan trọng về "phát triển chương trình nhà trường"

Vừa qua, Sở GD-ĐT TP.HCM cũng đã tổ chức các buổi về tập huấn Chương trình giáo dục mầm non mới, tập trung vào 6 chuyên đề (6 module) cho đội ngũ. Trong đó, Sở nhìn nhận module 2 - Phát triển chương trình giáo dục nhà trường là khó nhất. Điểm mới đáng chú ý là trao quyền chủ động và trách nhiệm cho cơ sở giáo dục nhưng chủ động phải có căn cứ.

Chương trình giáo dục nhà trường phải được đi theo cấu trúc gồm 8 thành tố (tầm nhìn, sứ mạng, giá trị cốt lõi; xác định mục tiêu, yêu cầu cần đạt; xác định nội dung; phương pháp hình thức; môi trường giáo dục; phối hợp gia đình, cộng đồng; kế hoạch thực hiện và đánh giá điều chỉnh). Trong đó nhấn mạnh phần yêu cầu cần đạt được phân giải thành mục tiêu phù hợp từng độ tuổi, từ đó xác định nội dung từng độ tuổi, tương ứng với mục tiêu đã đề ra. Đây là phần quan trọng để giáo viên có nền tảng thực hiện xây dựng kế hoạch giáo dục nhóm/lớp.

ẢNH: THÚY HẰNG

Như vậy, so với chương trình giáo dục mầm non hiện hành - thực hiện chương trình theo hướng dẫn chung, với Chương trình thí điểm, các cơ sở mầm non chủ động phát triển chương trình giáo dục nhà trường phù hợp với đơn vị và trẻ.

Thực tế khó khăn hơn lý thuyết

Bà Nguyễn Thị Hoàng Yến, Phó hiệu trưởng Trường mẫu giáo Sơn Ca 5, P.Đức Nhuận, chia sẻ: "Khi đi tập huấn, chúng tôi thấy nhiều quý cô triển khai nhiều cách làm rất hay, tiến bộ; nhưng khi về trường mình thực hành thì rất khó, vì thực tế và lý thuyết khác nhau nhiều, không thể một lúc áp dụng được ngay mà cần từ từ thay đổi".

Bên cạnh đó, theo bà Yến, khó khăn nữa là thay đổi nhận thức, thói quen của GV khi xây dựng kế hoạch giáo dục, làm sao để GV vận dụng Chương trình thí điểm linh hoạt mà không gia tăng thêm áp lực.

Bà Đoàn Thị Thê, Hiệu trưởng Trường mầm non Tuổi Thần Tiên, P.Phú Mỹ - đơn vị ngoài công lập, cho biết trường tư thục có khó khăn là trình độ GV chưa đồng đều. Hiện có nhiều GV lo lắng, hoang mang, chưa hiểu rõ về Chương trình thí điểm. GV băn khoăn việc quan sát đánh giá trẻ ra sao, tuyên truyền tới phụ huynh thế nào để phụ huynh cũng hiểu, hợp tác…

Bà Lê Thị Mỹ Duyên, Hiệu trưởng Trường mầm non Hòa Bình 1, P.Hòa Bình, cho biết một trong những thuận lợi, cũng là khó khăn của đơn vị là tới thời điểm này sĩ số trẻ ít. Diện tích, điều kiện cơ sở vật chất của trường cũng khá khó khăn. Song tới nay, trường đã xây dựng được kế hoạch năm học nhà trường, từ đó để GV an tâm, căn cứ để xây dựng kế hoạch lớp, theo tháng, tuần, ngày, tùy đặc điểm độ tuổi, tâm lý trẻ.

ảnh: Phương Thảo

Phát triển phẩm chất, năng lực trẻ không chỉ trong tiết dạy

Lãnh đạo Phòng Giáo dục mầm non nhìn nhận Chương trình thí điểm của Bộ GD-ĐT không chỉ đặt yêu cầu đổi mới nội dung giáo dục mà đang hướng đến đổi mới năng lực của người thực hiện chương trình. GV mầm non trong giai đoạn mới cần có năng lực phát triển chương trình và xây dựng kế hoạch giáo dục phù hợp thực tiễn; tổ chức hoạt động lấy phẩm chất, năng lực của trẻ làm đích đến; thiết kế môi trường giáo dục mở, hòa nhập; quan sát, đánh giá và điều chỉnh theo sự phát triển của từng trẻ… Điều đó nghĩa là GV không chỉ nhắm vào việc chỉ khi nào lên tiết "dạy" thì mới bồi đắp phẩm chất, năng lực cho trẻ. GV cần tích hợp nuôi dưỡng, chăm sóc, giáo dục và bảo vệ trẻ trong toàn bộ quá trình sinh hoạt hằng ngày.

Đáng chú ý, bà Lương Thị Hồng Điệp lưu ý với đội ngũ cán bộ quản lý, GV mầm non, mỗi chương trình nhà trường cần phù hợp với bản sắc, đặc thù văn hóa, truyền thống địa phương, khai thác thế mạnh của đơn vị của mình, không thể "sao chép" đơn vị bạn.

"Tôi từng đến một trường, phụ huynh của trẻ là những bác nông dân tới trường, làm một "ruộng lúa" mini trong sân trường, rồi làm giàn đậu, giàn mướp. Thế là trẻ được trải nghiệm lội ruộng, cấy lúa, hái đậu, tưới rau rất bổ ích. Hay tôi cũng đến một trường khác, các GV tận dụng ngay sân vườn trường, thầy cô, trẻ em cùng đắp đất, lót các bẹ chuối để làm máng nước, quan sát nước chảy, hiểu về hiện tượng ống nước thông nhau ra sao, trẻ con rất thích, cười sảng khoái", bà Điệp nêu ví dụ.

Bà Điệp đề nghị trong quá trình thực hiện, các đơn vị tổ chức họp định kỳ, chia sẻ những khó khăn, học hỏi cách làm hay với các đơn vị bạn. Đặc biệt, bà Điệp lưu ý các hiệu trưởng, hiệu phó các đơn vị phải xuống lớp dạy, tuân thủ đúng quy định tiết nghĩa vụ, nắm bắt những vấn đề trong thực tế.