Đưa nghệ thuật bài chòi đến gần hơn với đời sống đô thị

Từ một hội chơi tái hiện trong khuôn viên trường đại học, nghệ thuật bài chòi có thêm cơ hội tiếp cận người trẻ, góp phần đưa di sản văn hóa miền trung đến gần hơn với đời sống đô thị.

Nghệ thuật bài chòi trung bộ Việt Nam được UNESCO ghi danh vào danh sách di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại năm 2017. Đây là loại hình nghệ thuật dân gian kết hợp âm nhạc, thơ ca, diễn xướng và trò chơi, phản ánh đời sống tinh thần, phong tục và bản sắc văn hóa của cư dân miền trung.

Không chỉ đơn thuần là hoạt động giải trí, hội chơi bài chòi còn tạo nên không gian giao lưu, kết nối cộng đồng. Trong đó, nghệ nhân giữ vai trò quan trọng thông qua việc hô hát, ứng tác, dẫn dắt cuộc chơi và truyền tải những câu chuyện văn hóa địa phương.

Trong khuôn khổ đồ án tốt nghiệp, nhóm sinh viên Trường đại học FPT TP.HCM tổ chức hoạt động trải nghiệm Hô bài khai hội từ ngày 13 - 15.11. Chương trình đã tái hiện không gian hội chơi bài chòi với sự tham gia của hai nghệ nhân Đình Dư và Như Thường đến từ Bình Định (nay là Gia Lai).

Đưa nghệ thuật bài chòi đến gần hơn với đời sống đô thị  - Ảnh 1.

Các bạn trẻ tham gia hội chơi bài chòi, trực tiếp tương tác với nghệ nhân trong không gian trải nghiệm của sự kiện

ẢNH: BTC

Di sản cần những không gian thực hành

Đại diện nhóm sinh viên cho biết, qua những lần trải nghiệm bài chòi tại các địa phương, nhóm nhận thấy loại hình nghệ thuật này có sức hấp dẫn và tính kết nối cộng đồng nhưng chưa có nhiều không gian tổ chức tại TP.HCM. Vì vậy, điều nhóm hướng đến không đơn thuần là giới thiệu hay lưu giữ một loại hình nghệ thuật mà tạo thêm cơ hội để người trẻ biết đến và chủ động tham gia.

Để tiếp cận những người lần đầu nghe đến bài chòi, nhóm sinh viên lựa chọn cách truyền thông gần gũi với thói quen của giới trẻ. Một mô hình chòi tre được dựng ngay trong khuôn viên trường, kết hợp trưng bày quân bài và những câu thơ có cách thể hiện trẻ trung.

Tại sự kiện Hô bài khai hội, các hoạt động được thiết kế theo hướng kết hợp giữa trải nghiệm trực tiếp và công nghệ. Không gian trưng bày giới thiệu tranh ảnh, tư liệu về bài chòi, tích hợp công nghệ NFC để người tham dự có thể nghe những câu hô hát được thu âm từ nghệ nhân. Các trạm trải nghiệm kiến thức cũng giúp người trẻ khám phá đặc trưng của loại hình nghệ thuật này thông qua những thử thách tương tác.

Điểm nhấn là hội chơi bài chòi với sự tham gia biểu diễn, hướng dẫn của hai nghệ nhân. Thay vì chỉ quan sát, người tham dự được trực tiếp lắng nghe câu hô, tìm quân bài và hòa mình vào không khí hội chơi.

Đưa nghệ thuật bài chòi đến gần hơn với đời sống đô thị  - Ảnh 2.

Các bạn trẻ tìm hiểu tư liệu, hình ảnh về nghệ thuật bài chòi tại khu vực trưng bày của sự kiện

ẢNH: BTC

Để đưa bài chòi đến gần hơn với sinh viên, nhóm cũng đối mặt không ít trở ngại. Khoảng cách địa lý khiến việc tiếp cận thực tế và tìm hiểu loại hình nghệ thuật này gặp khó khăn. Các thành viên phải chủ động kết nối với nghệ nhân, đối chiếu thông tin từ nhiều nguồn, trong đó có tư liệu của UNESCO và những chia sẻ từ người trực tiếp thực hành di sản.

Nghệ nhân Như Thường, người có khoảng 5 năm tìm hiểu và trình diễn bài chòi, cho biết chị cảm thấy vui và hạnh phúc khi được gặp gỡ những bạn trẻ quan tâm đến loại hình nghệ thuật truyền thống này. “Tôi cảm thấy rất vui, vinh dự và hạnh phúc khi thấy một thế hệ trẻ có niềm đam mê, sự quan tâm và tìm hiểu về văn hóa truyền thống”, chị chia sẻ.

Đưa di sản đến gần hơn với công chúng trẻ là một thử thách không nhỏ. Thách thức nằm ở cách tạo ra những hình thức tiếp cận phù hợp với đời sống hiện đại nhưng vẫn tôn trọng đặc trưng nghệ thuật và vai trò của cộng đồng thực hành.

Bởi sức sống của một di sản không chỉ nằm ở việc được ghi danh hay xuất hiện trong các chương trình giới thiệu, mà còn thể hiện qua khả năng tiếp tục hiện diện trong đời sống cộng đồng. Khi người trẻ có cơ hội lắng nghe, tìm hiểu và trực tiếp tham gia, bài chòi không chỉ được nhìn nhận như một giá trị văn hóa của quá khứ mà còn có cơ hội trở thành một phần của đời sống hôm nay.

Bạn không thể gửi bình luận liên tục. Xin hãy đợi
60 giây nữa.