Giải thưởng Khoa học công nghệ Quả Cầu Vàng có quy chế mới

Ban Bí thư Trung ương Đoàn vừa ban hành Quy chế sửa đổi Giải thưởng Khoa học công nghệ Quả Cầu Vàng năm 2026, với nhiều điểm mới quan trọng, bám sát định hướng đột phá phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia theo Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị.

10 lĩnh vực được ưu tiên xét chọn

Theo Trung tâm Phát triển Khoa học, Công nghệ và Tài năng trẻ - đơn vị thường trực giải thưởng, điểm nổi bật nhất của quy chế mới là việc cơ cấu lại các lĩnh vực xét chọn theo 10 nhóm công nghệ chiến lược quốc gia, phù hợp với Quyết định số 21 năm 2026 của Thủ tướng Chính phủ về danh mục công nghệ chiến lược và sản phẩm công nghệ chiến lược.

10 lĩnh vực được ưu tiên xét chọn gồm: công nghệ số; công nghệ mạng di động thế hệ sau, an ninh mạng và lượng tử; công nghệ robot và tự động hóa; công nghệ y sinh, dược và sinh học ứng dụng; công nghệ năng lượng và vật liệu tiên tiến; công nghệ chip bán dẫn; công nghệ môi trường và phát triển bền vững; công nghệ biển, đại dương và lòng đất; công nghệ hàng không và vũ trụ; công nghệ đường sắt tốc độ cao và đường sắt đô thị.

ẢNH: CTV

Việc xác định rõ các nhóm lĩnh vực được kỳ vọng sẽ tạo điều kiện để các địa phương, trường đại học, viện nghiên cứu, doanh nghiệp khoa học công nghệ và tổ chức Đoàn chủ động phát hiện, giới thiệu những gương mặt trẻ tiêu biểu đang nghiên cứu, phát triển và thương mại hóa các công nghệ có ý nghĩa chiến lược đối với đất nước.

Bên cạnh thay đổi về lĩnh vực xét chọn, quy chế mới cũng nhấn mạnh các giá trị cốt lõi mà giải thưởng hướng tới như làm chủ công nghệ, phát triển công nghệ chiến lược, ứng dụng kết quả nghiên cứu vào thực tiễn, thúc đẩy đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và thương mại hóa các sản phẩm khoa học công nghệ.

Theo đó, tiêu chí đánh giá không chỉ dừng ở số lượng công trình nghiên cứu hay thành tích khoa học mà còn chú trọng giá trị ứng dụng, tác động kinh tế - xã hội, năng lực dẫn dắt nhóm nghiên cứu, đóng góp đào tạo thế hệ trẻ và khả năng lan tỏa các giá trị khoa học trong cộng đồng.

Nâng cao yêu cầu về liêm chính khoa học

Một điểm mới đáng chú ý khác là việc nâng cao yêu cầu về liêm chính khoa học, đạo đức nghiên cứu và trách nhiệm xã hội của ứng viên. Quy trình xét chọn sẽ căn cứ vào các tiêu chí như tính trung thực trong học thuật, tuân thủ chuẩn mực nghiên cứu, bảo vệ sở hữu trí tuệ, chất lượng công bố khoa học trong nước và quốc tế, cũng như giá trị thực tiễn của các sáng chế, giải pháp công nghệ.

Đặc biệt, các cá nhân đạt Giải thưởng Quả Cầu Vàng sẽ không chỉ dừng lại ở việc được vinh danh. Theo quy chế mới, người đạt giải có trách nhiệm đồng hành cùng giải thưởng trong tối thiểu 3 năm, tham gia các hoạt động chuyên môn, chia sẻ kinh nghiệm, truyền cảm hứng cho học sinh, sinh viên, nhà khoa học trẻ và các dự án khởi nghiệp khoa học công nghệ.

Quy chế sửa đổi cũng đẩy mạnh chuyển đổi số trong toàn bộ quá trình triển khai. Hồ sơ đăng ký tham gia giải thưởng sẽ được tiếp nhận và xử lý hoàn toàn trên môi trường số, bảo đảm công khai, minh bạch và tạo thuận lợi cho ứng viên ở mọi địa phương cũng như ở nước ngoài.