Đồng hồ cổ 120 năm vẫn chạy tốt ở trường Bác Hồ và Bác Tôn từng học

Trường cao đẳng Kỹ thuật Cao Thắng, tiền thân là Trường Cơ khí Á Châu (tên tiếng Pháp là L’école des Mécaniciens Asiatiques), nơi Bác Hồ và Bác Tôn từng theo học, được thành lập theo Nghị định của Toàn quyền Đông Dương ngày 20.2.1906. Trong dân gian, ngôi trường này còn được biết đến với nhiều tên khác nhau như Trường Bá Nghệ, Trường Thợ Máy hoặc Trường Máy.

Ảnh: QUỲNH TRÂN

Ảnh: QUỲNH TRÂN

Thạc sĩ Lê Đoàn Thành Tài (Viện Nghiên cứu phát triển TP.HCM) cho biết Lầu đồng hồ được xây dựng năm 1924. Công trình được phân chia công năng theo từng tầng: tầng trệt làm nơi để xe, tầng trên là nơi ở của đội ngũ giáo chức.

Theo ông Tài, giá trị đặc biệt của Lầu đồng hồ nằm ở sự kết hợp hài hòa giữa kiến trúc phương Tây và hình thái nhà truyền thống Việt Nam. Đây không phải là sự pha trộn ngẫu nhiên mà phản ánh xu hướng kiến trúc đương thời, đồng thời khẳng định kiến trúc thuộc địa ngày nay là một bộ phận chính đáng của di sản văn hóa Việt Nam.

Đồng hồ hiệu Garnier sản xuất tại Paris

Theo tư liệu của Trường cao đẳng Kỹ thuật Cao Thắng, phần tháp chứa đồng hồ rộng 2,5 m. Mặt đồng hồ hình tròn bằng đá mài ghép, đường kính 1,2 m; phía sau là bộ máy đồng hồ hiệu Garnier, sản xuất tại Paris (Pháp).

Cùng kiểu đồng hồ này hiện còn xuất hiện tại nhiều công trình kiến trúc cổ ở TP.HCM như chợ Bến Thành, trụ sở UBND TP.HCM, Trường THPT Nguyễn Thị Minh Khai và Trường THPT chuyên Lê Hồng Phong. Nhờ được đội ngũ kỹ thuật của nhà trường thường xuyên bảo dưỡng, bộ máy hơn 120 năm tuổi vẫn vận hành ổn định. 

Ảnh: T.L Trường cao đẳng Kỹ thuật Cao Thắng

Ảnh: T.L Trường cao đẳng Kỹ thuật Cao Thắng

Về xuất xứ của bộ máy đồng hồ, thạc sĩ Lê Đoàn Thành Tài cho biết hãng Garnier là một nhà sản xuất đồng hồ danh tiếng của Pháp. Theo cơ sở dữ liệu di sản Palissy thuộc Bộ Văn hóa Pháp, hãng được thành lập từ năm 1825, về sau chuyên cung cấp các thiết bị báo giờ cho nhà ga và công thự. Việc một bộ máy do Garnier chế tạo vẫn hiện diện và còn vận hành trong khuôn viên Trường cao đẳng Kỹ thuật Cao Thắng cho thấy mối liên hệ trực tiếp giữa công trình với mạng lưới sản xuất công nghiệp của chính quốc Pháp đầu thế kỷ 20, đồng thời góp phần gia tăng giá trị tư liệu của hiện vật. 

Bộ đồng hồ vận hành hoàn toàn bằng cơ khí. Người quản lý phải quay tay để hệ thống bánh răng, puly và dây cáp hoạt động, nâng các quả đối trọng lên cao. Chính thế năng của các quả đối trọng này tạo lực giúp đồng hồ vận hành ổn định. Đặc biệt, phía trước Lầu đồng hồ là cầu thang hình chữ V - một chi tiết kiến trúc vừa mang giá trị thẩm mỹ, vừa tạo nên dấu ấn đặc trưng của một công trình đào tạo kỹ thuật hiếm có từ đầu thế kỷ 20.

Ảnh: QUỲNH TRÂN

Ảnh: QUỲNH TRÂN

Với những giá trị đặc sắc về lịch sử, kiến trúc, kỹ thuật và văn hóa, Lầu đồng hồ cùng Trường cao đẳng Kỹ thuật Cao Thắng - nơi Bác Hồ và Bác Tôn từng theo học - đáp ứng đầy đủ các tiêu chí theo quy định hiện hành, tạo cơ sở khoa học quan trọng để Sở VH-TT đề xuất UBND TP.HCM xếp hạng công trình là di tích lịch sử cấp thành phố.