Những năm trước, khi sử dụng đồng thời nhiều bộ sách giáo khoa (SGK), đã xảy ra việc phụ huynh vất vả tìm mua SGK ở nhiều nơi. Báo Thanh Niên từng ghi nhận tình trạng phụ huynh phải đi nhiều nhà sách, thậm chí đi hàng chục kilomet để tìm những cuốn sách còn thiếu.
Năm nay, cả nước sử dụng một bộ SGK thống nhất. Về nguyên tắc, điều này phải làm cho việc dự báo nhu cầu, in ấn và phân phối thuận lợi hơn rất nhiều. Thế nhưng thực tế vẫn xuất hiện những phản ánh về việc phụ huynh khó tìm đủ sách tại một số nhà sách.
Nguyên nhân trước hết nằm ở sự chuyển đổi trong phương thức cung ứng. Năm nay, SGK sản xuất không chỉ để bán lẻ cho phụ huynh mà còn được các địa phương đặt mua để thực hiện chính sách miễn phí hoặc cho mượn. Theo thống kê từ Thanh Niên, đến ngày 12.8, đã có 13 địa phương miễn phí hoặc dự kiến miễn phí SGK từ năm học 2026-2027.
Khi một lượng lớn sách được ưu tiên đưa về các trường để phục vụ chính sách cho mượn, nguồn sách tại một số kênh bán lẻ có thể không đáp ứng ngay được nhu cầu tăng đột biến.
Nhưng có một nguyên nhân khác là tâm lý nóng lòng của phụ huynh khi chủ động đi mua để con có sách học ngay từ đầu năm. Khi chưa có thông báo chính thức từ nhà trường, dù học sinh (HS) thuộc diện được mượn SGK miễn phí nhưng phụ huynh vẫn muốn mua riêng vì muốn con có bộ sách của mình, thuận tiện sử dụng, hoặc không phải lo chuyện giữ gìn, đền bù nếu sách mượn bị hư hỏng, thất lạc.
Như vậy, có thể xuất hiện một nghịch lý: một bộ sách đã được địa phương mua bằng ngân sách để HS mượn miễn phí, nhưng phụ huynh vẫn bỏ tiền mua thêm một bộ khác. Nếu sách nhà trường được phát sau khi phụ huynh đã mua, HS có thể đồng thời nhận 2 bộ sách. Đây không chỉ lãng phí tiền của gia đình mà còn có nguy cơ lãng phí nguồn lực công. Bộ sách được mua để dùng chung, tái sử dụng nhiều năm sẽ không phát huy được hiệu quả nếu HS không nhận, hoặc nhận quá muộn khi gia đình đã mua sách riêng.
Do đó năm nay "nóng" chuyện SGK không hẳn vì thiếu sách trên phạm vi cả nước, mà còn vì sự lệch pha giữa nguồn sách được phân bổ, thời điểm sách đến tay HS và nhu cầu mua sách chủ động của phụ huynh.
Do đó, muốn không còn "nóng" chuyện SGK đầu năm học thì không thể đợi đến đầu năm học mới giải quyết việc cung ứng sách.
Trước hết, cần lập kế hoạch cho mượn SGK ngay từ cuối năm học trước, sau khi có danh sách HS lên lớp, chuyển cấp, tuyển sinh đầu vào. SGK nên được đưa về trường và tổ chức cho HS mượn ngay trong thời gian nghỉ hè. Khi đó, phụ huynh sẽ không còn tâm lý "phải mua ngay kẻo con không có sách học". Chính sách miễn phí vì thế mới thực sự đáp ứng đúng nhu cầu của người dân.
Thứ hai, cần minh bạch thông tin mượn sách miễn phí đến phụ huynh càng sớm càng tốt. Một thông tin chính xác, đến đúng lúc có thể giúp phụ huynh không phải chạy nhiều nhà sách để tìm sách.
Ngoài ra, cũng cần có sự phối hợp đồng bộ giữa nhà xuất bản - đơn vị phát hành - địa phương - nhà trường và phụ huynh. Kinh nghiệm của năm nay vì thế cần được rút ra ngay, không chờ đến mùa tựu trường năm sau. Khi đó, mỗi HS đều có sách trước ngày khai giảng, phụ huynh yên tâm, nhà trường chủ động, nhà xuất bản thuận lợi trong phân phối và quan trọng nhất là nguồn lực xã hội được sử dụng tiết kiệm, hiệu quả hơn.
Bình luận (0)