Đưa văn hóa vào hình hài một 'cực tăng trưởng mới'

APEC 2027 và hành trình đưa văn hóa trở thành động lực tăng trưởng của Phú Quốc

Việc chọn ngày 24.11 hằng năm là Ngày Văn hóa Việt Nam đánh dấu một chuyển biến trong tư duy phát triển: văn hóa không chỉ là di sản cần bảo tồn, mà còn là nguồn lực cần được khai mở để đóng góp trực tiếp vào sự phát triển của đất nước.

Tinh thần ấy được thể hiện rõ trong Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam, với yêu cầu phát triển mạnh các ngành công nghiệp văn hóa, nâng cao sức cạnh tranh của sản phẩm văn hóa và gia tăng sức mạnh mềm quốc gia. Trong lĩnh vực du lịch, Nghị quyết số 26-NQ/TW tiếp tục đặt văn hóa, bản sắc và chất lượng trải nghiệm vào nền tảng phát triển, đồng thời xác định Phú Quốc trở thành cực tăng trưởng mới, trung tâm nghỉ dưỡng biển cao cấp có sức cạnh tranh quốc tế và điểm đến của những sự kiện lớn.

Sự gặp gỡ giữa hai định hướng này đang hiện diện ngày càng rõ tại Phú Quốc. APEC 2027 tạo ra một bước tiến lớn về sân bay, giao thông, lưu trú và hạ tầng sự kiện. Nhưng để những công trình ấy thực sự tạo nên sức hấp dẫn lâu dài, văn hóa phải hiện diện ngay trong tư duy kiến tạo, thay vì chỉ được bổ sung như một "lớp trang trí" sau cùng.

Câu chuyện bắt đầu từ Cảng hàng không quốc tế Phú Quốc. Nhà ga hành khách T2 được lấy cảm hứng từ hình tượng phượng hoàng sải cánh, biểu trưng cho sức sống và khát vọng vươn lên. Nhà ga VIP rộng khoảng 8.500 m² lại mang những đường nét gợi hình cá đại bàng biển, thể hiện tinh thần tự do và sức mạnh giữa đại dương.

Bên trong nhà ga VIP, bản sắc đảo Ngọc được kể qua sắc xanh của biển, ánh ngọc trai, vỏ sò, đời sống làng chài cùng những nghề truyền thống như làm nước mắm, trồng tiêu, nuôi cấy ngọc trai và sản xuất rượu sim. Hệ mái dốc, kết cấu vì kèo gợi nhắc đình làng Việt; kỹ nghệ đan lát cùng các chất liệu gỗ, đá, gốm sứ được diễn giải bằng ngôn ngữ đương đại. Nhờ đó, công trình vừa đáp ứng yêu cầu của một không gian ngoại giao, vừa tạo ấn tượng đầu tiên về văn hóa Việt Nam và bản sắc Phú Quốc.

Mạch kể này tiếp tục được nối dài trên hành trình từ sân bay đến khu vực tổ chức APEC. Tuyến tàu điện nhẹ dài gần 18 km không chỉ đảm nhiệm vai trò kết nối Cảng hàng không quốc tế Phú Quốc với Trung tâm Hội nghị và triển lãm APEC, mà còn được định hướng trở thành một hành trình khám phá văn hóa Việt Nam.

Mỗi nhà ga mang tên một thành phố tiêu biểu và được xây dựng theo một chủ đề riêng về thiên nhiên, kiến trúc, nghệ thuật, bản sắc vùng miền. Thay vì chỉ làm nhiệm vụ đón - trả khách, chuỗi nhà ga trở thành những điểm chạm văn hóa, để hành trình di chuyển đồng thời là hành trình khám phá đất nước.

Tại khu vực tổ chức APEC, mạch kể ấy tiếp tục được hoàn thiện qua Trung tâm Hội nghị và triển lãm, Nhà biểu diễn đa năng cùng hệ thống quảng trường, công viên và không gian công cộng. Các công trình đảm nhiệm những chức năng khác nhau nhưng cùng kể câu chuyện về thiên nhiên, nguồn cội và khát vọng hội nhập của Việt Nam.

