Dạy mổ trên mô hình bệnh nhân in 3D lần đầu tiên ở Việt Nam

Lớp học được Trường ĐH Y Dược Cần Thơ tổ chức ngày 15.11, dành cho gần 300 bác sĩ, học viên chuyên ngành tai mũi họng khu vực Đồng bằng sông Cửu Long, với sự tham gia của các chuyên gia từ Trường ĐH Y khoa Phạm Ngọc Thạch (TP.HCM). Bên cạnh báo cáo chuyên đề, hội thảo dành phần lớn thời gian cho phẫu tích thực hành trên mô hình 3D.

Từ phim CT thật đến bệnh nhân in 3D

Nói về hình thức đào tạo mới này, TS-BS Ngô Hồng Ngọc, giảng viên bộ môn Tai mũi họng, Trường ĐH Y khoa Phạm Ngọc Thạch, cho biết, lâu nay phẫu tích trên xác vẫn là nền tảng đào tạo phẫu thuật nội soi, giúp học viên tiếp cận cấu trúc giải phẫu ba chiều thật. Tuy nhiên, hình thức này có thủ tục khá rườm rà, đòi hỏi phòng thực hành đạt chuẩn mà ít nơi có, chưa kể giải phẫu mỗi xác một khác. "Quan trọng nhất là phẫu thuật trên xác hiện không có phim CT để phân tích trước khi phẫu thuật", bà Ngọc nói.

ẢNH: ĐÌNH TUYỂN

Trong bối cảnh đó, mô hình 3D được dùng tại hội thảo đã khắc phục các hạn chế trên khi được in từ chính phim CT của một bệnh nhân thật. Từ đó, học viên, bác sĩ có thể đọc phim, lập kế hoạch mổ rồi mới cầm dụng cụ, đúng quy trình trước một ca mổ thật. "Quan trọng là trong cùng một buổi, chúng ta có thể thực hành trên cùng một mô hình 3D, cùng một cấu trúc giải phẫu, chứ không còn cảnh mỗi học viên hay mỗi trạm là một xác khác nhau", TS Ngọc nói.

Cũng theo bà Ngọc, trên thế giới, mô hình này xuất phát từ ý tưởng của GS Peter-John Wormald (ĐH Adelaide, Úc), một chuyên gia hàng đầu thế giới về mũi xoang, và đã được dùng để đào tạo từ xa giữa Úc và Nhật Bản từ năm 2021.

ẢNH: ĐÌNH TUYỂN

PGS-TS-BS Trần Viết Luân, Trưởng bộ môn Tai mũi họng, Trường ĐH Y khoa Phạm Ngọc Thạch, Tổng thư ký Hội Tai mũi họng – Phẫu thuật đầu cổ Việt Nam, người từng học với GS Wormald, cho biết: "Đây là lần đầu tiên triển khai mổ trên mô hình 3D ở Việt Nam. Mô hình này có một lợi điểm là chúng ta có thể huấn luyện cho học viên từ mô hình dễ đến khó".

ẢNH: ĐÌNH TUYỂN

Mô hình thực hành tại Cần Thơ được in 3D từ một ca bệnh khó, có polyp khe giữa, nhiều tế bào ngách trán khí hóa vào xoang trán ở cả hai bên, và động mạch sàng trước chạy treo, một cấu trúc dễ bị tổn thương khi mổ. Trước khi phẫu tích, học viên quét mã QR làm bài trắc nghiệm nhanh, tự nhận diện các tế bào ngách trán trên phim CT của chính mô hình. Sau đó, các chuyên gia lần lượt thị phạm mở xoang hàm, xoang trán – xoang sàng, rồi đến các kỹ thuật nâng cao như mở xoang bướm, khoan xoang và tạo vạt.

Luyện tay kỹ để mổ an toàn

Theo dõi phần thị phạm, PGS-TS-BS Nguyễn Triều Việt, Phó giám đốc Bệnh viện Trường ĐH Y dược Cần Thơ, nhắc học viên quan sát kỹ từng mốc giải phẫu, việc tận dụng mô hình để luyện tay là hết sức quan trọng, bởi trên bàn mổ thật không có cơ hội làm lại. "Có những cái chúng ta lỡ cắt rồi thì nối lại không được. Cái này không có thử được, tức là chúng ta phải nắm chắc các vị trí mình đang can thiệp để đảm bảo an toàn tuyệt đối cho quá trình phẫu thuật", ông Việt nói.

ẢNH: ĐÌNH TUYỂN

Để phòng ngừa, PGS Luân khuyến cáo phẫu thuật viên phải nắm vững giải phẫu, đọc thông thạo phim CT trước mổ, luyện tay trên xác và bắt đầu từ những ca đơn giản. Đặc biệt, khi mất phương hướng trong lúc mổ thì phải ngưng ngay. Đây cũng là những kỹ năng mà mô hình 3D in từ phim CT thật giúp học viên rèn luyện, từ đọc phim, nhận diện mốc giải phẫu đến thao tác.

ẢNH: ĐÌNH TUYỂN

Theo ban tổ chức, trên cơ sở đánh giá hiệu quả của lớp đào tạo lần này, Trường ĐH Y dược Cần Thơ dự kiến mở thêm những khóa mổ thiết thực và mang tính thực hành cao hơn trong thời gian tới. "Mục tiêu cuối cùng của chúng ta là mổ an toàn nhất cho người bệnh và không xảy ra biến chứng, dù mục tiêu này không dễ dàng", PGS Việt nói.