Nguy cơ tan rã đồng bằng sông Cửu Long: Trung Quốc khống chế nguồn nước Mê Kông

28 Thanh Niên
Trung Quốc đã xây dựng 6/8 dự án thủy điện ở phần thượng nguồn sông Mê Kông. Ở phần hạ lưu, cả liên doanh và trực tiếp, họ đầu tư 9/11 dự án.
ĐBSCL bị tác động xấu từ thủy điện trên dòng Mê Kông. /// Ảnh: Công Hân ĐBSCL bị tác động xấu từ thủy điện trên dòng Mê Kông. - Ảnh: Công Hân
ĐBSCL bị tác động xấu từ thủy điện trên dòng Mê Kông.
Ảnh: Công Hân
Có thể nói, phần lớn các dự án thủy điện trên dòng chính sông Mê Kông đều thuộc về các ông chủ Trung Quốc.
Tiền chảy về Trung Quốc
Trong 11 dự án (DA) ở hạ nguồn hay còn gọi là thủy điện trên dòng chính sông Mê Kông, Lào có 9 và Campuchia có 2 DA nhưng toàn bộ các DA này do các doanh nghiệp Trung Quốc đầu tư xây dựng theo hình thức BOT (xây dựng, vận hành, chuyển giao).
Theo chuyên gia Nguyễn Hữu Thiện, thời gian xây dựng mỗi con đập trung bình là 8 năm. Trong 25 năm kể từ năm thứ 9 trở đi theo hình thức BOT khoảng 69 - 74% doanh thu thuộc về nhà đầu tư Trung Quốc. Lào và Campuchia chỉ được từ 26 - 31% doanh thu. Điện tạo ra chủ yếu xuất cho Thái Lan.
Nguy cơ tan rã đồng bằng sông Cửu Long: Trung Quốc khống chế nguồn nước Mê Kông - ảnh 1
Với việc đầu tư xây dựng hàng loạt các công trình thủy điện hiện nay sẽ giúp họ (Trung Quốc) dễ dàng khống chế nguồn nước sông Mê Kông từ thượng nguồn đến hạ lưu vực. Ở cuối nguồn, người dân ĐBSCL là đối tượng gánh chịu thiệt hại nặng nề nhất
Nguy cơ tan rã đồng bằng sông Cửu Long: Trung Quốc khống chế nguồn nước Mê Kông - ảnh 2
TS Dương Văn Ni

