Dự luật Dầu khí sửa đổi: Tăng cường phân cấp, giao quyền đi đôi với kiểm tra, giám sát

Chiều nay 8.8, Quốc hội thảo luận tại hội trường về dự án luật Dầu khí (sửa đổi). Nêu ý kiến, đại biểu Trịnh Xuân An (đoàn Đồng Nai) đồng tình với quy định tại dự luật về phân cấp, phân quyền cho Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng quốc gia Việt Nam (Petrovietnam). Petrovietnam vừa đóng vai trò là một doanh nghiệp "đầu đàn" của Nhà nước, vừa là chủ thể được Nhà nước giao thực hiện quyền và nghĩa vụ của nước chủ nhà theo quy định của luật Dầu khí.

Tuy nhiên, ông An đề nghị tiếp tục rà soát để làm rõ năng lực, thẩm quyền và chức năng của tập đoàn. Đặc biệt, cần có một điều quy định rõ, cụ thể về vai trò đại diện nước chủ nhà của Petrovietnam. Quy định này hiện tản mát ở nhiều điều. 

ẢNH: QUOCHOI

Đại biểu Nguyễn Thị Sửu (đoàn TP.Huế), phân tích, theo dự luật, Petrovietnam được giao thực hiện quyền, nhiệm vụ của nước chủ nhà trong triển khai hợp đồng dầu khí và quản lý hoạt động dầu khí; giao quản lý, giám sát hợp đồng, chịu trách nhiệm về kết quả phê duyệt và định kỳ báo cáo cơ quan quản lý nhà nước.

Khẳng định đây là bước phân quyền cần thiết, nhưng bà Sửu cũng cho rằng "càng phân quyền lớn càng phải có cơ chế kiểm soát tương xứng".

Tập đoàn đồng thời là doanh nghiệp đầu tư, kinh doanh, trong khi lại được giao kiểm soát, thẩm tra, phê duyệt, quyết toán chi phí của nhà thầu. Chỉ dựa vào hậu kiểm là chưa đủ để kiểm soát các quyết định có rủi ro lớn đối với tài sản và lợi ích nhà nước.

Đại biểu đề nghị chỉnh lý theo nguyên tắc phân quyền nhưng không buông quyền kiểm soát. Cần phân định rõ việc thực hiện quyền, nghĩa vụ của nước chủ nhà với hoạt động đầu tư, kinh doanh của tập đoàn và doanh nghiệp do tập đoàn sở hữu.

Đối với các quyết định có khả năng làm thay đổi đáng kể trữ lượng, tổng mức đầu tư, chi phí được thu hồi, nghĩa vụ tài chính hoặc lợi ích của Nhà nước, phải có cơ chế thẩm định, chấp thuận hoặc kiểm tra trước của cơ quan quản lý nhà nước theo tiêu chí do Chính phủ quy định.

Mô hình quản lý 3 cấp, giám sát dựa trên dữ liệu

Giải trình sau đó, Bộ trưởng Bộ Công thương Lê Mạnh Hùng nhấn mạnh, tinh thần nổi bật của dự án luật Dầu khí (sửa đổi) là tăng cường phân cấp, giao quyền đi đôi với kiểm tra, giám sát.

Sau khi luật được thông qua, mô hình quản lý nhà nước sẽ phân thành 3 cấp, gồm: Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ; các cơ quan quản lý nhà nước và Petrovietnam.

ẢNH: QUOCHOI

Trong đó, cấp Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ quyết định những vấn đề vĩ mô, quan trọng. Các cơ quan quản lý nhà nước, trong đó Bộ Công thương, được phân công là đầu mối cùng với các bộ, ngành, địa phương sẽ thực hiện vai trò quản lý nhà nước chuyên ngành để phê duyệt những nội dung thuộc quản lý nhà nước như: hợp đồng dầu khí, cấp giấy chứng nhận đăng ký đầu tư, quản lý tài nguyên, trữ lượng dầu khí, thực hiện các hoạt động kiểm tra, giám sát.

Petrovietnam với vai trò là đại diện nước chủ nhà, được giao một số quyền trong ký kết, quản lý, theo dõi, giám sát các hoạt động dầu khí, đặc biệt là phê duyệt những nội dung có tính chất cụ thể, kỹ thuật thuộc thẩm quyền.

"Luật đã quy định Chính phủ sẽ chi tiết việc tổ chức kiểm tra, giám sát. Cơ quan quản lý nhà nước sẽ giám sát dựa trên dữ liệu của Petrovietnam và các nhà thầu dầu khí báo cáo; kiểm toán dựa trên định hướng rủi ro. 

Cạnh đó, những nội dung về trách nhiệm quản lý, giám sát của cơ quan đại diện chủ sở hữu vốn nhà nước, giám sát việc đầu tư, bảo toàn và phát triển vốn của Nhà nước tại doanh nghiệp cũng được quy định rõ tại luật", ông Hùng nói.