Nhìn vào bảng điểm chuẩn đại học (ĐH) năm nay, chúng ta đang chứng kiến một cuộc "đổi ngôi" lịch sử: khối ngành STEM (khoa học, công nghệ, kỹ thuật, toán học) vươn lên thống trị tuyệt đối, trong khi các ngành nóng thuộc khối khoa học xã hội - nhân văn (KHXH-NV) như luật, báo chí, truyền thông… đang diễn biến theo chiều hướng "hạ nhiệt".
Sự chuyển dịch này là kết quả của 3 yếu tố cốt lõi: đề thi, chính sách vĩ mô và nhận thức xã hội.
Về đề thi, như Thanh Niên đã phản ánh nhiều lần: Việc một kỳ thi quốc gia phải gánh vác cùng lúc 2 mục tiêu cho hơn 1 triệu thí sinh (vừa xét tốt nghiệp THPT, vừa làm căn cứ chủ yếu để xét tuyển sinh ĐH) là một nhiệm vụ bất khả thi. Hệ lụy tất yếu là nguy cơ bất bình đẳng cho thí sinh có thế mạnh ở các tổ hợp môn khác nhau. Dù Bộ GD-ĐT đã xử lý bằng giải pháp "quy đổi tương đương" điểm chuẩn, nhưng trong tâm lý xã hội đã hình thành một thiên kiến: điểm thi khối C00 (văn - sử - địa) không phản ánh đúng năng lực thực.
Năm nay, nhiều trường muốn nâng cao chất lượng tuyển sinh cũng có xu hướng "né" thí sinh khối C. Đồng thời, Bộ GD-ĐT cũng nỗ lực điều chỉnh khâu ra đề với các môn xã hội, chấm thi với môn văn. Kết quả của những điều chỉnh đó là sự lao dốc của phổ điểm môn văn khiến cho nguồn tuyển tổ hợp C00 sụt giảm ở mức độ chưa từng có.
Nhưng liệu sự sụt giảm này có đồng nghĩa với chất lượng nguồn tuyển các ngành KHXH-NV giảm sút? Đây là câu hỏi mà đến nay nhiều trường ĐH cho rằng cần thời gian trả lời. Thực tế là các trường này vẫn sử dụng chung nguồn tuyển (chủ yếu D01) với khối ngành kinh doanh, kinh tế. Và điểm chuẩn khối ngành kinh doanh, kinh tế không chỉ nằm ở tốp trên trong tổ hợp D01 (toán - văn - Anh) mà còn thu hút được một lượng lớn nguồn tuyển từ nhánh khối A (toán - lý - hóa) sang.
Trái ngược với sự sụt giảm của khối KHXH-NV, điểm chuẩn nhóm ngành STEM, đặc biệt là trí tuệ nhân tạo, vi mạch bán dẫn, khoa học vật liệu… lại tăng ngoạn mục. Sự bứt phá này được các trường ĐH đồng lòng đánh giá nhờ những cú hích chính sách vĩ mô, cụ thể là học bổng của Chính phủ dành cho các ngành STEM. Tuy nhiên, lực đẩy lớn hơn cả có lẽ đến từ việc tâm lý chọn nghề của xã hội đã thay đổi sâu sắc trước áp lực của thị trường lao động. Đứng trước kỷ nguyên số hóa toàn diện, người trẻ hiểu rằng nắm giữ công nghệ cốt lõi chính là sở hữu "tấm khiên" vững chắc nhất chống lại nguy cơ bị đào thải. Khối ngành STEM không chỉ hứa hẹn mức thu nhập vượt trội mà còn đại diện cho sự phát triển bền vững của quốc gia, khiến cuộc đua vào các khối ngành này trở nên náo nhiệt.
Tuy nhiên, vẫn phải quay lại với câu chuyện đề thi và phổ điểm. Rõ ràng phổ điểm môn toán năm nay được cho là "đẹp" hơn, nhờ thế mà nguồn tuyển khối A dồi dào hơn. Điểm chuẩn các ngành đỉnh, trường tốp đầu nhảy vọt lên suýt đụng trần.
Do đó, cuộc đổi ngôi điểm chuẩn năm nay là sự khởi đầu của một xu hướng tuyển sinh mới bám sát nhịp đập thị trường, hay chỉ là một tình thế phát sinh nhất thời từ những rào cản kỹ thuật của kỳ thi? Câu trả lời vẫn cần đợi thời gian và những mùa tuyển sinh tiếp theo kiểm chứng. Nhưng dù nhìn nhận dưới lăng kính nào, sự biến động này vẫn mang một thông điệp tích cực và cần thiết. Nó cho thấy phổ điểm đang dần được "nắn" lại, phá vỡ những giá trị ảo để phản ánh đúng thực chất năng lực người học.
Bình luận (0)