Cơ hội đột phá kinh tế số

Tốc độ internet đạt kỷ lục mới

Theo bảng xếp hạng mới nhất của SpeedTest Global Index vừa công bố, tốc độ internet di động tại VN trong tháng 7 tăng mạnh, từ vị trí thứ 20 lên thứ 10 toàn cầu. Đồng thời, ở mảng internet băng rộng cố định, VN tiếp tục củng cố chỗ đứng trong nhóm dẫn đầu khi tiến thêm một bậc lên vị trí thứ 7 toàn cầu. Tốc độ download trung vị đạt 307,11 Mbps, giữ mức ổn định cao so với kết quả 307,36 Mbps của kỳ ghi nhận liền trước.

Trong bảng xếp hạng này, VN là thị trường có bước tiến về thứ hạng tốt hàng đầu thế giới trong tháng 7, vượt qua mức tăng của các thị trường khác như New Zealand (tăng 8 bậc, lên hạng 25) hay Malaysia (tăng 4 bậc, lên hạng 19). Khi đặt cạnh mặt bằng chung thế giới, tốc độ kết nối tại VN cũng đang vượt so với mức bình quân toàn cầu. Cụ thể, ở mạng internet di động, tốc độ tải xuống trung vị của VN (205,58 Mbps) cao gần gấp đôi mức bình quân toàn cầu (109,73 Mbps). Vị trí dẫn đầu bảng xếp hạng này hiện thuộc về UAE với 663,50 Mbps. Với mạng internet băng rộng cố định, tốc độ download trung vị đạt 307,11 Mbps, giữ mức ổn định và cao hơn gấp 2,4 lần so với mức trung vị toàn cầu (127,70 Mbps).

ẢNH: ANH QUÂN

Từ một thị trường đứng ngoài Top 50, VN hiện đã tiến sát nhóm những quốc gia có hạ tầng di động nhanh nhất thế giới. Tốc độ tăng trưởng của internet di động VN trên thực tế đã diễn ra rõ ràng, nhất là khi mạng 5G được thương mại hóa và ngày càng phủ sóng rộng rãi trong gần 2 năm qua. Đây được xem là một trong những yếu tố quan trọng thúc đẩy tốc độ internet di động tăng mạnh sau nhiều năm tăng trưởng chậm. Cùng lúc, số liệu từ nền tảng đo kiểm i-Speed (của Bộ Khoa học và Công nghệ) cũng cho thấy tốc độ truy cập qua hạ tầng 5G liên tục cải thiện, đạt trung bình hơn 462 Mbps vào tháng 7.

Theo ông Phan Vũ Tuấn, Phó chủ tịch Hội Truyền thông - Điện tử TP.HCM, đây là một kết quả tích cực và có cơ sở. Cuối năm 2024, tốc độ internet di động của VN mới ở mức khoảng 87 Mbps, xếp thứ 37 thế giới và đến kỳ tháng 7 đã đứng thứ 10. Mức cải thiện trong chưa đầy hai năm như vậy phản ánh hiệu quả của một chu kỳ đầu tư có định hướng: thương mại hóa mạng 5G trên diện rộng, mở rộng cáp quang tới hộ gia đình và bổ sung dung lượng kết nối quốc tế. Có thể nói hạ tầng viễn thông hiện đã đi trước một bước so với mức độ số hóa chung của nền kinh tế.

Ông Vũ Hoàng Liên, Chủ tịch Hiệp hội Internet VN, cũng nhận định kết quả này là nhờ chủ trương đúng của nhà nước về phát triển hạ tầng phục vụ người dân, xã hội cũng như để phát triển kinh tế trong suốt nhiều năm qua. "Để đạt được thành tích này, các nhà cung cấp dịch vụ đã phải vượt qua nhiều khó khăn về công nghệ và đặc biệt là hiệu quả kinh doanh. Kết quả này đã tạo thêm uy tín quốc gia, sức hấp dẫn của môi trường đầu tư, kinh doanh nói chung của VN", ông Vũ Hoàng Liên nhấn mạnh.

Nền tảng, cơ hội phát triển kinh tế số

Tốc độ internet tăng không chỉ là câu chuyện người dùng lướt mạng nhanh, xem video chất lượng tốt hay tải và truyền dữ liệu nhanh hơn mà đây là hạ tầng cơ sở cho kinh tế số. Đó là hạ tầng để phát triển điện toán đám mây, trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, thương mại điện tử, dịch vụ số, Chính phủ số và hàng loạt ứng dụng khoa học công nghệ cho mọi lĩnh vực.

