Dùng AI giúp giảm nguy cơ mắc bệnh về mắt, sinh viên giành giải nhất khởi nghiệp

ẢNH: NGỌC LONG

Sản phẩm của nhóm sinh viên Lê Văn Đại, Nguyễn Đức Nghiêm, Huỳnh Tiến Đạt, Nguyễn Thành Vinh và Phan Tấn Tài từ Học viện Công nghệ bưu chính viễn thông cơ sở ở TP.HCM (PTIT HCM) đạt giải nhất cuộc thi Khởi nghiệp sáng tạo PTIT HCM năm 2026 do trường này tổ chức vào sáng 23.6.

Tăng cường bảo vệ mắt

Nhóm sinh viên nói với Thanh Niên rằng đã bắt đầu thực hiện dự án từ cuối năm 2025, với mục tiêu ứng dụng công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI) để bảo vệ mắt cho những người hay tiếp xúc với màn hình điện thoại, máy tính. Quyết tâm này được "tiếp lửa" sau khi các bạn khảo sát thị trường và cho rằng, các ứng dụng (app) giúp bảo vệ mắt tuy đa dạng nhưng còn phân tán và không sở hữu đa chức năng.

"Vì thế, chúng tôi muốn thiết kế nên một app tích hợp nhiều tính năng được cải thiện hơn", nhóm chia sẻ.

Ba tính năng quan trọng của Vision-Guard bao gồm đo khoảng cách giữa mắt tới màn hình và nhắc nhở nếu chưa phù hợp, đo tần suất chớp mắt để đưa ra khuyến nghị, điều chỉnh độ sáng màn hình dựa trên ánh sáng từ môi trường để loại bỏ tình trạng lóa mắt cũng như căng thẳng thị giác. Hệ thống có ứng dụng AI này cũng gợi ý cho người dùng các bài tập thị giác và thu thập dữ liệu để lập báo cáo sức khỏe định kỳ, giúp hỗ trợ bác sĩ chẩn đoán.

Điều này giúp người dùng hạn chế hoặc thậm chí tránh khỏi các bệnh về mắt như hội chứng thị giác màn hình, khô mắt, mờ mắt hay tăng độ cận thị - vốn xuất phát từ các nguyên nhân phổ biến như ngồi sát màn hình hay độ sáng màn hình chưa phù hợp.

Một trong những điểm nhấn của Vision-Guard là đề xuất cho người dùng đều dựa trên bằng chứng thực nghiệm sau khi các bạn nghiên cứu kết quả các bài báo khoa học, từ thế nào là khoảng cách an toàn, tới việc chớp mắt dưới ngưỡng bao nhiêu là dấu hiệu cho thấy mắt bị mỏi...

Theo các sinh viên, khó nhất là ‘bài toán’ tự động điều chỉnh độ sáng màn hình theo ánh sáng môi trường mà người dùng đang sử dụng thiết bị. Tính năng này thường chỉ xuất hiện trong những thiết bị đã cài sẵn sensor (cảm biến). Thế nên, nhóm phải nghiên cứu và huấn luyện AI để đạt được hiệu quả và độ chính xác như khi dùng cảm biến bình thường, thay thế vai trò của công cụ này trong những thiết bị không có.

Giai đoạn hiện tại, Vision-Guard đang được nhóm triển khai miễn phí cho các sinh viên sử dụng để thu thập thêm dữ liệu và feedback (phản hồi), từ đó giúp tối ưu hóa sản phẩm hơn. Mục tiêu tương lai của nhóm sinh viên là tiếp cận khách hàng doanh nghiệp, cũng như hợp tác với các bên liên quan để tinh chỉnh thành dòng sản phẩm riêng cho trẻ em, giúp các em sử dụng điện thoại một cách an toàn.

Trao đổi với Thanh Niên, tiến sĩ Bùi Văn Trí, Phó trưởng phòng Đào tạo và Khoa học công nghệ PTIT HCM, Trưởng ban Tổ chức cuộc thi, chia sẻ điểm sáng của dự án trên là sinh viên đã ứng dụng công nghệ AI để góp phần giải quyết vấn đề đang thu hút nhiều quan tâm là tỷ lệ dùng màn hình tăng mạnh, nhất là ở lứa tuổi thanh thiếu niên. "Dự án còn được phát triển dựa trên luận cứ khoa học và kiểm chứng được nguồn dữ liệu do AI cung cấp", thầy Trí nhận xét.

Tiến sĩ Trí cho biết thêm, cuộc thi bao gồm nhiều giai đoạn khác nhau, trong đó có tích hợp nhiều hoạt động, sự kiện cho phép sinh viên được nhận hướng dẫn trực tiếp bởi những lãnh đạo doanh nghiệp. Trải qua quá trình góp ý, có nhiều đội lại bứt phá hơn dù trước đó không sở hữu ý tưởng tốt bằng các đội khác. "Nhờ mô hình này, chúng tôi thật sự có thể đánh giá các bạn qua cả quá trình làm việc, không chỉ dừng ở chấm điểm ý tưởng", thầy nói.

ẢNH: NGỌC LONG

 "Chuyển dịch rất lớn" trong tư duy đổi mới sáng tạo khởi nghiệp

Là một trong những giám khảo ở cuộc thi, thạc sĩ Đào Hải Nhật Tân, sáng lập và điều hành Seesaw Việt Nam, đại diện sáng kiến BLOCK71 của ĐH Quốc gia Singapore, kể với Thanh Niên rằng có "chuyển dịch rất lớn" trong tư duy đổi mới sáng tạo hiện tại so với trước. Nếu như ngày xưa, sinh viên chỉ quan tâm giải quyết các vấn đề xã hội, thì hiện nay các bạn lại đi sâu vào chuyên môn hơn và tìm cách xử lý "bài toán" thực tiễn nhờ ứng dụng liên ngành.

"Thực tế, thị trường rất lạnh lùng, khắc nghiệt", chị nói. "Lời khuyên của tôi là các bạn hãy luôn giữ tâm thế, ‘Tôi đang khám phá’, chứ không phải, ‘Tôi đã đến đích rồi’ chỉ chờ người tới mua. Hãy cởi mở đón nhận những điều sắp tới và kiên trì theo đuổi dù có gặp khó khăn", thạc sĩ Đào Hải Nhật Tân nhắn nhủ.

Phát biểu khai mạc, tiến sĩ Nguyễn Trung Kiên, Phó giám đốc PTIT HCM, cho biết cuộc thi phản ánh sự kết nối giữa nghiên cứu - doanh nghiệp - khởi nghiệp. Đây là điểm nhấn trong bối cảnh trường ĐH không chỉ dừng ở đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, mà còn phải bồi dưỡng những cá nhân có khả năng tạo tác động tới cộng đồng và xã hội.

Vì thế, các sản phẩm không dừng ở việc nhận giải, mà còn được nhà trường đẩy mạnh khả năng thương mại hóa và ứng dụng thực tế trong tương lai thông qua giai đoạn ươm tạo, kết nối với các nguồn lực đầu tư trong và ngoài nước.

ẢNH: NGỌC LONG