Dung lượng pin ô tô điện giảm bao nhiêu sau mỗi năm sử dụng?

Xu hướng chuyển đổi sang ô tô điện đang diễn ra mạnh mẽ tại Việt Nam. Không chỉ các doanh nghiệp mua ô tô kinh doanh dịch vụ taxi, vận chuyển hành khách… ngay cả nhóm khách hàng mua ô tô sử dụng cá nhân, gia đình cũng đang dần chuyển hướng sang lựa chọn ô tô điện. Chính điều này, giúp ô tô điện nhanh chóng phát triển và chiếm khoảng 30% thị phần ô tô mới bán ra tại thị trường Việt Nam từ đầu năm đến nay. Bên cạnh yếu tố chi phí vận hành thấp, thân thiện môi trường, hệ thống sạc, thời gian sạc pin… một trong những vấn đề được người dùng quan tâm nhiều nhất trước khi "xuống tiền" mua ô tô điện chính là tuổi thọ pin và mức độ suy giảm dung lượng pin theo thời gian sử dụng.

Ảnh: B.H

Bởi khác với ô tô động cơ đốt trong sử dụng nhiên liệu xăng, dầu; hệ thống pin đóng vai trò cung cấp năng lượng cho xe điện hoạt động. Bộ pin được xem là "trái tim" của ô tô điện, đồng thời cũng là bộ phận có giá trị đắt đỏ nhất trên xe. Vì vậy, việc pin xuống cấp nhanh hay chậm sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến phạm vi hoạt động, trải nghiệm sử dụng cũng như giá trị bán lại của xe.

Pin ô tô điện xuống cấp như thế nào?

Tương tự pin trên điện thoại hay laptop hay các thiết bị di động điện tử… pin ô tô điện cũng sẽ bị "chai" dần theo thời gian sử dụng. Hiện nay, đa số ô tô điện trên thị trường sử dụng pin lithium-ion với khả năng sạc, xả nhiều lần. Tuy nhiên, sau mỗi chu kỳ sạc, dung lượng pin thực tế sẽ giảm nhẹ.

Ảnh: B.H

Theo nhiều nghiên cứu và dữ liệu thực tế từ các hãng xe, mức suy giảm dung lượng pin ô tô điện trung bình dao động khoảng 1 - 3% mỗi năm, tùy điều kiện sử dụng, công nghệ pin cũng như cách vận hành của người dùng. Điều này đồng nghĩa, sau khoảng 5 năm sử dụng, pin ô tô điện có thể còn khoảng 85 - 90% dung lượng ban đầu. Sau 8 - 10 năm, nhiều mẫu xe điện vẫn duy trì được mức dung lượng khoảng 70 - 80%.

Ông Mahaendra Gofar, người sáng lập Công ty cung cấp giải pháp trạm sạc xe điện cộng đồng EVSafe tại Indonesia cho biết: "Nhìn chung, hiện tượng suy giảm hiệu năng pin là điều bình thường, trung bình khoảng 1 - 3% mỗi năm tùy thuộc vào cách sử dụng và điều kiện của xe. Số lượng tế bào hoạt động để lưu trữ năng lượng trong một bộ pin có thể khá lớn. Một số bộ pin chứa hàng trăm tế bào, hàng nghìn tế bào, tùy thuộc vào thiết kế và loại pin. Tuy nhiên, không phải tất cả các cell trong bộ pin đều bị suy giảm hiệu suất với tốc độ như nhau. Một số tế bào bị suy giảm hiệu suất nhanh hơn, trong khi những tế bào khác bị suy giảm chậm hơn".

Theo ông Mahaendra Gofar hiện tượng pin "chai" dần theo thời gian là một quá trình tự nhiên diễn ra trong pin lithium-ion do các phản ứng hóa học liên tục xảy ra trong quá trình sạc và sử dụng xe.

Ảnh: B.H

Dung lượng pin giảm ảnh hưởng gì đến xe điện?

Khi dung lượng pin suy giảm, ảnh hưởng rõ rệt nhất là phạm vi hoạt động của xe sau mỗi lần sạc đầy sẽ giảm theo. Ví dụ, một mẫu ô tô điện mới có thể di chuyển 500 km/lần sạc. Sau nhiều năm sử dụng, khi dung lượng pin còn khoảng 80%, quãng đường thực tế có thể giảm xuống còn khoảng 400 km.

Ngoài ra, pin xuống cấp cũng có thể khiến thời gian sạc kéo dài hơn, hiệu suất vận hành giảm nhẹ hoặc khả năng tăng tốc không còn như ban đầu. Tuy nhiên, mức độ ảnh hưởng thường diễn ra từ từ, không quá đột ngột như nhiều người vẫn lo ngại. Thực tế, nhiều xe điện đời cũ tại châu Âu, Mỹ hay Trung Quốc sau hơn 200.000 km vận hành vẫn có thể sử dụng ổn định với dung lượng pin duy trì ở mức tương đối tốt.

Những yếu tố khiến pin ô tô điện nhanh "chai"

Mức độ suy giảm pin trên ô tô điện phụ thuộc vào nhiều yếu tố khác nhau, trong đó có cả điều kiện khí hậu và thói quen sử dụng xe. Một trong những nguyên nhân phổ biến khiến pin nhanh chai là thường xuyên sạc nhanh DC công suất lớn. Dù giúp rút ngắn thời gian sạc, việc liên tục sử dụng sạc nhanh có thể làm nhiệt độ pin tăng cao, đẩy nhanh quá trình lão hóa tế bào pin.

Ảnh: B.H

Bên cạnh đó, thói quen sạc đầy 100% hoặc để pin cạn kiệt thường xuyên cũng ảnh hưởng tiêu cực đến tuổi thọ pin. Nhiều chuyên gia khuyến nghị người dùng nên duy trì mức pin trong khoảng 20 - 80% để tối ưu độ bền.

Tại Việt Nam, khí hậu nóng ẩm cũng là yếu tố tác động đến pin xe điện. Nhiệt độ môi trường cao có thể khiến pin hoạt động kém hiệu quả hơn, đặc biệt nếu xe thường xuyên đỗ ngoài trời nắng nóng trong thời gian dài. Ngoài ra, việc vận hành xe liên tục ở tốc độ cao, chở quá tải hoặc ít bảo dưỡng hệ thống làm mát pin cũng có thể làm pin xuống cấp nhanh hơn.

Dù vậy, hiện nay các dòng ô tô điện đời mới hầu hết đều được trang bị hệ thống quản lý pin (BMS) giúp theo dõi tình trạng của từng cell pin. Hệ thống này giúp duy trì nhiệt độ hoạt động, cân bằng điện áp và điều chỉnh phân phối dòng điện để đảm bảo hiệu suất pin tối ưu. Do đó, dù dung lượng pin sẽ giảm theo thời gian, tốc độ suy giảm thực tế hiện nay tương đối chậm và nằm trong khả năng kiểm soát của các nhà sản xuất. Với cách sử dụng hợp lý, pin ô tô điện hoàn toàn có thể đáp ứng tốt nhu cầu vận hành trong nhiều năm.