Giá lúa giảm, gọi nhiều doanh nghiệp thu mua không nghe máy

Ngày 15.4, UBND TP.Cần Thơ có buổi làm việc với các doanh nghiệp thu mua, chế biến, xuất khẩu lúa gạo trên địa bàn nhằm tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp trong bối cảnh giá lúa giảm và việc tiêu thụ còn nhiều vướng mắc.

Báo cáo tại buổi làm việc, ông Nguyễn Văn Sử, Chủ tịch Hội Nông dân TP.Cần Thơ, nêu lên một hiện trạng tương phản đáng buồn, đó là năng suất vụ lúa đông xuân 2026 rất tốt nhưng giá giảm, nhiều nơi không có thương lái thu mua. Khó khăn chồng chất khi nông dân đang phải gồng mình chịu "cơn bão" giá từ xăng dầu, vật tư nông nghiệp, chi phí nhân công.

ẢNH: THANH DUY

Theo thống kê, áp lực mùa vụ sẽ còn nặng nề hơn khi cuối tháng 4 và đầu tháng 5.2026, sản lượng lúa sắp thu hoạch ước tính khoảng 1 triệu tấn. Để hỗ trợ bà con tiêu thụ, Hội Nông dân TP.Cần Thơ đã chủ động xin danh sách doanh nghiệp từ Sở NN-MT, Sở Công thương để liên hệ mời về địa bàn, hợp tác xã hỗ trợ mua lúa. Thế nhưng, kết quả không mấy khả quan. 

"Chúng tôi điện thoại đến 20 doanh nghiệp thì hầu như chỉ có 10 doanh nghiệp nghe máy. Trong các doanh nghiệp nghe máy, có người trả lời đã có kế hoạch từ đầu vụ, có người nói năng lực sản xuất chưa đạt nhưng vướng vấn đề tài chính", ông Sử thông tin và cho biết đến nay, số lượng doanh nghiệp thật sự "gật đầu" mua lúa chỉ đếm trên đầu ngón tay.

Trước tình cảnh này, người nông dân chỉ còn biết gửi gắm hy vọng vào những chính sách sát sườn như khoanh nợ, giãn nợ hoặc hạ lãi suất vay vốn. Thậm chí, nhiều người bắt đầu tính đến đường lùi, mong muốn thành phố định hướng chuyển đổi sang mô hình lúa - rau màu hoặc lúa - thủy sản để thoát khỏi vòng xoáy bấp bênh của lúa gạo.

ẢNH: THANH DUY

Phát biểu tại buổi làm việc, ông Vương Quốc Nam, Phó chủ tịch UBND TP.Cần Thơ, cho biết sau sáp nhập, thành phố có 34 doanh nghiệp thu mua, chế biến, xuất khẩu lúa gạo. Vấn đề mà doanh nghiệp đang thiếu nhất là vốn tín dụng, hạ tầng cho logistics (kho, bến, bãi) và chính sách hỗ trợ kịp thời.

Để ngành hàng phát triển bền vững, lãnh đạo TP.Cần Thơ nhận định vai trò trước hết thuộc về Sở Công thương. Sở phải nắm bắt thông tin thị trường, kết nối cung cầu, xúc tiến thương mại kịp thời, không để tình trạng doanh nghiệp gặp khó mà phải "chờ tới hội nghị mới kêu cứu".

Trong khi đó, các hợp tác xã có thể vay vốn tín dụng 3 - 5 tỉ đồng không thế chấp trong điều kiện quy định. Đây là điều kiện để các hợp tác xã đầu tư phương tiện vận chuyển lúa khi thu hoạch rộ, góp phần chủ động trong khâu liên kết sản xuất. "Nếu doanh nghiệp đầu tư ghe, tàu, xe cộ để vận chuyển mua lúa trong vùng nông thôn thì rất khó và cũng lãng phí", ông Nam nói.

Đối với các doanh nghiệp, lãnh đạo TP.Cần Thơ yêu cầu cần cơ cấu lại năng lực kinh doanh, tài chính, công nghệ và yếu tố con người. Vấn đề cần quan tâm, xem xét là liên kết lại với các hợp tác xã và nông dân để xây dựng vùng nguyên liệu bền vững, thay vì chỉ thông qua thương lái.

Đặc biệt, các bên cần phải có sự thấu hiểu, giữ chữ tín trong khâu sản xuất, vì đây là yếu tố quan trọng giúp ngành lúa gạo vượt qua cơn bão giá thị trường. "Nông dân ai cũng muốn bán giá cao, doanh nghiệp cũng muốn xuất khẩu tốt. Nhưng thị trường mới là yếu tố quyết định, mà thị trường thì lúc có sóng, lúc êm. Vì vậy, giữa các bên cần có sự cân nhắc, hài hòa, lúc khó khăn thì cùng chia sẻ với nhau", ông Nam nói.