GS-TS Võ Xuân Vinh, Viện trưởng Viện Nghiên cứu kinh doanh, Đại học Kinh tế TP.HCM, nhận định nếu nền kinh tế nói chung, hạ tầng giao thông là "xương sống" thì với kinh tế số đó là mạng internet. Trong bối cảnh Chính phủ đã phê duyệt Chương trình phát triển kinh tế số và xã hội số giai đoạn 2026-2030 với mục tiêu kinh tế số chiếm khoảng 30% GDP vào năm 2030 và hỗ trợ tối thiểu 500.000 doanh nghiệp nhỏ và vừa chuyển đổi số thì hạ tầng số rất quan trọng. Không chỉ có tốc độ gia tăng, chi phí viễn thông và mạng internet của VN cũng thuộc nhóm thấp trong khu vực và trên thế giới cũng như dẫn đầu về mức độ dễ tiếp cận tại khu vực Đông Nam Á. "Phát triển kinh tế số cần nền tảng là hạ tầng lõi là internet mạnh. Với tốc độ cao nhưng chi phí thấp thì các cá nhân, doanh nghiệp sẽ giảm được chi phí đầu vào. Đây là điều kiện thuận lợi để kinh tế số của VN tăng tốc, hướng đến mục tiêu đạt khoảng 30% GDP vào năm 2030 mà Chính phủ đề ra", GS-TS Võ Xuân Vinh cho hay.

ẢNH: NHẬT THỊNH

Trong khi đó, ông Phan Vũ Tuấn nhận định: Ý nghĩa kinh tế của việc internet VN lọt vào top 10 thế giới về tốc độ sẽ thể hiện rõ nhất ở khu vực doanh nghiệp nhỏ và hộ kinh doanh, chứ không phải ở các tập đoàn lớn vốn đã tự chủ được đường truyền riêng. Khi băng thông trở nên dồi dào và ổn định, chi phí gia nhập thị trường số giảm xuống đáng kể. Một hộ kinh doanh có thể bán hàng trực tuyến theo thời gian thực, một doanh nghiệp quy mô nhỏ có thể chuyển toàn bộ hoạt động lên nền tảng điện toán đám mây thay vì đầu tư máy chủ, một cơ sở y tế tuyến dưới có thể hội chẩn từ xa. Đây là khu vực mà hạ tầng chuyển hóa thành doanh thu và việc làm nhanh nhất.

Đối với lĩnh vực truyền thông và nội dung số, kết quả này có ý nghĩa trực tiếp hơn. Trong nhiều năm, sản phẩm nội dung trong nước phải chấp nhận hạ chuẩn kỹ thuật để phù hợp với điều kiện đường truyền, từ chất lượng hình ảnh, âm thanh cho tới độ trễ trong các dịch vụ tương tác. Khi giới hạn kỹ thuật được nâng lên, doanh nghiệp VN có điều kiện cạnh tranh bằng sản phẩm hoàn chỉnh, ở mặt bằng chất lượng tương đương khu vực. Tuy nhiên, tốc độ đường truyền internet là điều kiện cần của kinh tế số, không phải là kết quả của kinh tế số. Mức độ phát triển kinh tế số được đo bằng tỷ trọng đóng góp vào GDP, bằng số lượng doanh nghiệp thực sự vận hành trên nền tảng số và bằng khối lượng dữ liệu được khai thác hợp pháp, chứ không đo bằng tốc độ tải xuống. 

Ngoài ra, số liệu trong bảng xếp hạng của SpeedTest Global Index được hình thành từ các phép đo do chính người dùng thực hiện, nên phản ánh đồng thời chất lượng mạng lưới và sự thay đổi trong cơ cấu thiết bị đầu cuối. Vì vậy, đây là một tham chiếu quốc tế có giá trị, song không nên được xem là thước đo duy nhất về chất lượng dịch vụ viễn thông. Do đó, ông kiến nghị ưu tiên trong giai đoạn tới không nên đặt vào việc cải thiện thêm thứ hạng tốc độ, mà nên tập trung vào ba nội dung: đưa doanh nghiệp nhỏ và vừa lên nền tảng số một cách thực chất; phát triển trung tâm dữ liệu và hạ tầng điện toán đám mây trong nước để dữ liệu và giá trị được giữ lại tại VN; hoàn thiện thể chế về dữ liệu, thanh toán và quyền tác giả để bảo đảm các dòng chảy trên hạ tầng đó là hợp pháp. Từ đó sẽ thúc đẩy kinh tế số VN phát triển mạnh hơn.