Giải mã bí ẩn bên dưới Nhà thờ Đức Bà

Hơn một năm sau khi Nhà thờ Đức Bà nổi tiếng của Pháp mở cửa trở lại đón công chúng, cuộc thám sát khảo cổ nhằm khám phá hàng nghìn năm lịch sử Paris - sự kiện được nhiều người ví như "cuộc khai quật của thế kỷ" - đã bắt đầu ngay bên dưới tầng trệt của nhà thờ.

Vào năm 2019, vụ hỏa hoạn tại khu vực Île de la Cité ở Paris đã khiến ngọn tháp của nhà thờ sụp đổ, đồng thời khởi động quá trình quy mô lớn nhằm tái thiết và trùng tu công trình có từ thời trung cổ này.

Nhà thờ đã mở cửa trở lại vào tháng 12.2024 trong một buổi lễ trọng thể ở thành phố 2.000 năm tuổi. Nhưng giờ đây, một phần sân trước của nhà thờ Notre Dame đã trở thành địa điểm khai quật - một hố lộ thiên được bao quanh bởi các rào chắn và có lối đi bằng gỗ bắc ngang, cách những người đang xếp hàng vài bước chân.

Cánh cửa hé mở về Paris của nghìn năm trước

Lucie Altenburg, chuyên gia bảo tồn thuộc đơn vị khảo cổ Paris, chia sẻ với hãng tin AP rằng cuộc khai quật bên dưới Nhà thờ Đức Bà có thể giúp thế giới hiểu rõ hơn về quá khứ của thành phố này.

ẢNH: REUTERS

Các nhà khảo cổ đã tìm thấy hàng trăm hiện vật lịch sử, bao gồm một đồng xu từ thế kỷ thứ 4 có in hình hoàng đế Constantine và những mảnh gốm thời trung cổ với các ký hiệu vẽ ở mặt trong mà chưa chuyên gia nào giải mã được, tựa như một phiên bản "Mật mã Da Vinci" ngoài đời thực.

Những dấu tích đầu tiên về lịch sử Paris xuất hiện ở độ sâu 50 cm bên dưới nền Nhà thờ Đức Bà. Sâu hơn nữa 4 mét, nhóm khảo cổ vẫn đang tiếp tục khai quật những dấu ấn của quá khứ.

Có những ngày, họ thu thập được tới 15 thùng hiện vật từ lớp đất vốn đã nằm yên không bị xáo trộn suốt nhiều thập kỷ qua.

Theo Camille Colonna, nhà khảo cổ học chỉ đạo cuộc khai quật, vào thời điểm nhà thờ lớn được khởi công xây dựng năm 1163, toàn bộ khu vực quảng trường nằm trên một hòn đảo giữa sông Seine này từng ken đặc những ngôi nhà thời trung cổ, bị chia cắt bởi một con phố duy nhất.

Trong quá trình khai quật, nhóm của bà đã chạm tới tầng hầm của những cư dân Paris thời trung cổ và qua đó, chạm tới cả giai đoạn lịch sử mà chúng đại diện.

Bên dưới à các hố chứa ngũ cốc từ thời Merovingian và Carolingian (thế kỷ 6 đến thế kỷ 10); và sâu hơn nữa, trong lớp đất tối màu hơn, là dấu tích một khu dân cư La Mã sầm uất có từ thế kỷ 4 và 5.

ẢNH: AP

Hai mươi thế kỷ lịch sử xếp chồng lên nhau trong lớp đất dày 4 mét. "Tại đây, bạn có thể nhìn thấy các lớp lịch sử: Paris thời trung cổ, Paris thời La Mã, và có thể là cả những thời kỳ xa xưa hơn nữa", Yasmine Benali, sinh viên khảo cổ 22 tuổi đang quan sát cuộc khai quật từ sau hàng rào chắn, chia sẻ.

Phát hiện những bí ẩn chôn vùi

Các phát hiện giá trị nhất dường như lại đến từ những nơi ô uế nhất: các hố sâu bên dưới những ngôi nhà thời trung cổ - vốn là những hố xí cũ kiêm luôn vai trò bãi đổ rác.

Từ những hố này, các nhà khảo cổ đã thu hồi được những chiếc bình và cốc còn nguyên vẹn - những món đồ bị vứt bỏ từ nhiều thế kỷ trước nhưng vẫn còn lành lặn - nằm lẫn giữa những mảnh đĩa vỡ và xương động vật.

Rồi một số hiện vật khác xuất hiện khiến các chuyên gia bối rối.

Khi các nhà bảo tồn làm sạch những thứ trông giống như đồ gốm thời trung cổ bình thường, họ phát hiện ra những dòng chữ màu đỏ nhạt được vẽ ở bên trong - những dấu hiệu bí ẩn tương tự trên từng mảnh vỡ.

Ý nghĩa của chúng vẫn chưa được giải mã.

ẢNH: AP

Trong số tất cả những thứ đã làm sạch từ nhà thờ Notre Dame, có những thứ "đáng kinh ngạc" nhất. Những đồng xu xuất hiện dưới dạng những đĩa đen, bị rỉ sét ăn mòn, nhưng dưới tia X, một khuôn mặt hiện ra: đó là Constantine, vị hoàng đế La Mã trị vì vào đầu những năm 300 sau Công nguyên. Những hiện vật La Mã được các nhà khảo cổ học trân trọng nhất, những hiện vật nằm sâu nhất, cổ nhất và ít được hiểu rõ nhất.

Vào thời La Mã, thị trấn này được gọi là Lutetia, và trung tâm của nó nằm bên kia sông, trên bờ trái. Khi đế chế La Mã sụp đổ, người dân rút lui về Île de la Cité và củng cố hòn đảo bằng những bức tường đá lấy từ các công trình kiến trúc trước đó.

Đối với các nhà khảo cổ học, cuộc khai quật nhà thờ là một điều hiếm có. Ở Pháp, cũng như ở những nơi khác, họ chỉ làm việc ở những nơi sắp bắt đầu xây dựng, theo cách tương tự như những công nhân khai thác đá công nghiệp khai quật hài cốt khủng long.