Gần 1/3 giảng viên bị sinh viên bắt nạt để đòi nâng điểm cao hơn

Cụ thể, có 30% đáp viên cho biết từng bị sinh viên bắt nạt để đòi nâng điểm, trong đó giảng viên nữ và giảng viên thuộc các nhóm thiểu số là những đối tượng chịu ảnh hưởng đặc biệt nghiêm trọng. Ngày qua ngày, hành vi bắt nạt tạo ra một môi trường học thuật độc hại khi vừa làm rạn nứt quan hệ thầy trò, vừa tác động tiêu cực tới chất lượng giáo dục.

Hiện tượng này còn gọi là quấy rối ngược chiều quyền lực (contrapower harassment) - tức cá nhân mang ít quyền lực chính thức lại nhắm vào một người sở hữu nhiều quyền lực hơn. Điều đó ngược lại với hình thức bắt nạt truyền thống vốn thường diễn ra theo chiều từ trên xuống trong hệ thống phân cấp quyền lực - ví dụ như từ sếp lên nhân viên.

Đáng chú ý, giảng viên thâm niên có khả năng báo cáo bị sinh viên bắt nạt vì điểm số cao hơn so với thầy cô trẻ tuổi.

Để rút ra kết luận này, nhóm nghiên cứu tiến hành khảo sát trực tuyến 189 giảng viên, nhân viên tới từ các ĐH ở Mỹ, Canada, Anh và một số quốc gia châu Á vào mùa xuân năm 2023. Công trình được xuất bản trên tạp chí Nghiên cứu và thực hành liên ngành số tháng 10.2026 bởi các tác giả Jason Walker (ĐH Adler, Mỹ), Deborah Circo (ĐH Nebraska tại Omaha, Mỹ) và Zahra Moradi (ĐH Canada West, Canada).

"Vẫn còn nhiều khoảng trống trong việc tìm hiểu nguyên nhân gốc rễ của tình trạng bắt nạt giảng viên. Một kịch bản khả dĩ là hành vi gây áp lực điểm số ngày càng leo thang khi sinh viên thấy cách làm này có hiệu quả, khiến giảng viên dần kiệt sức và cuối cùng phải nhượng bộ hoặc nghỉ việc", PGS Jason Walker viết trên tờ The Conversation.

Kết quả nghiên cứu còn chỉ ra rằng, ngoài bị sinh viên bắt nạt, giảng viên và nhân viên còn bị đồng nghiệp và cấp trên bắt nạt, ở tổng cộng 22 hình thức khác nhau. Phổ biến nhất liên quan tới đồng nghiệp không phải la mắng hay đe dọa, mà là các hành vi dễ bị xem nhẹ hơn như giao việc quá sức, cố tình giấu giếm thông tin hoặc đặt ra những thời hạn bất khả thi.

Nhìn chung, 68% người tham gia khảo sát nói từng bị bắt nạt ở nơi làm việc. Những áp lực này có thể dẫn đến các vấn đề sức khỏe tinh thần như lo âu, trầm cảm hoặc giảm năng suất lẫn mức độ hài lòng với công việc. Không chỉ ảnh hưởng giảng viên, các vụ bắt nạt còn có thể tổn hại lâu dài tới danh tiếng của các cơ sở giáo dục và tác động tiêu cực đến trải nghiệm học tập của sinh viên.

"Bắt nạt tại nơi làm việc là một hình thức bạo lực. Dù tổn thương gây ra mang tính tâm lý hơn là thể chất, song đó là những tổn thương hoàn toàn có thật. Sự thay đổi cần bắt đầu từ việc nâng cao chuẩn mực ứng xử với tất cả, từ sinh viên năm nhất tới các nhà quản lý, lãnh đạo cấp cao. Quan trọng là người đứng đầu phải cam kết thực thi các quy định để xây dựng môi trường làm việc và học tập tôn trọng lẫn nhau", ông Walker nhấn mạnh.

Cũng theo PGS Walker, nhiều hướng nghiên cứu có thể tiếp nối công trình của ông và cộng sự, như mở rộng quy mô, gặp gỡ trực tiếp người bị hại, khám phá những biện pháp để giảm thiểu tình trạng bắt nạt ở trường ĐH, cũng như đánh giá độ hiệu quả của chúng trong những bối cảnh giáo dục khác nhau.

ẢNH MINH HỌA: DOM FOU/UNSPLASH