Chuyển đổi số từ một ca trực đến vận hành lưới điện
Đây cũng là cách Nghị quyết 57-NQ/TW của Bộ Chính trị được cụ thể hóa bằng những công việc cụ thể trong ngành điện Thủ đô. Các yêu cầu về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia được EVNHANOI cụ thể hóa bằng những công nghệ, giải pháp gắn trực tiếp với sản xuất, kinh doanh, vận hành và phục vụ khách hàng. Chuyển đổi số vì thế không chỉ là đưa thêm phần mềm vào công việc hay số hóa những quy trình vốn có, mà còn là thay đổi phương thức quản lý, vận hành, khai thác dữ liệu và hỗ trợ con người ra quyết định nhanh, chính xác hơn.
Trong định hướng phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo đến năm 2030, Tập đoàn Điện lực Việt Nam xác định yêu cầu gắn nghiên cứu, ứng dụng công nghệ với thực tiễn sản xuất kinh doanh, nâng cao năng suất lao động và các chỉ tiêu kinh tế - kỹ thuật; đồng thời từng bước chuyển từ ứng dụng công nghệ sang làm chủ, phát triển và đổi mới sáng tạo công nghệ. Những định hướng này đang gắn trực tiếp với hoạt động của EVNHANOI. Trên hệ thống điện của một đô thị đặc biệt như Hà Nội, hiệu quả của công nghệ có thể nhìn thấy qua khả năng giám sát lưới điện tốt hơn, thao tác từ xa nhanh hơn, phát hiện bất thường sớm hơn và rút ngắn quy trình xử lý.
Trao đổi với Thanh Niên, đại diện EVNHANOI cho rằng, câu chuyện chuyển đổi số vì vậy không nhất thiết bắt đầu từ những khái niệm lớn như AI, Big Data hay lưới điện thông minh. Nó có thể bắt đầu từ một ca trực, một trạm biến áp, một thiết bị trên lưới hay một thao tác nghiệp vụ. Và một trong những thay đổi rõ nhất là phương thức vận hành lưới điện. Trước đây, nhiều thao tác đòi hỏi lực lượng vận hành phải trực tiếp có mặt tại hiện trường. Cùng với tự động hóa và số hóa, ngày càng nhiều thiết bị được giám sát, điều khiển từ xa; thông tin vận hành được đưa về các hệ thống tập trung để theo dõi, phân tích và hỗ trợ xử lý.
Ngoài ra, tại Trung tâm Điều khiển hệ thống điện TP.Hà Nội, các thông số vận hành của lưới điện được theo dõi qua kết nối dữ liệu, điều khiển từ xa và tự động hóa giúp nâng cao khả năng giám sát, rút ngắn thời gian thao tác và xử lý tình huống, đồng thời giảm số lần người lao động phải tiếp cận trực tiếp thiết bị, góp phần nâng cao an toàn trong vận hành. Để được như vậy, một nguồn lực quan trọng khác là dữ liệu. Với hệ thống công tơ điện tử đo xa cùng dữ liệu từ trạm biến áp, hệ thống SCADA và các thiết bị trên lưới, EVNHANOI có nguồn dữ liệu lớn phản ánh liên tục trạng thái vận hành của hệ thống điện cũng như nhu cầu sử dụng điện của khách hàng.
"Nếu trước đây dữ liệu chủ yếu được dùng để ghi nhận, tổng hợp, thì nay có thể được phân tích để nhận diện xu hướng phụ tải, phân tích tổn thất điện năng, theo dõi tình trạng thiết bị, phát hiện dấu hiệu bất thường và hỗ trợ dự báo nhu cầu sử dụng điện theo từng khu vực, từng thời điểm. Khi dữ liệu được kết nối và khai thác hiệu quả, những quyết định trong vận hành có thêm cơ sở để nhanh hơn và sát với thực tế hơn", đại diện EVNHANOI nhấn mạnh.
Công nghệ gần hơn với người lao động, khách hàng
Theo EVNHANOI, chuyển đổi số cũng đang thay đổi cách người công nhân thực hiện công việc ngoài hiện trường. Việc ứng dụng thiết bị bay không người lái (UAV), camera và các công cụ giám sát số giúp kiểm tra thiết bị, đường dây tại những khu vực khó tiếp cận, đồng thời thu thập hình ảnh và dữ liệu phục vụ đánh giá tình trạng lưới điện. Giá trị của công nghệ không chỉ nằm ở thiết bị, mà ở việc hỗ trợ người lao động quan sát hệ thống từ nhiều góc độ, giảm thao tác thủ công, nhận diện sớm những dấu hiệu bất thường và nâng cao an toàn trong quá trình kiểm tra, quản lý vận hành.
Với khách hàng, chuyển đổi số được cảm nhận rõ nhất qua sự thuận tiện trong sử dụng dịch vụ điện. Thay vì phải trực tiếp đến các điểm giao dịch để thực hiện nhiều thủ tục như trước đây, khách hàng có thể tiếp cận dịch vụ trên môi trường số, theo dõi sản lượng điện tiêu thụ, tra cứu thông tin và nhận các cảnh báo liên quan đến quá trình sử dụng điện. "Khi có thêm thông tin về sản lượng và tình hình tiêu thụ, khách hàng cũng chủ động hơn trong việc điều chỉnh cách sử dụng điện. Đây là một trong những giá trị thiết thực bởi công nghệ không chỉ hỗ trợ ngành điện mà còn giúp người sử dụng điện có thêm thông tin để quản lý nhu cầu của mình", đại diện EVNHANOI chia sẻ.
Trong thời gian tới, khi AI, Big Data, IoT và các công nghệ phân tích dữ liệu tiếp tục được nghiên cứu, ứng dụng sâu hơn, EVNHANOI cho biết công tác chuyển đổi số sẽ đi xa hơn, từ giám sát sang dự báo, từ phát hiện sang cảnh báo sớm, từ xử lý theo tình huống sang chủ động nhận diện nguy cơ. Đặc biệt, hệ thống có thể phân tích dữ liệu để cảnh báo dấu hiệu bất thường của thiết bị trước khi sự cố xảy ra; dữ liệu phụ tải hỗ trợ dự báo nhu cầu điện chính xác hơn; thông tin tiêu thụ giúp khách hàng chủ động điều chỉnh cách sử dụng điện…
Đó cũng là cách tinh thần Nghị quyết 57 được cụ thể hóa từ chủ trương thành những thay đổi có thể nhìn thấy trong thực tiễn. Lãnh đạo EVNHANOI cho rằng, chuyển đổi số không phải một việc, hay một dự án phần mềm đơn lẻ, mà là cả quá trình đổi mới phương thức làm việc, khai thác dữ liệu và ứng dụng công nghệ để giải quyết những bài toán thực tế của hệ thống điện đô thị, có yêu cầu cao về an toàn, ổn định và chất lượng phục vụ.
Từ một ca trực được hỗ trợ bởi dữ liệu, một thao tác được thực hiện từ xa, một tuyến đường dây được kiểm tra bằng UAV đến một khách hàng có thể chủ động theo dõi việc sử dụng điện trên điện thoại, những thay đổi cụ thể ấy đang từng bước tạo nên diện mạo chuyển đổi số tại EVNHANOI.
Bình luận (0)