Đến TP.HCM để thưởng thức 'mỗi đêm một câu chuyện mới'

Thanh Niên đã có cuộc trao đổi với ông Nguyễn Quốc Kỳ - Chủ tịch HĐQT Công ty CP Du lịch Vietravel - đơn vị chắp bút cho đề án "Saigon Night 365" xung quanh những góc nhìn chiến lược và giải pháp cho "ca kinh tế thứ hai" của thành phố mang tên Bác.

ẢNH: ĐỘC LẬP

TP.HCM mới chỉ có "hoạt động đêm", chưa có "sản phẩm đêm"

* Mỗi khi nhắc đến "kinh tế đêm" tại Việt Nam, đa số mọi người vẫn nghĩ tới những "phố nhậu" đông đúc, tiếng nhạc sôi động từ các quán bar, thậm chí là những dịch vụ nhạy cảm... Theo ông, chúng ta đang định kiến hay vì chưa có một nền kinh tế thực chất?

- Ông Nguyễn Quốc Kỳ: Đó là định kiến. Kinh tế đêm hoàn toàn không phải cứ có dịch vụ nhạy cảm, quán nhậu hay bar pub thì mới phát triển. Nếu chúng ta cứ mãi đánh đồng kinh tế đêm với nhậu nhẹt hay những hình thức giải trí thiếu lành mạnh, đó là sự hạn chế về nhận thức.

Thực chất, kinh tế ban đêm không phải là một ngành nghề riêng biệt đứng độc lập, mà nó chính là "ca kinh tế thứ hai" của một đô thị hiện đại. Nó là một hệ sinh thái tuần hoàn, liên kết chặt chẽ đa ngành: từ văn hóa, nghệ thuật biểu diễn, ẩm thực, mua sắm, thể thao cho đến hạ tầng giao thông, an ninh trật tự, y tế và nền tảng dữ liệu số. Nếu chỉ nhìn kinh tế đêm qua khu phố Bùi Viện hay những quán nhậu ven đường, chúng ta đang bỏ phí một "mỏ vàng" khổng lồ của nền kinh tế dịch vụ.

* Nhưng Bùi Viện hay những chợ đêm, khu ẩm thực tràn ngập quán nhậu thực tế cũng rất thu hút du khách. Vậy chúng ta còn thiếu gì, cần gì để gọi là kinh tế đêm thưa ông?

- Đúng là TP của chúng ta không hề thiếu dòng người, cũng chẳng thiếu sức sống tự nhiên. Cái mà TP đang thiếu chính là một hệ sinh thái được quản trị thống nhất để chuyển hóa dòng người đông đúc sau 18 giờ chiều thành trải nghiệm cảm xúc, thành doanh thu tài chính, thành việc làm cho người lao động và kéo dài thời gian lưu trú của du khách.

Nói một cách sòng phẳng, chúng ta mới chỉ dừng lại ở mức có những "hoạt động đêm" tự phát chứ chưa hề hình thành nên các "sản phẩm đêm" đúng nghĩa. Du khách buổi tối bước ra phố đi bộ Nguyễn Huệ hay Bến Bạch Đằng phần lớn chỉ dạo mát, chụp vài bức ảnh, ăn uống rải rác rồi lại đi về khách sạn vì chẳng biết chơi gì tiếp. Hãy thử đặt câu hỏi: Nếu một đoàn khách quốc tế đến TP.HCM vào các ngày giữa tuần, họ muốn mua một chiếc vé xem một show diễn nghệ thuật đẳng cấp mang đậm hồn cốt bản địa, hay muốn bước vào một bảo tàng mở cửa muộn để thưởng thức lịch sử, thì chúng ta có đáp ứng được không?

ẢNH: NHẬT THỊNH

* Nghĩa là chúng ta đang thiếu hẳn loại hình dịch vụ, văn hóa nghệ thuật đêm?

- Đúng thế. Muốn phát triển kinh tế đêm bền vững, TP.HCM trước hết phải trả lời được câu hỏi về "căn cước văn hóa" của mình. Phải biến di tích, di sản và nghệ thuật bản địa thành những sản phẩm trình diễn đêm có vé, có lịch trình cố định 365 ngày trong năm.

* Vấn đề này đã được nói đến nhiều lần, theo ông tại sao đến giờ đó vẫn là nút thắt chưa thể tháo cởi để chúng ta có thể đột phá kinh tế đêm?

Đó là sự phân mảnh trong quản lý. Kinh tế đêm là một hệ sinh thái gồm hàng loạt lĩnh vực: du lịch, văn hóa, thương mại, giao thông, công an, môi trường, y tế. Nhưng hiện nay, mỗi sở ngành lại quản lý một góc, quận huyện quản lý một khúc, và thiếu vắng một đầu mối chuyên trách có thẩm quyền ra quyết định cuối cùng. Khi không có một người "nhạc trưởng" chịu trách nhiệm về KPI chung, mọi ý tưởng sáng tạo của doanh nghiệp đều dễ dàng bị băm nhỏ bởi những quy trình và thủ tục hành chính kéo dài.

ẢNH: NHẬT THỊNH

TP.HCM sẽ 'Mỗi đêm một câu chuyện mới' 

* Được biết Vietravel đã xây dựng một đề án kinh tế đêm cho TP.HCM, ông có thể chia sẻ về đề án này?