Theo báo cáo Đánh giá môi trường chiến lược về thủy điện trên dòng chính sông Mê Kông, nếu tất cả các DA dòng chính được tiến hành, Lào với 9/11 đập sẽ được nhận khoảng 2,6 tỉ USD/năm tiền xuất khẩu điện. Campuchia với 2 đập sẽ có khoảng 1,2 tỉ USD/năm.
Như vậy trong 25 năm đầu sau khi đi vào hoạt động (giả sử các đập đều được xây dựng và hoạt động cùng lúc) thì Lào nhận được 26 - 31% của 2,6 tỉ USD tương đương 676 - 806 triệu USD/năm và Campuchia sẽ nhận được khoảng 26 - 31% của 1,2 tỉ USD tương đương 312 - 372 triệu USD/năm. Sau thời gian 25 năm BOT thì Lào và Campuchia mới hưởng toàn bộ doanh thu.
Chuyên gia Nguyễn Hữu Thiện bình luận: Các nhà đầu tư thủy điện sẽ là người hưởng lợi nhiều nhất trên nguồn tài nguyên thiên nhiên thuộc sở hữu chung của người dân Mê Kông. Khoản lợi nhuận của các quốc gia “chủ nhà” nhỏ hơn nhiều. “Điện sẽ chạy về Thái Lan, tiền ngược dòng chảy về Trung Quốc còn thiệt hại mà thủy điện gây ra thì người dân Lào, Campuchia và ĐBSCL sẽ gánh chịu”, PGS-TS Lê Anh Tuấn, Phó viện trưởng Viện Nghiên cứu biến đổi khí hậu (ĐH Cần Thơ) kết luận.
Bà Ame Trandem, đại diện Tổ chức Sông ngòi quốc tế (International Rivers) so sánh: Việc xây dựng các đập thủy điện trên dòng chính sông Mê Kông được xem như một “trò cờ bạc - đánh cược với môi trường”. Theo cách nói của bà Ame Trandem thì rõ ràng các ông chủ Trung Quốc chính là “nhà cái” trong cuộc chơi này.
Thiệt hại, rủi ro người dân Mê kông gánh
Tháng 11.2012, Lào khởi công xây dựng đập thủy điện Xayaburi bất chấp sự phản đối của người dân các nước trong vùng, đến thời điểm hiện tại công trình đã hoàn thành đến 70% tiến độ. Họ cũng đang chuẩn bị khởi công DA Don Sahong, giáp biên giới với Campuchia. Như vậy điều mà nhiều người lo lắng đã xảy ra “tiền lệ xấu của Xayaburi được lặp lại”. Dòng sông tự nhiên sẽ bị biến mất. Thay vào đó là các hồ chứa có chiều dài từ 90 - 100 km để phát điện.
Nước bị giữ lại phía trên các thủy điện, phù sa sẽ lắng đọng lại trên các hồ chứa. Để giải quyết vấn đề phù sa mà các chuyên gia đặt ra, những ông chủ đầu tư đưa ra giải pháp “cửa xả đáy”. Tuy nhiên theo TS Tuấn, các nghiên cứu thực nghiệm cho thấy trong các hồ chứa, phù sa sẽ lắng đọng lại và cửa xả đáy cũng không thể giải quyết được vấn đề. Nếu ai sống ở vùng nông thôn, nhà có bể chứa nước sẽ hiểu rõ điều này.
Còn thực tế trên một dòng sông các hạt phù sa lắng đọng lại, trực di xuống phía dưới tạo nên kết cấu chắc chắn không thể di chuyển. “Vùng châu thổ sông Cửu Long sẽ không còn được bồi đắp, nguy cơ tan rã là một sự thật có thể nhìn thấy trước”, TS Tuấn dự báo. Chuyên gia Nguyễn Hữu Thiện bổ sung, khi có đập, nước được giữ lại và chỉ xả ra theo nhu cầu phát điện. Chính vì vậy mà nó sẽ gây ra sự đảo lộn về thời gian nước chảy xuống hạ nguồn ảnh hưởng đến hệ sinh thái, mùa vụ sản xuất, năng suất và cả văn hóa…
Cụ thể hơn về các thiệt hại, báo cáo Đánh giá môi trường chiến lược cho biết, các DA thủy điện này sẽ có tác động tiêu cực đáng kể đối với nông nghiệp và thủy sản. Giá trị kinh tế của thủy sản tự nhiên vùng hạ lưu vực sông Mê Kông ước tính từ 1,4 - 2 tỉ USD/năm. Nếu các đập được xây dựng, sự thiệt hại về thủy sản trực tiếp ở khu vực có thủy điện ước tính 476 triệu USD/năm, chưa bao gồm thiệt hại dây chuyền ở ĐBSCL và thủy sản biển.
“Điều quan trọng ở sự thiệt hại này không chỉ là con số được quy ra thành tiền mà chính là nguồn dinh dưỡng cung cấp cho hàng chục triệu người dân trong lưu vực. Nguồn dinh dưỡng này khó có thể thay thế. Trong khi đó nguy cơ tan rã ĐBSCL, giảm năng suất cây trồng… là không thể đo đếm được”, ông Thiện nói. TS Tuấn phân tích: Ba trụ cột kinh tế của ĐBSCL là nông nghiệp, thủy sản và dịch vụ. Dịch vụ ở vùng này cũng là dịch vụ phục vụ nông nghiệp và thủy sản. Điều này có nghĩa là chúng ta sẽ mất tất cả các trụ cột kinh tế của ĐBSCL, mất môi trường và… mất tất cả vì thủy điện”.
Đáng lo nhất đối với ĐBSCL theo ông Thiện chính là DA Sambor của Campuchia, gần biên giới VN. Đập Sambor do Trung Quốc đầu tư, cao 56 m, dài 18 km, dung tích hồ chứa 465 triệu m3 nước. Nó như một quả “bom nước” treo lơ lửng trên đầu người dân ĐBSCL.
Thực tế, Trung Quốc chỉ đóng góp 16% nước cho dòng Mê Kông nên khả năng “chi phối” nguồn nước cho cả vùng hạ lưu vực là không lớn. TS Dương Văn Ni, Trường ĐH Cần Thơ dẫn chứng: Báo cáo mới đây của Ủy hội Sông Mê Kông (MRC) cho thấy việc Trung Quốc xả nước đập Cảnh Hồng (Jinghong) vừa rồi, nước chỉ về đến Stung Streng (ngày 26.3.2016). Không có giọt nào về đến Biển Hồ. Điều đó chứng minh không có “giọt nào” về đến ĐBSCL.
“Việc xả đập đã chứng minh họ không có “quyền lực” như họ tưởng. Tuy nhiên, với việc đầu tư xây dựng hàng loạt các công trình thủy điện hiện nay sẽ giúp họ dễ dàng khống chế nguồn nước sông Mê Kông từ thượng nguồn đến hạ lưu vực. Ở cuối nguồn, người dân ĐBSCL là đối tượng gánh chịu thiệt hại nặng nề nhất”, TS Dương Văn Ni nhận xét.

