'TP.HCM miễn phí sách giáo khoa, tôi đóng tiền mua sách rồi có được hoàn tiền không?'

Phân biệt việc mượn miễn phí sách giáo khoa và được tặng bộ sách giáo khoa miễn phí

Chính sách miễn phí sách giáo khoa giáo dục phổ thông được Chính phủ quy định cụ thể tại Nghị định số 271/2026/NĐ-CP ngày 3.7.2026.

ẢNH: NHẬT THỊNH

Từ năm học 2029 - 2030, học sinh cả nước được miễn phí sách giáo khoa. Song tới thời điểm này, có 13 địa phương trong cả nước (trong đó có TP.HCM) có khả năng cân đối ngân sách hoặc xã hội hóa nên thực hiện chính sách này sớm hơn, học sinh được miễn phí sách giáo khoa từ năm học 2026-2027 này.

Hình thức thực hiện miễn phí sách giáo khoa được quy định tại điều 8 của Nghị định số 271/2026/NĐ-CP ngày 3.7.2026. Theo đó:

• Nhà nước đầu tư mua sắm sách giáo khoa trang bị cho thư viện các cơ sở giáo dục để tổ chức cho học sinh mượn và trả sách sử dụng trong năm học hoặc học kỳ theo quy định của cơ sở giáo dục;
• Cơ sở giáo dục chịu trách nhiệm tổ chức cho học sinh mượn và trả sách giáo khoa có thời hạn; sau khi kết thúc thời gian sử dụng, sách giáo khoa được thu hồi, kiểm kê và bảo quản để tiếp tục sử dụng cho các năm học tiếp theo;
• Việc quản lý sách giáo khoa được thực hiện thông qua hệ thống số đăng ký hoặc phần mềm quản lý thư viện; cơ sở giáo dục chịu trách nhiệm kiểm kê định kỳ hằng năm để xác định số lượng sách còn sử dụng được và nhu cầu bổ sung;
• Nhà nước khuyến khích việc phát triển sách giáo khoa điện tử và các hình thức cung cấp tài liệu học tập số nhằm hỗ trợ người học tiếp cận tài liệu học tập thuận lợi, phù hợp với xu hướng chuyển đổi số trong giáo dục hiện nay.

Cũng theo Nghị định số 271/2026/NĐ-CP, quy trình mượn - trả sách giáo khoa miễn phí như sau: Vào đầu mỗi năm học hoặc học kỳ, mỗi học sinh được mượn 1 bộ sách giáo khoa đầy đủ các môn học/hoạt động giáo dục (môn học) tương ứng với chương trình học tập tại lớp. Học sinh có nghĩa vụ hoàn trả bộ sách cho thư viện nhà trường quản lý sau khi kết thúc năm học hoặc học kỳ đó.

Học sinh chuyển trường có trách nhiệm hoàn trả đầy đủ sách giáo khoa đã mượn cho cơ sở giáo dục nơi chuyển đi trước thời điểm hoàn tất thủ tục chuyển trường.

Cơ sở giáo dục nơi tiếp nhận học sinh chuyển đến có trách nhiệm bố trí, cho học sinh mượn bổ sung sách giáo khoa kể từ ngày tiếp nhận học sinh vào học, bảo đảm không làm gián đoạn việc học tập của học sinh.

ĐỒ HỌA: THÚY HẰNG

Tại TP.HCM, ngày 18.8, ông Hồ Tấn Minh, Chánh văn phòng Sở GD-ĐT TP.HCM, cho biết chính sách miễn phí sách giáo khoa giáo dục phổ thông của UBND TP.HCM áp dụng với học sinh phổ thông, người học tại các cơ sở giáo dục bao gồm công lập và tư thục thực hiện các chương trình giáo dục do Bộ GD-ĐT ban hành.

Chính sách miễn phí sách giáo khoa phải bảo đảm tiết kiệm, hiệu quả trong sử dụng; áp dụng hình thức mượn - trả để tái sử dụng nhiều lần, ưu tiên tận dụng tối đa số lượng hiện có và điều chuyển thông qua cơ chế liên thông thư viện giữa các cơ sở trên cùng địa bàn trước khi quyết định mua sắm mới nhằm giảm áp lực lên ngân sách nhà nước và bảo vệ môi trường, hạn chế lãng phí và nâng cao hiệu quả quản lý tài sản công.

Lộ trình thực hiện miễn phí sách giáo khoa cho học sinh TP.HCM như sau: Năm học 2026 - 2027: triển khai miễn phí sách giáo khoa theo nhu cầu mượn sách thực tế của phụ huynh học sinh để đảm bảo tiết kiệm, tránh lãng phí.

