Lưu luyến ‘hương cốm’ làng Nông Xá

0 Thanh Niên Online
Ít ai biết ở làng Nông Xá (xã Tân Tiến, huyện An Dương, thành phố Hải Phòng), nơi nổi tiếng về làm bánh đa, còn có một nghề truyền thống lâu đời, đó là nghề làm cốm mộc.
Ông Bùi Văn Tuyển thường ngồi liên tục nhiều giờ để làm cốm /// Ảnh Lê Tân Ông Bùi Văn Tuyển thường ngồi liên tục nhiều giờ để làm cốm - Ảnh Lê Tân
Ông Bùi Văn Tuyển thường ngồi liên tục nhiều giờ để làm cốm
Ảnh Lê Tân
Theo ông Nguyễn Ngọc Hà, Chủ tịch Hội Nông dân xã Tân Tiến, thì nghề làm cốm ở làng Nông Xá tồn tại gần trăm năm nay, tập trung chủ yếu ở thôn Đông và thôn Nam. Lúc hưng thịnh nhất, cả làng đều làm cốm. Đến nay, vì nhiều lý do, chỉ còn 3, 4 hộ làm nghề. Trong đó, có gia đình các ông Bùi Văn Tuyển (60 tuổi) và Nguyễn Văn Đê (58 tuổi), đều ở thôn Nam, là duy trì làm cốm quanh năm.
[VIDEO] Thăm làng cốm Nông Xá một thời trứ danh đất Hải Phòng
Theo truyền thống các cụ để lại, cốm làng Nông Xá được làm từ lúa nếp cái hoa vàng, loại có hạt thóc to đẹp và rất thơm. Những người già trong làng bảo "thóc làm cốm phải nguyên chất lúa nếp cái, chỉ cần lẫn ít lúa tẻ là vứt, mất hương".
Thóc được phơi khô, cất trong bao. Trước khi đem đi làm cốm, thóc được ngâm nước, rửa sạch, đãi trấu rồi cho vào chảo gang rang. Bằng kinh nghiệm lành nghề, người thợ sẽ ước lượng được khi nào thóc chín tới để đổ ra cối giã. Thóc rang được giã đều tay đến khi vỏ thóc bung ra thành chấu còn hạt gạo thành cốm thơm mùi nếp chín. Cốm được giã 15 phút rồi đổ ra xảo để sảy, loại bỏ vỏ trấu thành cốm mộc. Cốm bán được nhiều nhất vào tháng 8, tháng 9 âm lịch hằng năm, số lượng đạt “đỉnh” vào dịp rằm Trung thu.
Quy trình làm cốm cứ liên tục khiến người thợ phải ngồi một chỗ liên tục cạnh bếp lò hồng rực nhiều giờ đồng hồ. Tiết trời thu dịu mát heo may mà người thợ vẫn nhễ nhại mồ hôi, mặt thì bám đầy bụi cám.
Có lẽ nghề làm cốm ở Nông Xá vất vả, lại theo thời vụ nên đang dần mai một. Gần chục người trong 2 lò cốm ở thôn Nam toàn là người già. Đưa tay vốc một vốc cốm lên mũi hít hà, ông Nguyễn Văn Đê ngậm nùi: “Sau này chúng tôi yếu đi, có lẽ nghề truyền thống các cụ để lại cũng mất thôi” .
Dưới đây là những hình ảnh phóng viên Thanh Niên ghi lại quá trình làm cốm mộc ở làng Nông Xá:
nghe-lam-com
Cốm được làm từ loại nếp cái hoa vàng thơm ngon nhất
Ảnh Lê Tân
nghe-lam-com
Thóc trước khi mang đi làm cốm sẽ được ngâm qua nước Ảnh Lê Tânnghe-lam-com
Những hạt thóc lép sẽ được loại bỏ
Ảnh Lê Tân
nghe-lam-com
Thóc sẽ được rang trong chảo gang khoảng 10 phút Ảnh Lê Tânnghe-lam-com
Thóc được rang chín rồi cho vào cối giã 15 phút. Người thợ sẽ phải luôn tay đảo thóc để vỏ vỡ thành trấu còn hạt dẹp thành cốm
Ảnh Lê Tân
nghe-lam-com
Việc rang và giã cốm đòi hỏi người thợ phải ngồi làm liên tục nhiều giờ đồng hồ Ảnh Lê Tânnghe-lam-com
Việc làm cốm tạo ra rất nhiều bụi cám, ông Bùi Văn Tuyển phải đeo kính, mũ để bảo vệ
Ảnh Lê Tân
nghe-lam-com
Cốm sau khi được giã 15 phút sẽ mang ra thổi cho bay hết trấu
Ảnh Lê Tân
nghe-lam-com
Bà Nguyễn Thị May (60 tuổi, vợ ông Tuyển) phải sàng 2 lần để cho ra mẻ cốm mộc sạch nhất
Ảnh Lê Tân
nghe-lam-com
Để tăng năng xuất, ông Nguyễn Văn Đê đã sáng chế ra máy giã và máy rang cốm
Ảnh Lê Tân
nghe-lam-com
Nghề làm cốm vất vả lại chịu sự cạnh tranh của nhiều thứ quà bánh hiện đại nên đang dần mai một. Ở Nông Xá hiện nay chỉ còn 2 hộ làm cốm với toàn lao động lớn tuổi
Ảnh Lê Tân
nghe-lam-com
Có lẽ, trong tươi lai không xa "hương cốm" làng Nông Xá sẽ chỉ còn trong ký ức
Ảnh Lê Tân

Bình luận

Gửi bình luận
Ý kiến của bạn sẽ được biên tập trước khi đăng. Xin vui lòng gõ tiếng Việt có dấu
  • Tối thiểu 10 chữ
  • Tiếng Việt có dấu
  • Không chứa liên kết

Có thể bạn quan tâm

VIDEO ĐANG XEM NHIỀU

Đọc thêm

Một góc Hà Tiên	 /// Ảnh: Việt Phương>

Hà Tiên - thành phố lạ lùng

Nhắc đến Hà Tiên là người ta nghĩ ngay đến miền biên viễn. Nghĩ ngay đến vùng đất cắm cột mốc chủ quyền cuối cùng của đất nước trên biên giới đường bộ. Có gì đó rất xa xăm, rất bí ẩn.