Bình luận 28

Gửi bình luận
Ý kiến của bạn sẽ được biên tập trước khi đăng. Xin vui lòng gõ tiếng Việt có dấu
  • Tối thiểu 10 chữ
  • Tiếng Việt có dấu
  • Không chứa liên kết
s

s

Nguy cơ cũng đã rõ , nhưng quan trọng là các nhà khoa học biến nguy cơ thành cơ hội mới là điều đáng nói , chứ ngồi đó la làng la xóm thì hay , bày mưu tính kế thì không có , thì nói mà làm gì ?
Quoc

Quoc

I like you, Xem Isreal họ làm mà học hỏi
Văn Tùng

Văn Tùng

bạn nói đúng, có bị ảnh hưởng bởi các đập thủy điện do TQ đầu tư thì Việt Nam chúng ta vẫn tự chủ được lương thực, chúng ta nên hạn chế sản xuất lúa gạo mà chuyển đổi cây trồng khác phù hợp, một khi khí hậu càng ngày càng biến đổi xấu thì áp lực an ninh lương thực của một nước với 1,4 tỷ người sẽ nặng nề, TQ sẽ gánh hậu quả mà họ gây ra
Dua chuot xh

Dua chuot xh

Người làm báo đã đưa thông tin cảnh báo sự việc đến bạn đọc đó là trách nhiệm của họ. Việc giải quyết vấn đề trước tiên là trách nhiệm của nhà cầm quyền sau đó đến người dân. Còn bạn châm biếm nhà báo đòi hỏi họ phải bày mưu tính kế là đánh tráo trách nhiệm giải quyết nguy cơ này cho người khác.
huy

huy

Thông tin ra cho mọi người vẫn tốt hơn là giữ bí mật
An

An

Tôi thấy bạn nói rất hay.
Quang Vinh

Quang Vinh

Mình mà học được cách israel làm thì TQ nó tức ọc máu mà chết.
Đỗ Nam

Đỗ Nam

cứ mãi ngồi than vãn và làm việc kiểu tư duy mò cua bắt ốc và khai thác cạn kiệt thiên nhiên ban tặng thì chỉ có nghèo muôn đời.Thời đại này là nền kinh tế tri thức KHKT chứ không phải kinh tế Hái Lượm như ngày xưa nên xin đừng than khóc hãy tìm cách giải quyết những vấn đề của tương lai, Việt nam có nhiều tài nguyên quá nhưng rất thiếu những con người Nghĩ lớn và làm chỉ chém gió trà chanh là nhất thôi.

Đỗ Nam
Đinh Như Dần

Đinh Như Dần

Người tài cũng như thảo dân không hiểu sao bây giờ cái gì cũng nói lời phán xét dạy đời nhiều quá.? Không chịu mang sức lực nghĩ hoặc làm có ích cho xã hội
Hà trần

Hà trần

Tôi đồng ý với bạn. Đừng than vãn, hãy nghĩ cách sống chung và khắc chế giống người Nhật. Không than vãn đổ thừa.
hahoe

hahoe

Ông bà xưa có dạy: "Vỏ quýt dày có móng tay nhọn". Trời đất ban tặng tài nguyên thiên nhiên cho nhân loại trên mặt đất này, mỗi nước mỗi vùng có cái này thì ko có cái nọ... cậy thịt đè người giành ăn hết của cải của trời đã ban tặng cho từng nước sẽ ko bền ko tồn tại tham thì thâm mà thôi rồi của Trời trời lại lấy đi mà thôi....
Vũ Huyên

Vũ Huyên

Kinh tế phụ thuộc thiên nhiên nhiều rồi, đây là lúc cần phải cách mạng. Cần phải học người Israen, họ sống trên hoang mạc mà về nông nghiệp họ vẫn dẫn đầu thế giới
dương văn hiếu

dương văn hiếu

hãy học Israel cũng là 1 đất nước trên sa mạc mà vẫn phát triển nhất nhì thế giới các bác ơi.
Thúy Loan

Thúy Loan

Cám ơn các nhà khoa học đã chỉ rõ nguyên nhân và đưa ra cảnh báo, dự báo nguy cơ cũng như có những hiến kế, định hướng trong tương lai.
Xem thêm bình luận

VIDEO ĐANG XEM NHIỀU

Đọc thêm