Cục Thuế cảnh báo hành vi dùng 2 sổ kế toán

Cơ quan thuế phát hiện hành vi 2 sổ bằng cách nào?

Bản chất của hành vi sử dụng 2 sổ kế toán là cố ý che giấu doanh thu, quy mô hoạt động sản xuất, kinh doanh nhằm làm sai lệch nghĩa vụ thuế. Từ tháng 4 tới nay, Cục Thuế (Bộ Tài chính) đã có một số công văn, thư ngỏ đề nghị những đơn vị liên quan phối hợp ngăn chặn hành vi này.

Tại Sổ tay hướng dẫn phòng, chống hành vi sử dụng 2 sổ kế toán vừa phát hành, Cục Thuế nhấn mạnh, doanh nghiệp, hộ kinh doanh nên chủ động rà soát nếu xuất hiện một hoặc nhiều dấu hiệu rủi ro sau:

Doanh thu thực tế không tương xứng với số hóa đơn đã xuất; bán hàng nhưng không xuất hóa đơn hoặc xuất hóa đơn thấp hơn giá trị thực.

ẢNH: NGỌC THẮNG

Tỷ lệ giao dịch bằng tiền mặt cao bất thường so với đặc thù ngành nghề và quy mô hoạt động; dữ liệu không đồng nhất giữa hệ thống kế toán, hóa đơn điện tử và dòng tiền qua ngân hàng.

Sử dụng nhiều phần mềm kế toán không đồng bộ, có dấu hiệu chia tách dữ liệu giữa các hệ thống. Lợi nhuận khai báo liên tục thấp bất thường hoặc lỗ kéo dài trong khi quy mô, doanh thu thực tế vẫn tăng trưởng.

Chênh lệch lớn giữa số liệu báo cáo thuế và số liệu cung cấp cho ngân hàng khi vay vốn hoặc cho nhà đầu tư.

Hộ kinh doanh kê khai doanh thu dưới ngưỡng chịu thuế nhưng doanh thu thực tế trên ngưỡng chịu thuế.

Chi phí hạch toán không có đầy đủ hóa đơn, chứng từ hợp pháp theo quy định hoặc không đáp ứng điều kiện được tính vào chi phí được trừ khi xác định thu nhập chịu thuế.

Chi phí phát sinh tăng bất thường hoặc có chênh lệch đáng kể giữa số liệu kế toán và hồ sơ khai thuế, không phù hợp với quy mô, ngành nghề và thực tế hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp.

Phương thức quản lý thuế hiện đại cho phép phát hiện sai lệch ngày càng nhanh, chính xác: phân tích dữ liệu lớn và áp dụng quản lý rủi ro để phát hiện bất thường về doanh thu, chi phí, lợi nhuận theo ngành; đối chiếu chéo giữa dữ liệu hóa đơn điện tử, dữ liệu kế toán và dòng tiền thanh toán.

Cạnh đó là kết nối, chia sẻ thông tin giữa cơ quan thuế với ngân hàng, sàn thương mại điện tử, đơn vị cung cấp dịch vụ trung gian thanh toán và các cơ quan liên quan; tiếp nhận thông tin từ các tổ chức cung cấp giải pháp phần mềm kế toán, hóa đơn điện tử.

"Các dấu hiệu nêu trên tiềm ẩn rủi ro cao về vi phạm pháp luật thuế, hoàn toàn có thể bị phát hiện thông qua công tác phân tích dữ liệu, quản lý rủi ro của cơ quan thuế. Khoảng cách giữa số liệu khai - số liệu thực ngày càng khó che giấu", Cục Thuế cảnh báo.

Doanh nghiệp công nghệ tiếp tay bị xem xét là đồng phạm

Theo Cục Thuế, hành vi sử dụng 2 hệ thống sổ kế toán để trốn thuế có thể dẫn đến đồng thời nhiều hệ luỵ.

Cụ thể là, buộc nộp đủ số tiền thuế trốn vào ngân sách nhà nước (biện pháp khắc phục hậu quả bắt buộc); tính tiền chậm nộp theo mức 0,03%/ngày trên số tiền thuế chậm nộp.

Về xử phạt vi phạm hành chính, hành vi trốn thuế bị phạt tiền từ 1 - 3 lần số tiền thuế trốn, tùy theo tình tiết tăng nặng, giảm nhẹ.

Đáng chú ý, khi số tiền trốn thuế đạt ngưỡng luật định, hành vi có thể bị xử lý hình sự về tội trốn thuế theo điều 200 bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017).

Ngưỡng khởi tố từ 100 triệu đồng đối với cá nhân và từ 200 triệu đồng đối với pháp nhân thương mại (hoặc dưới mức này nhưng đã bị xử phạt hành chính, hoặc đã bị kết án về hành vi này, chưa được xóa án tích).

ẢNH: ĐAN THANH

Doanh nghiệp, hộ kinh doanh cần ghi nhận trung thực, kịp thời mọi giao dịch kinh tế phát sinh trên một hệ thống sổ kế toán thống nhất; xuất hóa đơn đầy đủ, đúng giá trị thực tế cho mọi hàng hóa, dịch vụ đã bán.

Hạn chế tối đa giao dịch tiền mặt không kiểm soát; đồng bộ dữ liệu giữa hệ thống kế toán, hóa đơn điện tử và dòng tiền; định kỳ tự đối chiếu để phát hiện sớm sai lệch...

Với các tổ chức cung cấp phần mềm kế toán, hóa đơn điện tử và giải pháp công nghệ trong lĩnh vực thuế, Cục Thuế lưu ý, không phát triển, cung cấp hoặc hỗ trợ các giải pháp phần mềm có khả năng tạo lập hoặc duy trì song song 2 hệ thống sổ kế toán; tích hợp chức năng cảnh báo, phát hiện bất thường trong dữ liệu kế toán, hóa đơn điện tử (ví dụ, cảnh báo khi doanh thu, dòng tiền, hóa đơn lệch nhau)... 

Tổ chức cung cấp giải pháp công nghệ tiếp tay, hỗ trợ thiết lập hệ thống 2 sổ có thể bị xem xét trách nhiệm pháp lý với vai trò đồng phạm hoặc giúp sức cho hành vi trốn thuế.