Theo các chuyên gia, affiliate là hình thức quảng bá sản phẩm, dịch vụ thông qua đường dẫn hoặc công cụ theo dõi riêng, người tham gia nhận hoa hồng khi phát sinh giao dịch đáp ứng điều kiện của chương trình.
Những lời quảng cáo về thu nhập "khủng", không cần kinh nghiệm khi làm affiliate khiến nhiều người sẵn sàng chi tiền cho các khóa học. Tuy nhiên, giữa kỳ vọng kiếm tiền nhanh và năng lực làm nghề thực tế vẫn là khoảng cách không nhỏ.
Khóa học 3 ngày giá từ 25 - 40 triệu đồng
Bên dưới video quảng cáo khóa học "Trọn bộ kỹ năng và tư duy làm affiliate, học 3 ngày tại TP.HCM" của một tài khoản Facebook có hàng chục nghìn lượt theo dõi, nhiều tài khoản để lại bình luận hỏi giá, xin thông tin đăng ký. Theo thông tin quảng cáo, học phí khóa học dao động từ 25 triệu đồng (nếu đăng ký sớm) đến 40 triệu đồng (đăng ký muộn). Bên cạnh những người quan tâm, một số ý kiến đặt câu hỏi liệu 3 ngày có đủ để học và làm được công việc này nếu thiếu quá trình thực hành sau khóa học.
Các khóa học tiếp thị liên kết được quảng bá rộng rãi trên mạng xã hội, thu hút người muốn kiếm thêm thu nhập
ẢNH: YẾN THI
Ngoài ra, các chương trình học trực tuyến (online) có mức phí thấp hơn cũng thu hút người mới bắt đầu.
Thấy bạn bè xung quanh đổ xô làm affiliate, chị V. (30 tuổi) tìm hiểu thông tin qua một hội nhóm trên mạng xã hội và đăng ký khóa hướng dẫn với học phí gần 1 triệu đồng. Buổi học online chỉ khoảng 1 giờ, tài liệu được gửi dưới dạng slide hoặc video. "Mình muốn làm bài bản nên đăng ký học, mà học xong rồi thấy như cưỡi ngựa xem hoa, 1 tiếng gần 1 triệu quá chát", chị V. chia sẻ.
Từ nghề kinh doanh đến "cơn sốt" phong trào
TS Nguyễn Văn Sơn, giảng viên Trường ĐH Ngân hàng TP.HCM, nhận định sự bùng nổ của nghề affiliate cũng như các khóa học liên quan là kết quả của xu hướng phát triển tự nhiên trong kinh tế số, nhưng đang bị đẩy lên thành "cơn sốt'' mang nhiều yếu tố phong trào.
Theo ông Sơn, lượng người tìm kiếm nghề gia tăng kéo theo sự nở rộ của vô số khóa học "thần tốc", cầm tay chỉ việc… biến việc dạy làm affiliate thành một ngành kinh doanh thương mại béo bở nhưng thiếu sự kiểm soát chất lượng. "Affiliate marketing là một nghề nghiệp kinh doanh thực thụ và bền vững trong nền kinh tế số. Tuy nhiên, sự bùng nổ quá đà của các khóa học ngắn hạn đang biến nó thành cơn sốt phong trào trong mắt phần lớn người mới bắt đầu, dẫn đến tỷ lệ đào thải cao khi thực tế không diễn ra như kỳ vọng", TS Sơn nói.
TS Ngô Ngọc Quang, chuyên gia kinh tế và tư vấn tài chính cá nhân, nhìn nhận sự phát triển của tiếp thị liên kết là điều dễ hiểu khi mua sắm trên mạng ngày càng phổ biến. Tuy nhiên, tâm lý thấy người khác khoe thu nhập cao rồi vội vàng đóng tiền đi học là điều đáng bàn.
Để cho thấy mức độ cạnh tranh, TS Quang dẫn số liệu năm 2025 theo TikTok Shop, số người mua trên nền tảng tại VN tăng 36%, trong khi số nhà sáng tạo nội dung tham gia tiếp thị liên kết tăng tới 140%. Số liệu này chưa cho biết thu nhập của từng người, nhưng cho thấy ngày càng có nhiều người tham gia. Cạnh tranh vì thế cũng gay gắt hơn, kéo theo nhu cầu học nghề ngày càng lớn.
Đánh vào tâm lý muốn giàu nhanh
Điểm đáng chú ý của thị trường khóa học affiliate không chỉ nằm ở mức học phí mà còn ở cách các chương trình được giới thiệu. Những cụm từ như "thực chiến", "bí quyết ra đơn", "không cần kinh nghiệm", "kiếm tiền ngay sau khóa học" dễ đánh trúng tâm lý muốn nhanh chóng tạo ra nguồn thu nhập.
TS Ngô Ngọc Quang cho rằng việc bỏ tiền học để nâng cao kỹ năng là bình thường. Vấn đề là người học có đánh giá đúng giá trị của khóa học hay chỉ quyết định đăng ký chỉ vì nhìn thấy người khác khoe thu nhập cao. Theo ông, người mới có thể bỏ tiền học kiến thức ban đầu, sau đó tiếp tục được giới thiệu các khóa nâng cao với lời giải thích cần học thêm "bí quyết" mới có thể tạo doanh thu. Nếu không có tiêu chí đánh giá rõ ràng, người học dễ rơi vào cảnh liên tục chi tiền trong khi hoa hồng thu về vẫn ít ỏi. TS Quang cũng lưu ý phải phân biệt doanh số, hoa hồng và lợi nhuận thực nhận.
