Giáo viên thời mạng xã hội và áp lực từ camera

Luật sư Hoàng Hà
Luật sư Hoàng Hà
(Đoàn Luật sư TP.HCM)
Trước đây, những gì diễn ra trong lớp học phần lớn chỉ được biết đến bởi giáo viên và học sinh. Ngày nay một thiết bị gắn camera có thể ghi lại từng lời nói, cử chỉ, và cả những phút nóng giận của giáo viên.

Đối diện áp lực rất lớn

Chỉ cần vài thao tác, những hình ảnh ấy có thể xuất hiện trước hàng triệu người, kéo theo vô số lời bình luận, chỉ trích, thậm chí xúc phạm. Một câu nói thiếu chuẩn mực, một cách xử lý chưa phù hợp có thể khiến giáo viên (GV) đối diện với áp lực rất lớn. Tuy nhiên, cũng có những trường hợp hình ảnh bị cắt khỏi bối cảnh, thông tin chưa được kiểm chứng hoặc câu chuyện chỉ được kể từ một phía.

Giáo viên thời mạng xã hội và áp lực từ camera - Ảnh 1.

Áp lực từ camera và mạng xã hội đặt ra thách thức không nhỏ đối với hoạt động sư phạm

Ảnh: Đào Ngọc Thạch

Một đoạn video vài chục giây có thể phản ánh chính xác một hành vi vi phạm nhưng cũng có thể chưa cho thấy đầy đủ diễn biến trước và sau đó. Hình ảnh có thể là chứng cứ quan trọng, song việc đánh giá chứng cứ phải đặt trong tổng thể các tình tiết liên quan. Điều đáng lo ngại là trên mạng xã hội, nhiều người có xu hướng đưa ra kết luận ngay khi vừa xem một đoạn clip. Những bình luận mang tính quy kết có thể nhanh chóng biến thành lời xúc phạm, công kích cá nhân. Thậm chí, đời sống riêng tư và gia đình GV cũng có thể bị kéo vào những cuộc tranh luận không liên quan đến hoạt động nghề nghiệp.

Khi đó việc giám sát vì mục đích bảo vệ học sinh (HS) có nguy cơ biến thành một cuộc trừng phạt bằng dư luận. Do đó, cần phân biệt rõ quyền phản ánh sai phạm với quyền tự kết luận và công khai quy kết trách nhiệm cho người khác. Người dân có quyền cung cấp thông tin, chứng cứ cho cơ quan có thẩm quyền và yêu cầu bảo vệ quyền lợi hợp pháp. Nhưng quyền ấy không đồng nghĩa với việc có thể tùy tiện xúc phạm danh dự, nhân phẩm hoặc xâm phạm đời tư của GV.

Thách thức với hoạt động sư phạm

Ở một góc độ khác, áp lực từ camera và mạng xã hội đặt ra thách thức không nhỏ đối với hoạt động sư phạm. Nghề giáo đòi hỏi sự kiên nhẫn, chuẩn mực và khả năng kiểm soát cảm xúc. Tuy nhiên, GV cũng là con người, có những áp lực nghề nghiệp và những giới hạn nhất định. Không thể lấy lý do áp lực để biện minh cho hành vi vi phạm, song cũng không nên đòi hỏi thầy cô phải hoàn hảo trong mọi tình huống.

Nếu GV luôn lo ngại rằng bất kỳ lời nói hoặc hành động nào cũng có thể bị ghi hình, cắt ghép rồi đưa lên mạng, họ có thể dần lựa chọn cách ứng xử an toàn nhất thay vì phương pháp giáo dục hiệu quả nhất. Khi ấy thầy cô có thể ngại nhắc nhở HS, ngại xử lý những tình huống phức tạp, thậm chí né tránh các biện pháp giáo dục cần thiết vì sợ bị hiểu sai.

Một môi trường giáo dục như vậy khó có thể khuyến khích sự sáng tạo và trách nhiệm nghề nghiệp. Bởi giáo dục không chỉ là truyền đạt kiến thức mà còn là quá trình tương tác, uốn nắn hành vi, giải quyết mâu thuẫn và hình thành nhân cách.

Đương nhiên không thể vì lo ngại áp lực mà hạn chế quyền giám sát hợp pháp của phụ huynh và xã hội. Vấn đề là phải xây dựng cơ chế giám sát có trách nhiệm, bảo đảm cân bằng giữa quyền lợi của HS và quyền nghề nghiệp của GV.

Giáo viên thời mạng xã hội và áp lực từ camera - Ảnh 3.

Ngày nay, lớp học thường có gắn camera

ảnh: Đào Ngọc Thạch

Vì vậy, mỗi nhà trường cần thiết lập quy trình rõ ràng khi tiếp nhận phản ánh liên quan đến GV. Thông tin phải được kiểm tra kịp thời, tài liệu và dữ liệu camera cần được bảo toàn, người bị phản ánh phải có cơ hội giải trình, còn HS phải được bảo vệ trong suốt quá trình xác minh.

Quan trọng hơn, việc đào tạo, bồi dưỡng nhà giáo trong thời đại mới không thể chỉ tập trung vào chuyên môn và công nghệ giảng dạy. GV cần được trang bị kỹ năng ứng xử, quản lý cảm xúc, giải quyết xung đột và xử lý những tình huống có nguy cơ trở thành khủng hoảng truyền thông. Đó không phải là cách giúp GV đối phó với camera mà là giúp họ hoàn thiện năng lực nghề nghiệp trong một môi trường giáo dục ngày càng minh bạch.

Cơ sở pháp lý bảo vệ uy tín, danh dự, nhân phẩm của nhà giáo

Luật Nhà giáo 2025 đã đặt ra cơ sở pháp lý quan trọng trong việc bảo vệ uy tín, danh dự, nhân phẩm của nhà giáo. Luật quy định tổ chức, cá nhân không được đăng tải, phát tán thông tin mang tính quy kết về trách nhiệm của nhà giáo trong hoạt động nghề nghiệp khi chưa có kết luận của cơ quan có thẩm quyền.

Đây là quy định có ý nghĩa đặc biệt trong bối cảnh mạng xã hội đang tác động ngày càng mạnh đến môi trường giáo dục. Cần hiểu đúng rằng quy định này không nhằm ngăn cản việc phản ánh, khiếu nại, tố cáo hoặc cung cấp chứng cứ về những hành vi vi phạm.

Pháp luật bảo vệ nhà giáo trước sự quy kết thiếu căn cứ, chứ không tạo ra đặc quyền giúp thầy cô tránh khỏi sự giám sát và trách nhiệm pháp lý. Một GV có hành vi bạo hành HS phải chịu trách nhiệm tương xứng. Ngược lại, một GV bị vu khống, xúc phạm hoặc xâm phạm quyền riêng tư cũng phải được pháp luật bảo vệ.

Bên cạnh luật Nhà giáo, bộ luật Dân sự và luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân cũng đặt ra những yêu cầu về tôn trọng hình ảnh, danh dự, nhân phẩm và thông tin cá nhân. Việc ghi hình để phản ánh hành vi có dấu hiệu vi phạm cần được phân biệt với việc sử dụng, phát tán hình ảnh, thông tin cá nhân trái pháp luật. Tính hợp pháp phải được xem xét theo mục đích, hoàn cảnh, cách thức thực hiện và các quy định có liên quan.

Bạn không thể gửi bình luận liên tục. Xin hãy đợi
60 giây nữa.