Cú hích cho thương mại Việt Nam - Úc

Cơ hội bứt tốc tăng trưởng

Năm 2025, thương mại 2 chiều VN - Úc đạt kim ngạch 14 tỉ USD. Trong đó, xuất khẩu từ VN sang Úc đạt 6,8 tỉ USD, đứng thứ 10 trong nhóm đối tác thương mại lớn nhất của nước bạn. Ở chiều ngược lại, Úc xuất sang VN 7,2 tỉ USD và là nguồn cung hàng lớn thứ 7 cho VN.

Đáng chú ý, trong bối cảnh thương mại thế giới gặp nhiều biến động và thách thức, kim ngạch xuất nhập khẩu 2 chiều trong 6 tháng đầu năm nay tiếp tục tăng thêm tới 22% so với cùng kỳ năm 2025, đạt 8,2 tỉ USD. Trong những năm qua, VN là một trong 5 nhà nhập khẩu quặng sắt và than lớn nhất từ Úc. Bên cạnh đó còn có các nguyên liệu phục vụ sản xuất trong nước như bông và khí tự nhiên hóa lỏng. Ở chiều ngược lại, VN xuất khẩu chủ yếu là các mặt hàng tiêu dùng, thực phẩm sang Úc. Với đà tăng trưởng cao như hiện tại, thương mại song phương có thể đạt đến mốc 20 tỉ USD trong thời gian 1 hoặc 2 năm tới đặc biệt khi đặt trong bối cảnh Úc là một trong những đối tác có nhiều thế mạnh mà VN coi trọng và mong muốn cùng đồng hành trong quá trình phát triển. Hai nước hội tụ những lợi thế chiến lược và yếu tố bổ trợ rất tự nhiên cho nhau.

ảnh: dncc

Theo bà Trần Thị Thanh Mỹ, Phó tổng lãnh sự VN tại Sydney, Trưởng thương vụ VN tại Úc, cơ hội và tiềm năng phát triển thương mại giữa 2 nước còn rất lớn, đặc biệt là các nhóm nông sản chế biến, vật liệu xây dựng, đồ nội thất, năng lượng và khoáng sản thiết yếu. Trong đó, Úc có nhu cầu lớn với những mặt hàng mà VN có lợi thế như thủy sản, hạt điều, cà phê, các sản phẩm chế biến sâu, sản phẩm hữu cơ và thực phẩm Halal. Úc là thị trường có yêu cầu cao về an toàn thực phẩm và truy xuất nguồn gốc tương đương với châu Âu. Chính vì vậy, ngoài việc chế biến sâu còn phải tuân thủ các tiêu chuẩn nghiêm ngặt về chất lượng. Điều này không chỉ góp phần gia tăng giá trị hàng hóa mà còn giúp doanh nghiệp VN chủ động hơn trong đáp ứng các yêu cầu kiểm dịch và tiêu chuẩn của Úc.

Bên cạnh thực phẩm, VN là một trong những nước xuất khẩu gỗ và sản phẩm gỗ lớn nhất thế giới và nhiều năm qua là nguồn cung cấp mặt hàng này lớn nhất tại Úc. Hiện tại, Úc đang có chương trình phát triển hạ tầng và nhà ở quy mô lớn, trong đó có kế hoạch xây dựng thêm 1,2 triệu căn nhà đến năm 2029. Điều này cho thấy nhu cầu về vật liệu xây dựng và đồ nội thất của Úc đang tăng cao và đúng ngay lĩnh vực mà VN có lợi thế. Đây là cơ hội để doanh nghiệp VN đẩy mạnh xuất khẩu sắt thép, gỗ và sản phẩm gỗ, đồ nội thất, nhất là các sản phẩm, vật liệu thân thiện với môi trường. Một lĩnh vực khác cũng có tiềm năng tăng trưởng tốt là năng lượng và khoáng sản thiết yếu. Hai nước còn nhiều dư địa tăng cường kết nối chuỗi cung ứng nguyên liệu đầu vào, khai thác và chế biến khoáng sản, phát triển năng lượng tái tạo, hydrogen và các lĩnh vực phục vụ chuyển đổi năng lượng, giảm phát thải.

