Cơ quan thuế cảnh báo việc tách hộ, chia nhỏ doanh thu để né thuế

Không phải cứ chia nhỏ tên hộ là dữ liệu cũng chia nhỏ

Theo Nghị định 141/2026/NĐ-CP, doanh thu miễn thuế của hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh (hộ kinh doanh) chính thức nâng từ 500 triệu đồng/năm lên 1 tỉ đồng/năm.

ẢNH: NGỌC THẮNG

Tuy nhiên, hiện còn không ít băn khoăn về sự thiếu công bằng giữa quyền lợi của hộ kinh doanh nhóm 1 (doanh thu năm từ 1 tỉ đồng trở xuống) và nhóm 2 (doanh thu năm từ trên 1 tỉ đồng đến 3 tỉ đồng).

Nhiều chuyên gia về thuế ví von, hộ kinh doanh nhóm 1 đang ở "thiên đường", song hộ kinh doanh nhóm 2 lại mắc kẹt với gánh nặng tiền thuế bổ sung, trong khi lợi nhuận tạo ra chưa đủ lớn.

Lý do, nhóm hộ này bị tính thuế giá trị gia tăng từ đồng doanh thu đầu tiên, không được trừ ngưỡng 1 tỉ đồng như tính thuế thu nhập cá nhân. 

Bà Lê Thị Duyên Hải, Phó chủ tịch Hội Tư vấn thuế Việt Nam, cảnh báo nhiều hộ kinh doanh có thể nảy sinh tâm lý ghìm doanh thu dưới 1 tỉ đồng/năm, hoặc tìm cách chia nhỏ doanh thu để giảm nghĩa vụ thế.

Thuế cơ sở 4 tỉnh Gia Lai phân tích, có thể sẽ có hộ kinh doanh nảy sinh suy nghĩ, từ hộ ban đầu tách ra 2 - 3 hộ, mỗi hộ có doanh thu dưới 1 tỉ đồng; trong gia đình, chồng đứng tên một hộ kinh doanh, vợ đứng tên một hộ kinh doanh; một điểm bán hàng nhưng tách thành nhiều mã kinh doanh...

Nếu việc tách hộ là độc lập thật sự về địa điểm, vốn, tài sản, hoạt động kinh doanh, doanh thu, chi phí và trách nhiệm pháp lý thì pháp luật vẫn ghi nhận. Tuy nhiên, nếu chỉ tách hộ trên giấy, thực tế vẫn là một hoạt động kinh doanh chung, cơ quan thuế xác định đây là dấu hiệu rủi ro.

"Hiện nay, cơ quan thuế hoàn toàn có đủ dữ liệu để quản lý, đối chiếu và nhận diện rủi ro, như: dữ liệu đăng ký kinh doanh, mã số thuế, địa điểm kinh doanh; dữ liệu hóa đơn điện tử, doanh thu, tài khoản ngân hàng đã thông báo; thông tin dân cư và các nguồn dữ liệu liên quan.

Không phải cứ chia nhỏ tên hộ là dữ liệu cũng chia nhỏ theo. Nếu cùng một hoạt động kinh doanh, cùng dòng tiền, cùng địa điểm, cùng người điều hành hoặc có dấu hiệu liên quan bất thường, cơ quan thuế có cơ sở để rà soát, kiểm tra, xử lý theo quy định", Thuế cơ sở 4 tỉnh Gia Lai khẳng định.

Kinh doanh trung thực, tránh bị truy thu, xử phạt

Về các cách ngành thuế có thể kiểm soát dòng tiền của hộ kinh doanh, ông Lê Văn Tuấn, Giám đốc Công ty TNHH Kế toán Thuế Keytas, cho biết, theo quy định hiện hành, cơ quan thuế không có quyền truy cập dữ liệu tài khoản ngân hàng của người dân, song có quyền yêu cầu ngân hàng cung cấp thông tin tài khoản ngân hàng trong trường hợp người nộp thuế có các dấu hiệu gian lận về thuế.

ẢNH: ĐAN THANH

Việc hộ kinh doanh giao dịch trên nhiều tài khoản cá nhân khác nhau để chia nhỏ doanh thu; yêu cầu chuyển khoản vào nhiều tài khoản khác nhau của người thân hoặc nhân viên để né doanh thu tính thuế đều là những dấu hiệu cơ quan thuế dùng để xác định người nộp thuế có rủi ro cao.

Ngoài ra, ngành thuế có thể kiểm tra dòng tiền thông qua các đơn vị vận chuyển, từ các sàn thương mại điện tử…, từ đó tổng hợp ra doanh thu của hộ kinh doanh.

"Cơ quan thuế có đầy đủ công cụ, dữ liệu cần thiết để giám sát nghĩa vụ thuế của người nộp thuế. Hộ kinh doanh cần xác định bài toán kinh doanh dài lâu", ông Tuấn lưu ý.

Thuế cơ sở 4 tỉnh Gia Lai khuyến cáo, nâng ngưỡng doanh thu miễn thuế là để hỗ trợ đúng người, không phải để tạo kẽ hở cho hộ kinh doanh tách hộ, chia doanh thu hoặc nhờ đứng tên hộ nhằm né nghĩa vụ thuế. Hộ kinh doanh nên kinh doanh trung thực, tránh mối lo bị truy thu, giải trình hoặc bị xử phạt.

Nếu có vướng mắc về chính sách thuế, doanh thu, hóa đơn điện tử, kê khai hoặc việc xác định hộ kinh doanh độc lập, hộ liên hệ cơ quan thuế để được hướng dẫn.