Trong bối cảnh hành vi tiếp cận thông tin thay đổi mạnh mẽ, đặc biệt trên môi trường số, câu hỏi đặt ra không còn là "có di sản hay không?", mà là làm thế nào để di sản được nhìn thấy, được hiểu và được yêu trong đời sống đương đại.
Đổi mới cách tiếp cận
Quá trình số hóa di sản đang hiện hữu tại nhiều điểm đến quen thuộc của Hà Nội. Ở Hoàng thành Thăng Long, du khách có thể tham quan không gian di tích qua công nghệ VR360 hoặc theo dõi trình chiếu 3D mapping tái hiện lịch sử "Kinh đô Thăng Long". Tại Văn Miếu - Quốc Tử Giám, tour đêm ứng dụng công nghệ tương tác giúp người xem không chỉ nghe mà còn "chạm" vào nội dung tri thức xưa. Bảo tàng Hà Nội thì đã tích hợp màn hình số, hình ảnh động nhằm tăng tính trực quan cho khách tham quan…
Long đình gốm Bát Tràng được số hóa 3D tại Bảo tàng Hà Nội
ẢNH: CHỤP MÀN HÌNH
Bà Nguyễn Thị Hương, Phó phòng Trưng bày - Tuyên truyền Bảo tàng Hà Nội, cho biết bảo tàng đang đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số trong không gian trưng bày nhằm giúp công chúng, đặc biệt là người trẻ, tiếp cận di sản theo hướng trực quan và tương tác hơn.
Theo bà Hương, ngoài hệ thống trưng bày tĩnh, bảo tàng tích hợp màn hình tra cứu multimedia để khách tham quan có thể tìm hiểu sâu hơn về hiện vật và các thông tin liên quan chỉ bằng thao tác chạm, lướt trên màn hình. "Người xem không chỉ dừng lại ở việc nhìn hiện vật trong tủ kính mà còn có thể tra cứu thêm rất nhiều thông tin liên quan trên hệ thống multimedia", bà chia sẻ.
Bên cạnh đó, nhiều không gian trưng bày được bổ sung video, phim tư liệu và phỏng vấn nghệ nhân, chuyên gia nhằm giúp người xem hiểu rõ hơn về quy trình chế tác, câu chuyện lịch sử hay giá trị phía sau hiện vật.
Không chỉ dừng ở các ứng dụng hiện có, Bảo tàng Hà Nội cũng đang xây dựng hệ thống "trưng bày số", cho phép công chúng tham quan trực tuyến qua website với đầy đủ thông tin về hiện vật, hình ảnh 3D, 4D. Đồng thời, bảo tàng phát triển audio guide đa ngôn ngữ tích hợp mã QR để khách tham quan có thể nghe thuyết minh tự động thay cho hình thức hướng dẫn truyền thống.
Từ những thay đổi này, di sản Hà Nội đang dần được kể lại theo cách trực quan và gần gũi hơn với công chúng trẻ thông qua các hình thức tương tác số. Công nghệ không chỉ hỗ trợ trưng bày mà còn góp phần thay đổi cách công chúng tiếp cận, ghi nhớ và trải nghiệm lịch sử.
Hiện vật được số hóa 3D tại Hoàng thành Thăng Long cho phép công chúng quan sát chi tiết và tương tác trực tuyến trên nền tảng số
ẢNH: CHỤP MÀN HÌNH
Hiệu quả bước đầu của số hóa đã thể hiện rõ trong không gian thực lẫn mạng xã hội. Nhiều video trải nghiệm di sản Hà Nội thu hút hàng trăm nghìn lượt xem, kéo theo lượng khách trẻ tìm đến tham quan và chia sẻ về di tích, di sản.
