Đại biểu băn khoăn 'tăng lương 2 triệu, chi phí tăng 3 triệu'

Thảo luận về tình hình kinh tế xã hội tại tổ ngày 18.10, đại biểu Châu Quỳnh Dao nêu thực tế công chức, viên chức và người lao động có mức thu nhập thông thường vẫn tâm tư "giá cả tăng lên thì tiền lương phải tiếp tục chạy theo".

ẢNH: QUOCHOI

Theo báo cáo, chỉ số giá tiêu dùng (CPI) bình quân 9 tháng năm 2026 tăng khoảng 4,52%, vẫn trong ngưỡng Quốc hội cho phép. Tuy nhiên, theo bà, giữa chỉ số vĩ mô này với thu nhập và chi phí sinh hoạt thực tế của người dân vẫn còn một khoảng cách.

Nữ đại biểu dẫn chứng, với lương thực, thực phẩm, theo số liệu khảo sát CPI, mức tăng khoảng 3,9%. Nhưng qua tìm hiểu thực tế trong bữa cơm gia đình với những gia đình có thói quen mua thực phẩm tại chợ truyền thống, chợ tạm, chợ cóc, chi phí cho bữa ăn có thể tăng khoảng 10 - 15%.

"Hình dung cụ thể, một bữa cơm gia đình 4 người có thể tăng thêm khoảng 30.000 - 50.000 đồng. Gia đình nào tính toán kỹ, thắt lưng buộc bụng thì phần chi tăng thêm sẽ giảm bớt", bà Dao nói.

Qua khảo sát tại các khu nhà trọ ở những thành phố lớn, nữ đại biểu cũng chia sẻ, nơi có nhiều khu công nghiệp, chi phí thuê trọ cũng tăng khoảng 12 - 18%. Chi phí dịch vụ y tế, giáo dục tăng khoảng 7,5%.

Dẫn ví dụ lĩnh vực giáo dục, đại biểu cho hay năm học 2026 - 2027 dù Nhà nước đã có chính sách miễn học phí, song ở bậc đại học, học phí vẫn tăng theo lộ trình. 

Bên cạnh đó, nữ đại biểu cũng chỉ ra nhiều khoản chi khác. "Người được tăng lương rất vui khi thu nhập tăng thêm khoảng 1,5 - 2 triệu đồng. Nhưng nếu chi phí cho các nhu cầu thiết yếu tăng khoảng 2 - 3 triệu đồng thì niềm vui tăng lương chưa trọn vẹn", bà Dao nói.

Đáng chú ý, theo nữ đại biểu, trước khi ban hành một quyết sách lớn, các cơ quan đều nghiên cứu, đánh giá và thăm dò dư luận kỹ lưỡng. Vì thế trước khi tăng lương nhiều tháng đã có thông tin, một số hộ kinh doanh, tiểu thương, thậm chí chủ nhà trọ có thể tìm lý do để tăng giá, tăng các khoản thu.

Chính phủ, Bộ Công thương rất quan tâm đến bình ổn giá, nhưng thường giá cả dễ bình ổn hơn tại tại các siêu thị, cửa hàng lớn. Còn các chợ tạm, chợ cóc, chợ truyền thống, lực lượng quản lý thị trường đôi khi chưa thể kiểm soát hết. 

Để "người dân có niềm vui trọn vẹn", nữ đại biểu đề nghị việc thống kê CPI tổng thể phục vụ điều hành vĩ mô, nghiên cứu xây dựng và công bố chỉ số chi phí sinh hoạt đối với nhóm yếu thế, chú trọng 4 nhu cầu thiết yếu là ăn, ở, giáo dục và y tế.

"Đây sẽ là cơ sở để các đại biểu, Quốc hội xem xét, quyết định việc điều chỉnh tiền lương cho phù hợp. Đồng thời, chỉ số này cũng giúp tính toán mức giảm trừ gia cảnh khi xác định thuế thu nhập cá nhân sát thực tế và khả thi hơn", bà Dao cho hay.

ẢNH: QUOCHOI

Đồng thời, cần có lộ trình giãn cách; sau khi tăng lương tối thiểu 6 tháng mới xem xét tăng giá dịch vụ công. Cách bố trí này sẽ giúp hạn chế hiệu ứng tâm lý và sự cộng hưởng làm tăng áp lực lạm phát, qua đó tạo thêm sự đồng thuận của cử tri.

Chia sẻ góc nhìn khác, đại biểu Hoàng Quốc Khánh (đoàn Lai Châu) cho biết, cán bộ, công chức rất phấn khởi khi Chính phủ ban hành quy định nâng phụ cấp công vụ đối với công chức cấp xã từ 25% lên 55%.

"Anh em rất hồ hởi. Nhiều đồng chí đang công tác ở cấp tỉnh cũng có nguyện vọng xuống xã. Đối với các xã biên giới, ngoài chế độ này còn có những khoản phụ cấp theo địa bàn, có nơi mức phụ cấp lên đến 100%", ông Khánh cho hay.

Song bên cạnh đó, đội ngũ làm việc tại các trung tâm dịch vụ tổng hợp cấp xã, anh em có tâm tư, cảm thấy thiệt thòi về chế độ. Về nguyên tắc, đây là đơn vị sự nghiệp, phải thực hiện các nhiệm vụ, tạo nguồn thu để cân đối, bảo đảm chi trả. Nhưng thực tế ở địa bàn miền núi, gần như không có nguồn thu. 

Ông ví dụ, trưởng phòng cấp xã, như trưởng phòng kinh tế, được hưởng hệ số phụ cấp 0,25, quy ra khoảng 630.000 đồng mỗi tháng. Đối với phó trưởng phòng, số tiền phụ cấp chỉ hơn 300.000 đồng, chưa đến 400.000 đồng mỗi tháng.

"Rất mong Chính phủ chỉ đạo rà soát, xem xét điều chỉnh mức phụ cấp phù hợp hơn. Số lượng người hưởng không nhiều, vì vậy đề nghị quan tâm nâng thêm để động viên anh em thực hiện nhiệm vụ ở cơ sở", đại biểu đề xuất.