Ngoài ra, theo chuyên gia này, nhiều người nghĩ làm tiếp thị liên kết không cần vốn vì chẳng phải nhập hàng hay thuê cửa hàng. Thực tế, muốn làm được vẫn phải dành thời gian tìm hiểu sản phẩm, học cách làm nội dung, xây dựng kênh và tìm khách hàng. Chi phí còn có thể bao gồm thiết bị, phần mềm hoặc quảng cáo. Nếu không tính đầy đủ những khoản này thì rất dễ tưởng mình đang có lời.
Còn TS Nguyễn Văn Sơn nhận định những lời hứa hẹn về thu nhập khủng, tự động hóa bằng trí tuệ nhân tạo hoặc không cần kinh nghiệm… thực chất là đánh vào tâm lý muốn giàu nhanh. Trong một thị trường cạnh tranh cực kỳ khốc liệt, tỷ lệ thất bại của người mới có thể lên tới 80 - 90%.
Với một số từ khóa, quảng cáo như "thu nhập hàng chục triệu/tháng", đây là kết quả có thật nhưng chỉ thuộc về nhóm rất nhỏ đã có nhiều kinh nghiệm, sở hữu kênh có lưu lượng truy cập lớn hoặc nguồn ngân sách chạy quảng cáo dồi dào. Dùng kết quả của nhóm xuất sắc nhất để đại diện cho số đông là chiêu thức thổi phồng thực tế.
"Affiliate marketing là một nghiệp vụ kinh doanh thực thụ, yêu cầu người làm phải liên tục trau dồi kỹ năng sản xuất nội dung, phân tích dữ liệu và cập nhật xu hướng. Hãy thận trọng với bất kỳ khóa học nào cam kết giàu nhanh mà bỏ qua yếu tố rủi ro và nỗ lực thực tế", TS Sơn nói.
Khuyến cáo từ chuyên gia
Thạc sĩ Nguyễn Hoàng Anh, giảng viên ngành quản trị kinh doanh, Trường CĐ Kinh tế đối ngoại TP.HCM, khuyến cáo người học cần xem xét uy tín của đơn vị tổ chức, nội dung đào tạo, năng lực giảng viên và khả năng hỗ trợ tình huống thực tế. Chương trình không nên chỉ tập trung vào thao tác tạo đường dẫn hay đăng video, mà cần trang bị kiến thức về khách hàng, sản phẩm, xây dựng thương hiệu cá nhân, kỹ năng làm nội dung và các quy định liên quan.
TS Nguyễn Văn Sơn cho biết để kiếm được thu nhập bền vững từ tiếp thị liên kết, một cá nhân cần hội tụ đủ 3 nhóm năng lực chiến lược: Năng lực viết nội dung và sáng tạo; năng lực tiếp thị và tư duy ngách; năng lực tìm kiếm thông tin và sử dụng các công cụ.
Đa số các khóa học ngắn hạn (3 - 7 ngày) không đủ để thực hiện công việc affiliate, mà chỉ cung cấp được khung tư duy, quy trình chuẩn và giới thiệu công cụ. Người học thất bại thường do ảo tưởng rằng học xong là biết làm và ra tiền ngay trong khi kỹ năng thực chiến đòi hỏi tối thiểu 3 - 6 tháng rèn luyện liên tục sau khóa học.
TS Ngô Ngọc Quang khuyến nghị người học tìm hiểu kinh nghiệm thực tế của giảng viên, nội dung chương trình, mức độ thực hành, hỗ trợ sau khóa học và điều kiện hoàn tiền. Những kết quả được giới thiệu cần có cơ sở kiểm chứng, thay vì chỉ dựa vào ảnh chụp doanh thu hoặc lời kể khó xác minh. Người mới có thể bắt đầu bằng tài liệu miễn phí của nền tảng, thử xây dựng nội dung và theo dõi kết quả trước khi đầu tư khoản tiền lớn.
Cục An ninh mạng cảnh báo
Liên quan các khóa học trên mạng, Cục An ninh mạng (Bộ Công an) mới đây cũng cảnh báo về những lời quảng cáo về cơ hội làm giàu nhanh, thu nhập vượt trội hay các khóa học kinh doanh với giá trị hàng trăm triệu đồng đang thu hút sự quan tâm trên mạng xã hội. Tuy nhiên, đằng sau những lời giới thiệu hấp dẫn có thể tiềm ẩn nguy cơ quảng cáo sai sự thật, cung cấp thông tin thiếu minh bạch, lôi kéo người tham gia các mô hình kinh doanh không hiệu quả, thậm chí lừa đảo chiếm đoạt tài sản.
Cục An ninh mạng khuyến cáo người dân tìm hiểu kỹ danh tính người cung cấp dịch vụ, nội dung khóa học, hợp đồng, học phí và chính sách hoàn tiền; Cảnh giác với cam kết "làm giàu nhanh", "lợi nhuận chắc chắn"; Không vay mượn, chuyển tiền hay cung cấp thông tin cá nhân, tài khoản ngân hàng chỉ vì tin vào quảng cáo hoặc lời giới thiệu trên mạng; Lưu giữ bằng chứng giao dịch, tin nhắn, nội dung quảng cáo và kịp thời trình báo cơ quan công an khi phát hiện dấu hiệu lừa đảo.
Theo Cục An ninh mạng, làm giàu bền vững cần kiến thức, năng lực và sự kiểm chứng thực tế; đừng để đánh đổi tiền bạc và công sức vì những lời hứa hẹn hấp dẫn.
Bình luận (0)