Mở dữ liệu, kết nối sáng tạo
Không dừng ở việc ứng dụng công nghệ tại các điểm di tích, Hà Nội đang hướng tới xây dựng hệ sinh thái truyền thông số mở, nơi cơ quan quản lý, đơn vị di sản và cộng đồng sáng tạo cùng tham gia lan tỏa giá trị văn hóa. Mới đây, phát biểu tại Hội nghị gặp gỡ các nhà sáng tạo nội dung do Sở VH-TT Hà Nội phối hợp Công ty MCN kết nối quảng bá di sản Hà Nội tổ chức, Giám đốc Sở VH-TT Hà Nội Phạm Tuấn Long nhấn mạnh để văn hóa thực sự "sống" trong đời sống đương đại, đặc biệt là trên môi trường số, không thể thiếu lực lượng sáng tạo nội dung - những người trực tiếp kể lại và lan tỏa giá trị di sản bằng ngôn ngữ của thời đại.
Theo ông Long, Hà Nội sẽ tập trung đổi mới cách kể chuyện văn hóa theo hướng hiện đại, phù hợp từng nhóm công chúng; đồng thời mở rộng dữ liệu, tạo điều kiện cho hoạt động ghi hình, sáng tạo nội dung tại các không gian văn hóa.
Thước phim ứng dụng công nghệ số tại Hoàng thành Thăng Long lần lượt đưa công chúng đến khám phá và trải nghiệm di sản theo cách trực quan và sinh động
ẢNH: CHỤP MÀN HÌNH
Ở góc nhìn của các nhà sáng tạo nội dung trẻ, nhóm Long Khoa học - sáng lập kênh "Xin chào Việt Nam" và nhiều nền tảng quảng bá văn hóa, lịch sử trên mạng xã hội - cho rằng sức hút của di sản Hà Nội đến từ sự thay đổi trong cách kể chuyện và cách tiếp cận. Theo nhóm Long Khoa học, người trẻ ngày càng quan tâm đến bản sắc và cội nguồn nên các nội dung về di sản cũng trở thành cách để họ "chạm" vào căn tính văn hóa của chính mình. "Để di sản Hà Nội không chỉ lan tỏa trên mạng mà còn khiến người trẻ muốn trực tiếp trải nghiệm, nội dung cần được dẫn dắt bằng câu chuyện, cảm xúc và những góc nhìn gần gũi", đại diện nhóm chia sẻ.
Cơ hội lớn nhưng không ít thách thức
Ở góc nhìn chuyên môn, chuyên gia du lịch Lê Trung Thu, Giám đốc Công ty Du lịch Viettourist Hà Nội - giảng viên ngành quản trị dịch vụ du lịch và lữ hành Trường Cao đẳng FPT Polytechnic, cho rằng số hóa đang tạo ra bước chuyển từ "trưng bày tĩnh" sang "trải nghiệm tương tác".
Các thước phim dẫn dắt người xem khám phá không gian Hoàng thành Thăng Long đang góp phần đưa di sản đến gần hơn với công chúng trong môi trường số
ẢNH: CHỤP MÀN HÌNH
Theo ông Thu, số hóa không chỉ tạo hiệu ứng truyền thông mà còn hình thành sản phẩm du lịch mới. Tuy nhiên, nếu chỉ dừng ở check-in mà thiếu chiều sâu thì hiệu quả sẽ ngắn hạn. "Công nghệ là công cụ, không thay thế trải nghiệm thật. Giá trị thực nằm ở khả năng chuyển hóa thành trải nghiệm và sản phẩm du lịch", ông nhấn mạnh.
Trong khi đó, ông Nguyễn Ngọc Doanh, hướng dẫn viên du lịch tiếng Pháp với gần 30 năm kinh nghiệm, cho rằng số hóa là hướng đi đúng về bảo tồn nhưng hiệu quả khai thác du lịch chưa thể đồng đều.
Theo ông Doanh, các trải nghiệm số phù hợp hơn với khách lẻ hoặc khách quốc tế đi tự do. "Với khách đoàn đông, việc dừng lại để quét QR hay xem VR là khó khả thi. Du khách vẫn ưu tiên trải nghiệm thật - lịch sử, văn hóa và đời sống bản địa hơn", ông nói.
Bình luận (0)