Đó là nhận định từ các chuyên gia sau khi Tổng thống Donald Trump nói hải quân Mỹ "sẽ bắt đầu quá trình phong tỏa bất kỳ và tất cả các tàu thuyền tìm cách vào hoặc rời khỏi eo biển Hormuz". Tuyên bố này được ông Trump đưa ra ngày 12.4, sau khi Mỹ và Iran rời cuộc đàm phán tại Islamabad mà không đạt được thỏa thuận nào.
Bộ Tư lệnh Trung tâm (CENTCOM) của quân đội Mỹ sau đó cho biết lệnh phong tỏa sẽ chỉ áp dụng cho các tàu đi đến hoặc đi từ Iran, bao gồm tất cả các cảng của Iran trên vịnh Ba Tư và Vịnh Oman. CENTCOM thông báo lệnh này sẽ có hiệu lực vào lúc 10 giờ sáng ngày 13.4 giờ Washington (tức 9 giờ tối cùng ngày giờ Việt Nam).
Ông Trump cũng nói rằng lực lượng Mỹ sẽ chặn các tàu đã trả phí cho Iran, ngay cả khi những tàu đó hiện đang ở vùng biển quốc tế. Ông tuyên bố trong bài đăng trên mạng xã hội rằng "bất kỳ ai trả phí bất hợp pháp đều sẽ không được đi lại an toàn trên biển cả".
Mục tiêu cuối cùng, theo lời ông Trump, là gây áp lực buộc Iran chấm dứt việc phong tỏa eo biển, một điểm nghẽn đối với khoảng 20% lượng dầu mỏ của thế giới, đối với tất cả các quốc gia trừ những nước được Iran đảm bảo đường đi an toàn.
Nếu chiến lược của ông Trump thành công, ông sẽ loại bỏ lợi thế lớn nhất của Iran trong các cuộc đàm phán với Mỹ và mở lại eo biển cho thương mại toàn cầu, có khả năng làm giảm giá dầu. Nhưng các chuyên gia cho rằng, phong tỏa là một hành động chiến tranh đòi hỏi sự cam kết không giới hạn về số lượng lớn tàu chiến.
"Ông Trump muốn một giải pháp nhanh chóng. Thực tế là, nhiệm vụ này rất khó thực hiện một mình và có thể không bền vững trong trung và dài hạn," bà Dana Stroul, cựu quan chức cấp cao của Lầu Năm Góc dưới thời chính quyền Biden, hiện đang làm việc tại Viện Chính sách Cận Đông Washington, nhận định như vậy.
Điều gì có thể xảy ra?
Quân đội Mỹ chưa thông báo các chi tiết cơ bản về việc phong tỏa, như số lượng tàu chiến Mỹ sẽ tham gia, máy bay chiến đấu có được sử dụng hay không và các đồng minh vùng Vịnh có hỗ trợ nỗ lực này hay không. CENTCOM từ chối trả lời yêu cầu bình luận.
Các chuyên gia cho rằng khi có đủ tàu chiến, hải quân Mỹ có thể thiết lập một cuộc phong tỏa nhằm đe dọa nhiều tàu chở dầu thương mại cố gắng vượt qua khu vực này để chở dầu của Iran.
Nhưng liệu Mỹ có sẵn sàng đưa quân lên bắt giữ tàu – hoặc thậm chí làm hư hại hoặc đánh chìm các tàu cố gắng phá vỡ cuộc phong tỏa? Điều gì sẽ xảy ra nếu có tàu chở dầu cho Trung Quốc, hoặc các đối tác của Mỹ như Ấn Độ hay Hàn Quốc?
Và Iran sẽ làm gì? Đô đốc Gary Roughead, cựu chỉ huy các hoạt động hải quân của Mỹ, cảnh báo rằng Iran có thể bắn vào các tàu ở Vịnh hoặc tấn công cơ sở hạ tầng của các quốc gia vùng Vịnh nơi đóng quân của lực lượng Mỹ.
Các mối đe dọa của Iran đối với ngành vận tải biển đã khiến giá dầu toàn cầu tăng vọt khoảng 50% kể từ khi Mỹ và Israel phát động chiến tranh vào ngày 28.2.
Ông Trump hôm 12.4 xác nhận rằng giá xăng dầu có thể vẫn ở mức cao tại Mỹ cho đến cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ vào tháng 11. Tình trạng đó có thể khiến đảng Cộng hòa của ông Trump mất quyền kiểm soát quốc hội Mỹ, khi công chúng ngày càng phản đối một cuộc chiến vốn dĩ đã không được lòng phần lớn người dân Mỹ.
Một con tàu tại eo biển Hormuz, ngoài khơi tỉnh Musandam của Oman
ẢNH: REUTERS
Iran cứng rắn
Giận dữ vì Iran từ chối chấm dứt chiến tranh theo điều kiện của mình, ông Trump hôm 12.4 cũng đưa ra khả năng nối lại các cuộc tấn công của Mỹ vào bên trong Iran.
Thượng nghị sĩ Mark Warner của Virginia, thành viên đảng Dân chủ cấp cao trong Ủy ban Tình báo Thượng viện, đã đặt câu hỏi về chiến lược này. Ông lưu ý rằng Iran có thể đưa xuồng cao tốc rải thủy lôi ở eo biển hoặc đặt bom vào các tàu chở dầu.
Hàng nghìn cuộc không kích của Mỹ đã làm suy yếu nghiêm trọng quân đội Iran. Nhưng các nhà phân tích cho rằng Tehran vẫn tiếp tục là một vấn đề nan giải đối với Washington, với một giới lãnh đạo cứng rắn hơn và một kho dự trữ uranium còn chôn giấu.
Ông Trump hôm 12.4 đe dọa rằng "bất kỳ người Iran nào bắn vào chúng tôi, hoặc vào các tàu thuyền hòa bình, sẽ bị tiêu diệt hoàn toàn!"
Lực lượng Vệ binh Cách mạng Iran đã đáp trả bằng một tuyên bố nhấn mạnh nguy cơ leo thang nguy hiểm, cảnh báo rằng các tàu quân sự tiếp cận eo biển sẽ bị coi là vi phạm lệnh ngừng bắn và sẽ bị xử lý nghiêm khắc và dứt khoát.
Bà Stroul cho biết cuộc khủng hoảng sẽ cần một nỗ lực quốc tế lâu dài để giải quyết.
"Về lâu dài, điều này cần được giải quyết thông qua ngoại giao và ý chí chính trị quốc tế," bà nói.
Bình luận (0)