Đại biểu Quốc hội: Không nên nghĩ còn nghèo thì không xây nhà hát, sân vận động

Sáng 20.4, Quốc hội thảo luận tại tổ về nhiều nghị quyết quan trọng, trong đó nghị quyết về cơ chế đặc thù phát triển văn hóa. 

Thảo luận tại tổ TP.HCM, đại biểu Nguyễn Văn Thân, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam, cho rằng "rất đáng tiếc" khi đến thời điểm này nhà nước mới đặt vấn đề về công nghiệp văn hóa. Tuy nhiên, theo ông, dự thảo còn khá dàn trải, chưa có nhiều nhấn nhá. 

ẢNH: QH

Góp ý cụ thể, ông Thân đề xuất có chiến lược thu hút đầu tư cả nhà nước và tư nhân để phát triển công nghiệp văn hóa, nhất là vấn đề hạ tầng. "Gần đây, chúng ta đang làm hạ tầng, về công viên, nhà hát, sân vận động. Nhiều người có ý kiến là chúng ta đang nghèo, chưa nên làm. Nhưng tôi phản đối tư tưởng nhu nhược này", ông Thân nói và cho rằng đầu tư các công trình hiện đại như vậy mới thu hút được khách du lịch giàu có đến Việt Nam.

Bên cạnh đó, theo ông, đây là thời điểm chín muồi để các doanh nghiệp tư nhân đầu tư vào các sân vận động, nhà hát theo hình thức BOT, BT. 

Đại biểu đoàn TP.HCM dẫn thực tế khi xây nhà hát Hồ Gươm nhiều người phản đối, nhưng tới nay lại thành nhỏ. Sắp tới đây, Hà Nội sẽ xây thêm 2 nhà hát quy mô lớn, không chỉ phục vụ mỗi người dân nghe, mà quảng bá cho công nghiệp văn hóa đất nước. 

Ông cũng đề nghị xây dựng các app về văn hóa như app về nhạc cổ điển, app du lịch cho khách du lịch đến Việt Nam. Đặc biệt, cần có chính sách thuế hỗ trợ, ưu đãi cho phát triển công nghiệp văn hóa. "Giảm thuế là doanh nghiệp đổ vào thôi. Thay vì phải bỏ 100 đồng thì nhà nước share với doanh nghiệp vài đồng. Điều này rất hay, chứ nếu lấy lợi nhuận ra khó lắm", đại biểu Thân nêu. 

Tránh quỹ đầu tư mạo hiểm thành "cấp phát ngân sách trá hình"

Đại biểu Trương Minh Huy Vũ (đoàn TP.HCM) thì cho rằng cộng đồng làm công nghiệp văn hóa của TP.HCM rất lớn. "Văn hóa ở TP.HCM không phải ngành trả tiền mà là ngành kiếm ra rất nhiều tiền với khái niệm công nghiệp văn hóa. Cần bổ sung khái niệm nhà đầu tư chiến lược cho công nghiệp văn hóa hay giải trí sáng tạo…", ông đề xuất.

Nhìn nhận, quỹ văn hóa như quỹ đầu tư mạo hiểm như dự thảo nêu là hướng tiếp cận tiến bộ, nhưng theo đại biểu, phải lồng ghép yếu tố quốc tế, thì có được tiếp nhận vốn đầu tư nước ngoài không.

Cũng tán thành với chủ trương thành lập quỹ đầu tư mạo hiểm trong lĩnh vực văn hóa, theo đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga (đoàn Hải Phòng), đây là một bước đi cần thiết trong bối cảnh chúng ta đang chuyển từ tư duy “bảo tồn - hỗ trợ” sang phát triển công nghiệp văn hóa, nơi sáng tạo phải được đặt trong môi trường có khả năng chấp nhận rủi ro.

Thực tiễn cho thấy, nhiều sản phẩm văn hóa, từ điện ảnh, âm nhạc đến nội dung số đều mang tính thử nghiệm rất cao. Nếu chỉ dựa vào cơ chế cấp phát hoặc đầu tư an toàn, thì những ý tưởng đột phá sẽ khó có cơ hội hình thành. Vì vậy, việc thiết kế một quỹ có khả năng “chấp nhận rủi ro có kiểm soát” là hoàn toàn đúng hướng.

ẢNH: QH

Tuy nhiên, nữ đại biểu lưu ý một số vấn đề có tính “cảnh báo chính sách” khi giao Chính phủ quy định chi tiết. Theo đó, cần làm rõ thế nào là “mạo hiểm” trong lĩnh vực văn hóa. Nếu không có tiêu chí cụ thể, rất dễ dẫn đến tình trạng hoặc là quỹ không dám mạo hiểm, lựa chọn các dự án an toàn; hoặc ngược lại, mạo hiểm một cách cảm tính, thiếu cơ sở đánh giá.

Đặc biệt, cần tránh biến quỹ này thành một hình thức cấp phát ngân sách trá hình. Quỹ cần vận hành khác với quỹ hỗ trợ truyền thống, có cơ chế lựa chọn dự án cạnh tranh, minh bạch, trách nhiệm giải trình rõ ràng và đặc biệt là kỷ luật đầu tư, không dàn trải, không bình quân.

"Nếu được thiết kế đúng, quỹ này không chỉ là công cụ tài chính, mà còn có thể trở thành “bệ đỡ” cho những ý tưởng văn hóa đột phá, góp phần nâng tầm sức mạnh mềm của quốc gia", bà Nga nêu.