Đào tạo tiến sĩ luật 7-8 năm chưa ra trường: Nguyên nhân từ đâu?

ảnh: T.A

Thông tin được GS-TS Phạm Hồng Thái, Chủ tịch Hội đồng Giáo sư ngành luật, chia sẻ trong Hội thảo khoa học quốc gia "Đào tạo tiến sĩ luật tại Trường ĐH Luật TP.HCM: Hành trình tri thức và lan tỏa giá trị pháp lý", do Trường ĐH Luật TP.HCM tổ chức, hôm nay (18.3).

Đầu vào sau ĐH hiện nay đang rất… "thoáng"

Chia sẻ tại hội thảo, GS-TS Phạm Hồng Thái, Chủ tịch Hội đồng Giáo sư ngành luật, cho rằng hệ thống các cơ sở đào tạo luật hiện nay vẫn chưa đáp ứng đầy đủ nhu cầu đào tạo trình độ tiến sĩ trên phạm vi cả nước. Một trong những hạn chế đáng chú ý là tình trạng thiếu đội ngũ giảng viên đủ điều kiện hướng dẫn nghiên cứu sinh. Có những cơ sở đào tạo, sau khi trúng tuyển đầu vào "khoán" luôn việc tìm người hướng dẫn cho nghiên cứu sinh. Điều này cho thấy nguồn lực đào tạo ở bậc học này còn chưa tương xứng với nhu cầu thực tiễn.

Một vấn đề khác được GS-TS Phạm Hồng Thái chỉ ra là tình trạng kéo dài thời gian đào tạo nghiên cứu sinh. Ông cho rằng một "bệnh" chung của nhiều cơ sở đào tạo là thời gian học của nghiên cứu sinh thường bị kéo dài. Theo quy định nghiên cứu sinh có thời gian đào tạo trong khoảng 3 năm nhưng có người học 7-8 năm chưa ra trường. Nói về hiện tượng này, GS Thái chỉ ra: "Nguyên nhân từ phía người học là một phần nhưng tôi nhìn thấy lỗi từ phía cơ sở đào tạo. Bộ phận hành chính quản lý đôi khi làm phức tạp thêm gây kéo dài thời gian, không chịu đôn đốc, quy trình phản biện kín cũng làm chậm hơn quy trình…".

Cũng tại hội thảo, Chủ tịch Hội đồng Giáo sư ngành luật, nhìn nhận: "Chất lượng đào tạo nghiên cứu sinh của Việt Nam hiện nay không cao". Lý do được GS-TS Phạm Hồng Thái chỉ ra là do "đầu vào có vấn đề". Nếu trước đây học thạc sĩ phải học từ cử nhân luật, nhưng nay không học luật mà học ngành khác, vẫn học được thạc sĩ luật với điều kiện học chuyển đổi một số môn. Để đáp ứng nhu cầu người học và để có người học, về cơ bản đầu vào hiện nay đang "rất thoáng".

ảnh: T.A

Nghiên cứu sinh được hỗ trợ 2 lần học phí đào tạo tiến sĩ

Tại hội thảo, PGS-TS Trịnh Quốc Trung, Trưởng phòng Đào tạo sau ĐH, Trường ĐH Luật TP.HCM, cho biết quy mô đào tạo trình độ tiến sĩ năm học 2024-2025 là 12.555 nghiên cứu sinh tại các cơ sở giáo dục ĐH tại Việt Nam. Hoạt động tuyển sinh trình độ sau ĐH trong năm học này trên cả nước đạt khoảng 60% so với chỉ tiêu tuyển sinh, đã có sự gia tăng đáng kể so với trước đó nhưng vẫn ở mức thấp. Riêng trình độ tiến sĩ, hoạt động tuyển sinh đào tạo có gia tăng nhưng vẫn chưa thể hiện được sự bền vững trong dài hạn.

PSG Trung còn dẫn số liệu từ báo cáo Ủy ban Văn hóa, Giáo dục Quốc hội về đào tạo luật, cho thấy sau hơn 45 năm phát triển, số lượng các cơ sở đào tạo luật tăng lên đáng kể. Theo số liệu năm học 2024-2025, cả nước có hơn 90 cơ sở đào tạo luật trình độ ĐH và trong đó bao gồm 39 cơ sở đào tạo luật trình độ thạc sĩ và 10 cơ sở đào tạo luật có đào tạo trình độ tiến sĩ.

Giai đoạn 2021-2025, quy mô tuyển sinh đào tạo trình độ tiến sĩ luật Trường ĐH Luật TP.HCM đã có mức tăng trưởng bình quân hơn 20%. Thống kê của trường này cho thấy, tính đến tháng 2 năm nay, trường có 88 nghiên cứu sinh hoàn thành chương trình đào tạo. Thời gian trung bình để nghiên cứu sinh hoàn thành chương trình, được công nhận học vị và cấp bằng tiến sĩ là 5 năm.

Năm 2026, Trường ĐH Luật TP.HCM dự kiến triển khai nhiều chính sách hỗ trợ mạnh mẽ đối với nghiên cứu sinh. Cụ thể, với chính sách nội bộ, nghiên cứu sinh được hỗ trợ toàn bộ học phí trong 3 năm (dự kiến 200 triệu đồng). Sau khi hoàn thành chương trình, nghiên cứu sinh tiếp tục được hỗ trợ 100% học phí (dự kiến 200 triệu đồng). Như vậy, cán bộ giảng viên nhà trường khi học tiến sĩ luật, sẽ được trường hỗ trợ tương đương 2 lần học phí (khoảng 400 triệu đồng/người). Về chính sách xét tuyển nghiên cứu sinh toàn thời gian, người học được hỗ trợ 100% học phí, hỗ trợ thu nhập hàng tháng, tham gia các hoạt động khoa học công nghệ và tham gia giảng dạy cùng các hoạt động liên quan.

Theo PGS-TS Trịnh Quốc Trung, đây là một trong những chính sách có tính khuyến khích cao, góp phần giảm áp lực tài chính và tạo điều kiện để người học tập trung vào nghiên cứu. Từ những chính sách này, Trường ĐH Luật TP.HCM đặt mục tiêu không chỉ là thu hút người học mà còn hướng đến nâng cao chất lượng đào tạo tiến sĩ ngành luật trong bối cảnh mới.