- Đúng là lãnh đạo TP cũng đã "đặt hàng" Vietravel nghiên cứu 1 đề án tổng thể giải pháp thúc đẩy kinh tế đêm cho TP.HCM. Chúng tôi đã hoàn thiện và trình lên Chủ tịch UBND TP, đề án mang tên "Saigon Night 365". Đây không phải là một vài dự án đơn lẻ, mà là một hệ điều hành tổng thể với thông điệp cốt lõi: "Every night, a new story" - Mỗi đêm là một câu chuyện mới.

Chúng tôi đúc kết mô hình này qua một công thức toán học mang tính liên hoàn: Saigon Night 365 là tích số của Bản sắc sống, không gian sông - đô thị - biển, chuỗi nội dung 365 ngày, hệ thống di chuyển thuận tiện và năng lực quản trị an toàn. Trong công thức này, nếu bất kỳ một cấu phần nào bằng không, toàn bộ chuỗi giá trị trải nghiệm sẽ đứt gãy ngay lập tức.

Mô hình được cấu trúc bài bản theo "ma trận 1 - 6 - 8 - 4 - 3 - 1".

Cụ thể, TP sẽ tập trung vào 1 trục biểu tượng trải dài từ Bến Thành, Nguyễn Huệ, Bến Bạch Đằng, qua sông Sài Gòn đến Thủ Thiêm. Từ trục lõi này, không gian đêm chia làm 6 khu vực mang cá tính riêng biệt: Lõi trung tâm dành cho mua sắm cao cấp, du thuyền và các show diễn quốc tế; Chợ Lớn là không gian đậm nét văn hóa Việt - Hoa, ẩm thực di sản và nghệ thuật lân - sư - rồng; Thủ Đức hướng tới giới trẻ với nghệ thuật số và sân khấu ngoài trời; Nam Sài Gòn phục vụ dịch vụ gia đình, MICE và wellness; kết hợp với các vệ tinh liên vùng như Bình Dương cho arena hòa nhạc, thể thao và Vũng Tàu cho trải nghiệm biển đêm.

ẢNH: L.N

* Trong đó những sản phẩm nào sẽ xuất hiện thường trực mỗi đêm, thưa ông?

- Chúng tôi đề xuất thiết kế 8 sản phẩm thường trực hoạt động 365 ngày. Điểm nhấn lớn nhất là Saigon River Symphony - chương trình đại cảnh âm nhạc, ánh sáng và chiếu Water-mapping rực rỡ hàng đêm trên sông Sài Gòn. Song song đó là việc đặt hàng 3 show diễn nghệ thuật cố định bao quát các mảng đề tài về đô thị Sài Gòn, văn hóa Chợ Lớn và võ thuật dân gian Nam bộ.

TP cũng sẽ phát hành thẻ Museum Night Pass cho phép du khách tham quan chuỗi bảo tàng, di tích lịch sử mở cửa muộn đến 22 giờ đêm. Đồng thời, xây dựng chuỗi Saigon Food Theatre biến việc thưởng thức món ăn thành nghệ thuật trình diễn; đưa các chương trình nghệ thuật ngắn Arts in Motion vào không gian các ga metro, bến tàu thủy; phát triển các cung đường chạy bộ, đạp xe, tập Vovinam đêm và kết nối tất cả bằng hệ thống giao thông đêm khép kín Saigon Night Loop.

ẢNH: VC

* Để hiện thực hóa "Saigon Night 365", Nhà nước phải làm gì và phần việc nào sẽ thuộc về các doanh nghiệp?

Muốn doanh nghiệp dám bỏ tiền tỷ ra làm, Nhà nước phải kiến tạo một sân chơi minh bạch và thông thoáng thông qua 4 mắt xích chính.

Trước hết là phải triển khai ngay cơ chế cấp phép "một cửa" điện tử. Tất cả thủ tục từ xin phép biểu diễn, an toàn thực phẩm, PCCC đến phương án giao thông phải được thẩm định hợp nhất trên một cổng thông tin duy nhất trong vòng 7 - 10 ngày làm việc. Những đơn vị vận hành uy tín, tuân thủ tốt cần được cấp phép dài hạn từ 6 tháng đến 1 năm thay vì bắt họ đi xin lại giấy phép cho từng đêm diễn.

Thứ hai là áp dụng cơ chế tài chính "Nhà nước mồi - Tư nhân làm". TP nên lập Quỹ đồng tài trợ nghệ thuật, trong đó ngân sách hỗ trợ từ 30 - 50%, phần còn lại do DN đối ứng. Việc nghiệm thu và thanh toán sẽ thực hiện theo phương thức đặt hàng dựa trên kết quả đầu ra, tức là đếm số lượt khách thực tế, số đêm sáng đèn chứ không phải chỉ nghiệm thu trên hóa đơn chi phí tổ chức.

Thứ ba là cho phép khai thác tài sản công ngoài giờ. TP cần công khai danh mục các công viên, bến sông, quảng trường, ga metro, bảo tàng để tổ chức đấu thầu quyền khai thác dịch vụ đêm ngắn hạn từ 6 - 36 tháng theo mô hình chia sẻ doanh thu.

Thứ tư là sự đồng bộ về hạ tầng kỹ thuật và an sinh. Tôi kiến nghị TP thí điểm kéo dài giờ chạy tàu metro số 1 đến 1 giờ sáng vào các ngày cuối tuần; mở thêm các tuyến bus đêm lõi chạy đến 4 giờ sáng; quy hoạch các điểm đón trả khách cố định cho xe công nghệ; cấp nhãn công nhận Saigon Safe Night cho các cơ sở đạt chuẩn; và lắp đặt hệ thống cảm biến đo độ ồn tự động trực tuyến để xử lý ngay lập tức những vi phạm ảnh hưởng đến cư dân…

ẢNH: CTV