Festival Cồng chiêng Gia Lai 2026: Độc đáo cô bé người Kinh trong đội chiêng cổ Jrai

02/11/2026 18:26 GMT+7

Đến Festival Cồng chiêng Gia Lai 2026 với 50 thành viên, đội chiêng cổ buôn Phu Ama Nher mang theo 3 bộ chiêng vừa được hiệu chỉnh đúng thang âm cổ Jrai và câu chuyện về những người trẻ giữ gìn văn hóa truyền thống.

Ba bộ chiêng cổ được hiệu chỉnh trước giờ diễn

Sáng 2.11, tại khu vực tập kết của đoàn nghệ nhân buôn Phu Ama Nher (xã Ia Sao, Gia Lai), nhà nghiên cứu Bùi Trọng Hiền, chuyên gia âm nhạc cổ truyền và văn hóa dân gian Việt Nam (thuộc Viện Văn hóa nghệ thuật quốc gia Việt Nam), có mặt để hiệu chỉnh 3 bộ cồng chiêng trước thềm Festival Cồng chiêng Gia Lai 2026.

Bên 2 bộ chiêng Tha (Čing Tha) và một bộ chiêng Kơ Đơ, ông Hiền cùng học trò Ksor Mang và Ksor Vui cẩn thận kiểm tra, điều chỉnh từng chiếc chiêng, đưa các bộ chiêng trở về đúng thang âm cổ Jrai.

Với nghệ thuật cồng chiêng, mỗi chiếc chiêng đảm nhận một nốt nhạc trong tổng thể hòa tấu. Chỉ một sai lệch nhỏ cũng có thể ảnh hưởng đến âm thanh chung của cả dàn chiêng. Vì vậy, hiệu chỉnh chiêng đòi hỏi người thực hiện phải có kiến thức, kỹ thuật và khả năng thẩm âm tinh tế.

Anh Ksor Mang, chuyên viên Phòng Văn hóa - Xã hội xã Ia Sao, trưởng đoàn nghệ nhân buôn Phu Ama Nher, không giấu được niềm vui khi được người thầy trực tiếp hướng dẫn chỉnh lại các bộ chiêng.

"Mình rất vui và xúc động được thầy về thăm, được thầy quan tâm hiệu chỉnh lại dàn chiêng. Dù đã được học chỉnh chiêng từ thầy năm 2023 và cũng chỉnh được chiêng, nhưng dàn chiêng qua tay thầy với thẩm âm và kỹ thuật tuyệt vời mới có âm thật chuẩn được", anh Mang chia sẻ.

Nhà nghiên cứu Bùi Trọng Hiền cho rằng nghệ thuật hợp tấu cồng chiêng ở Trường Sơn - Tây nguyên thể hiện khả năng phối hợp đặc biệt của cộng đồng. Mỗi thành viên đảm nhận một nốt nhạc, kết hợp với nhau theo những mô hình tiết tấu để tạo nên các giai điệu bài bản.

Theo ông, đó là năng lực diễn tấu kỳ vĩ, đồng thời thể hiện tính liên kết cộng đồng ở tầng bậc cao.

Nhà nghiên cứu cũng bày tỏ niềm vui trước những người trẻ như Ksor Mang, Ksor Vui đang nỗ lực tìm hiểu, thực hành và lan tỏa những giá trị của cồng chiêng cổ. Sự say mê của họ góp phần khơi dậy tình yêu văn hóa bản địa trong cộng đồng buôn làng.

Người trẻ giữ nhịp chiêng cổ

Trong đội chiêng cổ buôn Phu Ama Nher, Ksor Vui, một thượng úy công an công tác tại Công an xã Ia Sao, là người dành hơn ba năm kiên trì hướng dẫn thanh thiếu niên trong buôn tập luyện các bài chiêng cổ.

Công việc của người chiến sĩ công an gắn với nhiệm vụ giữ gìn bình yên, còn những buổi tập chiêng giúp anh góp sức bảo tồn văn hóa truyền thống của cộng đồng Jrai.

Nhờ những người như Ksor Vui, tiếng chiêng cổ không chỉ hiện diện trong ký ức của người lớn tuổi mà còn được tiếp nối qua đôi tay và niềm say mê của thế hệ trẻ.

Một hình ảnh khác cũng tạo nên nét riêng cho đội chiêng là em Đặng Hà Anh (11 tuổi), học sinh lớp 5, người dân tộc Kinh duy nhất trong đoàn.

Mẹ Hà Anh là cán bộ công tác tại xã Ia Sao. Qua những lần theo mẹ đến các làng, buôn, cô bé dần yêu thích văn hóa cồng chiêng và điệu xoang của người Jrai. Có năng khiếu nghệ thuật, Hà Anh còn tham gia nhiều hoạt động ở các địa phương.

Chia sẻ về lý do gắn bó với đội chiêng, em nói giản dị: "Con muốn quảng bá văn hóa Việt đến các nơi. Con theo chú Ksor Vui để học xoang, sau này còn thích chơi chiêng. Con sinh ra từ làng buôn mà!".

Sự hiện diện của Hà Anh giữa những nghệ nhân Jrai cho thấy sức hấp dẫn của văn hóa truyền thống đối với người trẻ, vượt qua khác biệt về dân tộc. Với cô bé, những điệu xoang và tiếng chiêng không chỉ là một hoạt động nghệ thuật mà còn gắn với nơi mình sinh ra, lớn lên.

Mang văn hóa Jrai đến Festival Cồng chiêng Gia Lai 2026

Với 50 thành viên, đoàn nghệ nhân buôn Phu Ama Nher chuẩn bị chương trình trình diễn kết hợp nhiều hoạt động văn hóa truyền thống như chỉnh chiêng, tạc tượng, đan lát, dệt thổ cẩm, giã gạo, hát dân ca, dân vũ và phục dựng nghi lễ mừng lúa mới của người Jrai.

Theo anh Ksor Mang, đoàn mang đến festival 4 tiết mục chính, gồm Nhum Tpai - Tơkă Dam Dra (Mời rượu - Đón trai gái); bài chiêng nghi lễ Tnah Ring - Kđơ, Gdung Khek: Mừng lúa mới; Pé Trong Luai (Hái cà lông), do đội chiêng nữ trình bày; và Gyut (Tri kỷ).

Mỗi tiết mục gắn với một khía cạnh trong đời sống văn hóa của người Jrai, từ nghi thức đón khách, niềm vui mùa màng đến những giai điệu về tình tri kỷ.

Ba bộ chiêng đã được hiệu chỉnh trước ngày trình diễn. Cùng với sự chuẩn bị của các nghệ nhân, sự góp mặt của những người trẻ như Ksor Mang, Ksor Vui và cô bé Hà Anh mang đến câu chuyện về sự tiếp nối văn hóa giữa các thế hệ.

Tại Festival Cồng chiêng Gia Lai 2026, đoàn nghệ nhân buôn Phu Ama Nher không chỉ giới thiệu nghệ thuật cồng chiêng cổ Jrai mà còn mang theo nỗ lực gìn giữ những giá trị văn hóa đang được trao truyền trong cộng đồng.