Đưa AI và dữ liệu thành động lực tăng trưởng kinh tế mới của Việt Nam

Chia sẻ tại Diễn đàn Kinh tế Việt Nam 2026 diễn ra ở Hà Nội, hôm 25.3, ông Nguyễn Trung Chính, Chủ tịch HĐQT, Chủ tịch điều hành Tập đoàn công nghệ CMC cho rằng kinh tế dữ liệu sẽ là động lực tăng trưởng mới và AI (trí tuệ nhân tạo) sẽ trở thành hạ tầng sản xuất cốt lõi của nền kinh tế số.

Động lực tăng trưởng kinh tế dựa trên dữ liệu và AI

Theo ông Chính, Việt Nam cần một động lực phát triển mới, trong đó dữ liệu phải được nhìn nhận như một yếu tố sản xuất mới. AI là công cụ then chốt để chuyển hóa dữ liệu thành tri thức, sản phẩm, dịch vụ và năng lực cạnh tranh. Nếu dữ liệu là nguyên liệu đầu vào của nền kinh tế số thì AI chính là động cơ tạo ra giá trị mới.

Theo đó, ba trụ cột để kinh tế dữ liệu - AI tạo bứt phá là: Nâng năng suất lao động trên diện rộng; mở ra các ngành kinh tế mới như dịch vụ dữ liệu, AI; tái cấu trúc các ngành nghề hiện tại theo hướng thông minh và hiệu quả hơn.

Đại diện CMC cũng đề xuất cần hình thành Khung chiến lược chuyển đổi AI Quốc gia thành một lộ trình phát triển tổng thể. Mục tiêu là nền kinh tế AI có thể đóng góp 150 - 250 tỉ USD vào nền kinh tế Việt Nam đến năm 2045. Để đạt được mục tiêu này, CMC kiến nghị gồm 8 trụ cột, 12 chương trình và 50 hành động chiến lược.

ẢNH: THIÊN TRƯỜNG

Nhóm đề xuất đầu tiên được ông Nguyễn Trung Chính nhấn mạnh là thể chế. Tiếp đến là các quy định cụ thể về định giá dữ liệu, quyền sở hữu dữ liệu, quyền sử dụng dữ liệu sau giao dịch cũng như cơ chế đủ rõ để bảo vệ tài sản số của doanh nghiệp. Đồng thời xây dựng cơ chế sandbox (thử nghiệm) để doanh nghiệp triển khai mô hình mới, kiểm chứng sáng kiến mới và góp phần hoàn thiện chính sách từ thực tiễn.

Ngoài thể chế, hạ tầng và thị trường thì yếu tố nhân lực và nghiên cứu phát triển (R&D) cũng đặc biệt quan trọng. Giải pháp được đưa ra là thúc đẩy hợp tác thực chất hơn giữa doanh nghiệp công nghệ và các trường đại học trong xây dựng chương trình đào tạo, cập nhật kỹ năng mới và gắn đào tạo với nhu cầu của thị trường. 

Lãnh đạo CMC cũng đề xuất các phương án để phát huy vai trò của các quỹ, trung tâm đổi mới sáng tạo và hệ sinh thái hỗ trợ startup trong lĩnh vực AI, dữ liệu. Cùng với đó là chính sách thu hút chuyên gia quốc tế, người Việt Nam ở nước ngoài tham gia vào các trung tâm R&D trong nước.

Từ các đề xuất tại Diễn đàn Kinh tế 2026, các nhà phân tích cho rằng dữ liệu và AI đang được đặt ở một cấp độ rộng hơn nhiều so với cách hiểu thông thường về ứng dụng công nghệ. Đây không còn chỉ là bài toán triển khai phần mềm hay đưa công cụ mới vào doanh nghiệp, mà là câu chuyện của mô hình phát triển, của thể chế phát triển và của năng lực kiến tạo quốc gia.

"Khi Việt Nam muốn chuyển từ mô hình tăng trưởng dựa chủ yếu vào vốn, lao động và mở rộng quy mô sang mô hình tăng trưởng dựa trên năng suất, công nghệ và giá trị tri thức, thì dữ liệu, AI và Khung chiến lược chuyển đổi AI Quốc gia cần được đặt vào trung tâm của chiến lược phát triển mới", ông Nguyễn Trung Chính nhấn mạnh.