Khoa học công nghệ - trụ cột tăng trưởng mới

Các chuyên gia kinh tế nhìn nhận tiềm năng thế mạnh, cơ hội hợp tác và khả năng bổ trợ mạnh cho nhau là điều kiện lý tưởng để VN và Úc cùng hướng tới mục tiêu kim ngạch thương mại 20 tỉ USD. Điều đó càng được củng cố khi lãnh đạo 2 nước tích cực triển khai Chiến lược Hợp tác kinh tế tăng cường (EEES), giúp triển vọng mở rộng quy mô thương mại là rất lớn.

Úc là quốc gia phát triển có trình độ khoa học công nghệ cao, đặc biệt sở hữu thế mạnh vượt trội về công nghệ, vốn và tài nguyên khoáng sản xanh (lithium, đất hiếm, hydro xanh) trong khi VN có nhu cầu chuyển dịch năng lượng rất lớn. Đây sẽ là mảng hợp tác chiến lược mới về đầu tư, công nghệ và thương mại năng lượng tái tạo.

PGS-TS Đinh Trọng Thịnh (Học viện Tài chính) nhận định: Dù tiềm năng rất nhiều nhưng thách thức cũng không nhỏ. Cụ thể như trong lĩnh vực lương thực, thực phẩm, Úc cũng là một nước có thế mạnh về nông nghiệp nên chúng ta phải tạo được sự khác biệt về chất lượng, chủng loại cũng như giá thành. Ở chiều ngược lại, chúng ta có lợi thế là cộng đồng người Việt khá đông với khoảng 350.000 người. Đó là những "gạch nối" có giá trị cao về văn hóa, ẩm thực cũng như tiếp thị sản phẩm của VN. Tương tự, VN đang phát triển mạnh về cơ sở hạ tầng, công nghiệp chế biến, giao thông, năng lượng xanh, giáo dục. Đây đều là những lĩnh vực mà Úc có thế mạnh nhưng thời gian qua chưa tham gia đầu tư mạnh vào VN. Chính vì vậy, ông Thịnh kỳ vọng thời gian tới các doanh nghiệp từ Úc có thể tăng cường đầu tư vào VN, qua đó gia tăng thương mại 2 chiều.

"Những tiềm năng, lợi thế, cơ hội nêu trên chỉ mới là "phần cứng" có thể nhìn thấy trong mối quan hệ giữa 2 nước. Điều quan trọng hơn chính là việc làm sao nắm bắt xu thế của sự phát triển, định hướng hợp tác và nắm bắt những cơ hội đó", ông Thịnh nhấn mạnh.

Chuyên gia này dẫn chứng thêm hiện nay VN đang lấy đổi mới sáng tạo, khoa học công nghệ và giáo dục làm động lực phát triển. Chủ trương này đã được xác định rõ ràng trong bài phát biểu vừa qua của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại Diễn đàn khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, đầu tư, giáo dục đào tạo và phát triển nguồn nhân lực VN - Úc. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cho rằng 2 nước cần chuyển từ hợp tác sang đồng kiến tạo, từ chuyển giao công nghệ sang đồng nghiên cứu và đồng phát triển, từ kết nối giữa các tổ chức riêng lẻ sang liên kết 2 hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, xây dựng một hệ sinh thái đổi mới sáng tạo mang tầm khu vực. Trong đó, doanh nghiệp, trường đại học, viện nghiên cứu và các quỹ đầu tư cùng kết nối, cùng sáng tạo và cùng phát triển. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề nghị 2 nước xây dựng và triển khai thực hiện chiến lược kết nối về khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo với tầm nhìn dài hạn, coi đây là một trụ cột mới của quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện VN - Úc.

"Với việc xác định mục tiêu chiến lược mang tính đột phá như vậy, tôi cho rằng đây sẽ là cú hích quan trọng trong quan hệ song phương cũng như thương mại nói riêng giữa hai nước trong thời gian tới", PGS-TS Đinh Trọng Thịnh nói.