Phú Quốc vì thế không dồn toàn bộ thông điệp văn hóa vào một biểu tượng riêng lẻ. Từ sân bay, tuyến LRT và các nhà ga đến trung tâm hội nghị, nhà biểu diễn và không gian công cộng, mỗi công trình là một phần trong hành trình giới thiệu Việt Nam với thế giới.

Từ APEC 2027 đến một hệ sinh thái công nghiệp văn hóa

Giá trị của các dự án APEC không chỉ được đo bằng khả năng phục vụ APEC 2027, mà còn ở công năng sau đó. Trung tâm Hội nghị và triển lãm có tổng diện tích sàn hơn 157.000 m² cùng Nhà biểu diễn đa năng hơn 4.000 chỗ có thể tiếp tục phục vụ triển lãm, lễ hội, chương trình nghệ thuật và các hoạt động giao lưu quốc tế.

Nền tảng cho đời sống văn hóa ấy đã được hình thành tại nam đảo, nơi kiến trúc, nghệ thuật biểu diễn, ẩm thực, mua sắm và kinh tế đêm đang được kết nối thành một hệ sinh thái trải nghiệm.

Cầu Hôn chuyển hóa hoàng hôn, tài nguyên tự nhiên đặc trưng của đảo thành một trải nghiệm giàu tính biểu tượng. Hai nhánh cầu vươn ra biển nhưng không chạm nhau gợi nên câu chuyện về sự kết nối giữa con người, thiên nhiên và các nền văn hóa. Các quảng trường, chợ đêm, nhà hàng và không gian công cộng bao quanh công trình tiếp tục kéo dài nhịp trải nghiệm từ chiều đến đêm.

Các show diễn như "Kiss of the Sea" và "Symphony of the Sea" là một phần trong hệ sinh thái ấy. Mặt biển được sử dụng như một sân khấu tự nhiên, nơi nước, lửa, âm thanh, ánh sáng, laser, pháo hoa, jetski và flyboard kết hợp thành những đại cảnh giàu tính thị giác. Hai màn pháo hoa từ hai show diễn mỗi tối góp phần tạo nên nhịp sống đặc trưng cho nam đảo sau khi mặt trời lặn.

Các show không vận hành đơn lẻ mà được kết nối với Sun Bavaria GastroPub - nhà hàng bia ven biển lớn nhất thế giới được Guinness ghi nhận, chợ đêm VUI-Fest Bazaar và hệ thống không gian công cộng. Du khách vì thế có thể nối liền hành trình ngắm hoàng hôn, dùng bữa, xem biểu diễn, mua sắm và khám phá Phú Quốc về đêm mà không phải di chuyển qua nhiều khu vực rời rạc.

Đây là điểm khác biệt giữa một show diễn và một hệ sinh thái công nghiệp văn hóa. Ngoài doanh thu bán vé, các chương trình còn kéo dài thời gian lưu trú, gia tăng chi tiêu và tạo thêm nhu cầu cho hàng không, khách sạn, ẩm thực, bán lẻ. Đằng sau sân khấu cũng hình thành chuỗi việc làm dành cho nghệ sĩ, đạo diễn, biên đạo, nhà thiết kế, chuyên gia âm thanh – ánh sáng, kỹ thuật viên và đội ngũ vận hành.

Một show diễn riêng lẻ có thể tạo hiệu ứng trong một thời điểm. Một hệ sinh thái kết nối kiến trúc, nghệ thuật, ẩm thực, mua sắm và kinh tế đêm mới có khả năng liên tục tạo ra trải nghiệm, việc làm và doanh thu. Đây cũng là cách Phú Quốc cụ thể hóa định hướng phát triển công nghiệp văn hóa trong Nghị quyết 80-NQ/TW.