Năm học 2027 - 2028, 2028 - 2029: Cơ sở giáo dục tiếp tục khảo sát nhu cầu mượn sách giáo khoa và rà soát số lượng sách giáo khoa hiện có để tái sử dụng và dự báo nhu cầu bổ sung sách giáo khoa, tiến tới hoàn thành miễn phí sách giáo khoa cho toàn bộ học sinh theo quy định tại Nghị định số 271/2026/NĐ-CP.

Do đó, cần phân biệt chính sách mượn sách giáo khoa miễn phí và việc tặng/cho/cung cấp sách giáo khoa miễn phí cho học sinh.

Khi học sinh được mượn sách giáo khoa miễn phí, sách giáo khoa được mua sắm bằng ngân sách nhà nước, được quản lý, sử dụng theo quy định của pháp luật về quản lý, sử dụng tài sản công trong cơ sở công lập.

Còn khi có nhà hảo tâm/đơn vị/tập thể tặng riêng bộ sách cho học sinh, lúc này, sách giáo khoa mới hoàn toàn thuộc quyền sở hữu của học sinh.

ẢNH: NHẬT THỊNH

TP.HCM miễn phí sách giáo khoa, phụ huynh vẫn muốn mua sách giáo khoa để chủ động hơn

Tại TP.HCM, từ ngày 10.7 đến hết ngày 19.7.2026, tất cả các cơ sở giáo dục phổ thông từ tiểu học, THCS, THPT tại TP.HCM thực hiện khảo sát 100% cha mẹ học sinh ở mọi khối lớp (không chỉ là các lớp 1, 6, 10), về nhu cầu mượn sách giáo khoa, sau đó báo cáo về Sở GD-ĐT.

Ngày 29.7.2026, Sở GD-ĐT TP.HCM ban hành công văn hướng dẫn triển khai chính sách học phí, chính sách hỗ trợ người học và các khoản thu trong lĩnh vực giáo dục - đào tạo năm học 2026 - 2027 trên địa bàn TP.HCM.

Trong đó, có thông tin quan trọng về hướng dẫn triển khai chủ trương cho mượn sách giáo khoa: "Thực hiện Nghị định số 271/2026/NĐ-CP ngày 3.7.2026 của Chính phủ, chính sách được tổ chức theo hình thức mượn - trả sách giáo khoa qua thư viện. Trong năm học 2026 - 2027, các cơ sở giáo dục chủ động rà soát, kiểm kê sách giáo khoa hiện có; xây dựng nhu cầu, dự toán và phương án quản lý, cho mượn, thu hồi, bảo quản sách theo hướng dẫn của Sở GD-ĐT. Việc triển khai thực hiện khi có quyết định, kế hoạch và nguồn kinh phí được cấp có thẩm quyền bố trí".

Thực tế ghi nhận của phóng viên cho thấy, để con cái chủ động hơn trong việc tiếp nhận kiến thức, phụ huynh TP.HCM vẫn đóng tiền mua luôn 1 đến 2 bộ sách giáo khoa cho con học, không mất công phải mua đền sách, hoặc bồi hoàn tiền nếu làm hư hỏng, mất sách.

Khi phụ huynh, học sinh đóng tiền mua sách giáo khoa, họ được sở hữu riêng bộ sách. Khoản tiền mua sách này không liên quan đến chính sách mượn miễn phí sách giáo khoa, nên không được hoàn lại.

ĐỒ HỌA: THÚY HẰNG

Những ngày qua, ghi nhận tại nhiều nhà sách, phụ huynh, học sinh TP.HCM vất vả để mua được đủ bộ sách. Chiều nay (19.8), sức nóng việc mua sách ở nhà sách, số 231 Nguyễn Văn Cừ, phường Chợ Quán, TP.HCM vẫn chưa hạ nhiệt.

Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam lý giải việc thiếu sách giáo khoa cục bộ tại một số cửa hàng bán lẻ, trong một số thời điểm, dù lượng sách in và cung ứng đã vượt nhiều so với cùng kỳ năm trước, do một số nguyên nhân khách quan. Đồng thời, đơn vị này cho biết 8 triệu bản sách giáo khoa và 2 triệu bản sách bài tập đang được gấp rút điều chuyển, chuẩn bị cung ứng theo nhu cầu thực tế, đảm bảo không để học sinh thiếu sách trước ngày khai giảng.