Đề xuất 'chiến dịch 500 ngày đêm' xuất khẩu nông lâm sản 100 tỉ USD

Đó là đề xuất từ ông Nguyễn Hoài Nam, Tổng thư ký Hiệp hội Chế biến và xuất khẩu thủy sản Việt Nam (VASEP), tại tọa đàm "Làm gì để xuất khẩu nông lâm thủy sản đạt 100 tỉ USD?", do Cục Thông tin và Truyền thông Chính phủ tổ chức ngày 9.7. 

ẢNH: GIANG THANH

Năm 2025, xuất khẩu nông lâm thủy sản đạt hơn 70 tỉ USD. Việt Nam đặt mục tiêu xuất khẩu nông, lâm, thủy sản "về đích" 100 tỉ USD trước năm 2030 và kỳ vọng có thể hoàn thành mục tiêu này vào cuối năm 2027.

Ông Nguyễn Hoài Nam cho rằng, để hoàn thành mục tiêu 100 tỉ USD, tức là tăng trưởng phải đạt khoảng 30%, trong khi hiện nay chỉ xoay quanh khoảng 15 - 20%, thì còn rất nhiều việc phải làm và cần có những giải pháp mới, mô hình mới.

Cũng theo ông Nguyễn Hoài Nam, để hướng đến 100 tỉ USD, cần xem xét tất cả những mặt hàng còn dư địa, cơ hội xuất khẩu và phải đầu tư để hoàn thành mục tiêu này. Ông Nam đề xuất Chính phủ thành lập ban chỉ đạo quốc gia, thực hiện "chiến dịch 500 ngày đêm" hoàn thành mục tiêu xuất khẩu nông lâm sản 100 tỉ USD. 

Trong đó, Chính phủ giao cho Bộ Nông nghiệp và Môi trường kết nối với các ngành hàng, doanh nghiệp. Ban chỉ đạo sẽ rà soát toàn bộ dư địa thị trường, thể chế và thực thi; đồng thời đưa tất cả các ngành hàng còn nhỏ nhưng giàu tiềm năng vào hệ quy chiếu xuất khẩu để tạo động lực cho toàn ngành.

Cần có tổ công tác tháo gỡ điểm nghẽn xuất khẩu nông lâm sản

Chuyên gia kinh tế Đặng Kim Sơn, nguyên Viện trưởng Viện Chính sách và Chiến lược phát triển nông nghiệp, nông thôn, khẳng định mục tiêu 100 tỉ USD xuất khẩu không phải là hoang đường. Khác với các ngành công nghiệp như điện tử vốn có kim ngạch cao nhưng giá trị nội địa thấp, nông sản xuất khẩu mang lại giá trị gia tăng nội địa cao nhất. Mỗi USD xuất khẩu từ nông nghiệp đều trở lại túi của nông dân; đảm bảo việc làm, thu nhập và lan tỏa trong toàn nền kinh tế.

Khẳng định đã đến lúc phải thay đổi, phải tổ chức lại các vùng sản xuất thành những vùng chuyên canh quy mô lớn với lõi trung tâm là khoa học, công nghệ, kết nối các viện, trường, khu nông nghiệp công nghệ cao, doanh nghiệp và hợp tác xã, ông Sơn đề xuất, các vùng chuyên canh này cần kết nối chặt chẽ với trung tâm là các khu công nghiệp chế biến sâu, hạ tầng giao thông vận tải và hệ thống logistics để hướng thẳng ra các cửa khẩu, cảng biển. 

Trong chuỗi giá trị mới này, công nghiệp chế biến sâu và kinh tế tuần hoàn sẽ đóng vai trò hạt nhân; mối liên kết giữa người sản xuất, kinh doanh, chế biến và quản lý phải là một thể thống nhất.

Ông Sơn gợi ý Việt Nam có thể tham khảo mô hình "hội đồng ngành hàng" của các nước tiên tiến, nơi có sự tham gia của lãnh đạo bộ, ngành, địa phương, doanh nghiệp và nông dân để cùng quyết định chiến lược và chia sẻ rủi ro, lợi ích. 

Chia sẻ từ góc độ cơ quan hải quan, ông Âu Anh Tuấn, Phó cục trưởng Cục Hải quan (Bộ Tài chính), dẫn chứng nông sản, thủy sản xuất khẩu đang chịu sự quản lý của nhiều bên: Bộ Nông nghiệp và Môi trường lo kiểm dịch, vùng trồng; Bộ Y tế, Bộ Công thương lo an toàn thực phẩm, chứng nhận xuất xứ và và cuối cùng là hải quan. Doanh nghiệp đang phải gõ cửa nhiều cơ quan, làm kéo dài thời gian và tăng chi phí.

Trong khi đó, ở Trung Quốc, hải quan là đầu mối duy nhất tại cửa khẩu xử lý toàn bộ từ kiểm dịch động thực vật đến thông quan. 

Ông Tuấn cho rằng, để sớm đạt mục tiêu xuất khẩu 100 tỉ USD nông lâm sản, các bộ, ngành phải đơn giản hóa quy trình và cắt giảm thủ tục hành chính, tạo mọi điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp và kiến nghị phải có một tổ công tác do lãnh đạo Chính phủ đứng đầu làm "nhạc trưởng" để điều phối, thúc đẩy các bộ phải thay đổi.