Gửi tiền ngân hàng hưởng lãi cao

Ngân hàng chạy đua huy động vốn

Mặc dù không công bố tăng nhưng lãi suất tiết kiệm của các ngân hàng (NH) có sự vênh nhau giữa bảng niêm yết và thực tế ở mức cao. Chị Nguyễn Thanh (trú tại TP.HCM) cho biết vừa rồi có một khoản tiền tiết kiệm gửi ở NH đến hạn, thấy lãi suất trên bảng điện công bố chỉ 6,7%/năm nên định rút chuyển qua NH khác có mức lãi cao hơn. Để giữ số tiền này, nhân viên NH chào hẳn mức lãi suất lên 8,8%/năm nếu gửi kỳ hạn 6 tháng, gửi 12 tháng lên 9%/năm.

ẢNH: NGỌC THẮNG

Thực tế này diễn ra ở nhiều NH, trên bảng điện tại quầy mức lãi khá thấp, gửi online thì lãi suất cao hơn. Đó là chưa kể những khoản tiền lớn có thể thỏa thuận mức lãi suất nhỉnh hơn. Trên các trang mạng xã hội, các hội nhóm cũng mời chào gửi tiết kiệm. Nhân viên một NH cho biết, lãi suất kỳ hạn 6 tháng ở NH mình từ 8 - 8,8%/năm, 12 tháng lên 9 - 9,2%/năm. Bên cạnh lãi suất tiết kiệm, lãi suất chứng chỉ tiền gửi cũng lên đến 8,5%/năm ở kỳ hạn 6 tháng. Ngoài lãi suất cao, một số NH còn triển khai quy đổi tiền gửi tiết kiệm thành điểm thưởng để khách hàng có thể sử dụng số điểm thưởng vào các dịch vụ trong hệ sinh thái của NH. Đây cũng là một trong những hình thức mới được triển khai gần đây nhằm huy động vốn.

Có thể thấy, dù bảng lãi suất của các NH gần như không thay đổi thì một cuộc đua huy động vốn dưới mọi hình thức với lãi suất không dưới 8%/năm, có NH huy động lên đến gần 10%/năm. Mới đây, Vietbank phát hành trái phiếu riêng lẻ cho kỳ tính lãi lần thứ 1 là 9,7%/năm. NH này thông tin phát hành trái phiếu huy động 2.000 tỉ đồng trước đó. Mức lãi suất này cao hơn lãi suất huy động tiết kiệm mà NH này công bố 3,4%, mức lãi suất tiết kiệm cao nhất chỉ 6,3%/năm. 

Không những Vietbank, trong tháng 6, các NH đã có những đợt phát hành trái phiếu với lãi suất tăng khoảng 2% so với cuối năm 2025, vượt qua mức 8%/năm. Chẳng hạn, Techcombank phát hành lô trái phiếu riêng lẻ 3.000 tỉ đồng với kỳ hạn 3 năm, lãi suất 8,5%/năm; còn lô 1.500 tỉ đồng kỳ hạn 2 năm có lãi suất 2 kỳ đầu là 8,4%/năm, các kỳ sau lãi suất tham chiếu cộng 1,22%/năm. MB phát hành lô trái phiếu từ 100 - 200 tỉ đồng kỳ hạn 10 năm với lãi suất 8,3 - 8,4%/năm. LPBank phát hành lô trái phiếu 100 - 1.000 tỉ đồng với lãi suất 8,6%/năm, kỳ hạn 3 năm. VPBank phát hành lô 1.000 tỉ đồng, lãi suất 8,6%/năm, kỳ hạn 3 năm. OCB huy động lãi suất 8,7%/năm cho lô trái phiếu 1.000 tỉ đồng, kỳ hạn 3 năm…

Vênh giữa tốc độ cho vay và huy động vốn

Tại buổi họp báo mới đây, ông Phạm Chí Quang, Vụ trưởng Vụ Chính sách tiền tệ, NH Nhà nước (NHNN), cho biết trong thời gian qua, NH gặp rất nhiều khó khăn, trong đó tốc độ tăng trưởng huy động luôn thấp hơn tăng trưởng tín dụng. Bình quân 5 năm (từ 2021 - 2025), tốc độ tăng trưởng tín dụng luôn cao hơn 3,8% so với tốc độ tăng trưởng huy động vốn, vì vậy kéo sát hệ số LDR (tỷ lệ dư nợ cho vay trên tổng tiền gửi) đến nay dao động 111 - 112%. Đây là mức lớn nên nguồn cho vay phải lấy từ nguồn khác, không phải chỉ từ tiền gửi. Tuy nhiên ông Quang nhấn mạnh: "Đây không phải là áp lực thanh khoản, mà là áp lực từ cân đối vốn. Thanh khoản của các NH đảm bảo thông suốt".

Ông Phạm Chí Quang cũng thừa nhận, từ mất cân đối nguồn vốn đã dẫn đến lãi suất huy động tăng, đặc biệt từ cuối tháng 12.2025 đến nay. Trong bối cảnh đó, Chính phủ, các bộ, ngành, đặc biệt NHNN đã chung tay xử lý khó khăn cho hệ thống NH. Hiện nay số dư tiền gửi của Kho bạc Nhà nước (KBNN) tại NH tăng khá nhanh, trong khi lẽ ra các khoản tiền gửi này trở thành các khoản chi tiêu đầu tư công góp phần giúp các NH tăng tiền gửi huy động từ nền kinh tế. Trước tình hình đó, Chính phủ đã ban hành Nghị quyết 168/NQ-CP cho phép nâng tiền gửi của KBNN tại hệ thống NHTM lên trên 50% (trước đây KBNN chỉ được gửi tại NH thương mại tối đa 50%, còn lại gửi NHNN). Quy định này góp phần cho các NH thực hiện được các hệ số an toàn, đặc biệt hệ số LDR.

Theo Công ty CP chứng khoán Rồng Việt (VDSC), chênh lệch giữa huy động và cho vay bị mất cân đối nên NH không thể tiếp tục duy trì mặt bằng lãi suất thấp cả thị trường 1 (huy động tiền gửi trong khu vực dân cư và doanh nghiệp) lẫn thị trường liên NH (thị trường 2). Đặc biệt thị trường 2 cũng khan hiếm và phụ thuộc chủ yếu từ nguồn tiền gửi KBNN. Vấn đề cốt lõi hiện nay vẫn là chênh lệch huy động - tín dụng ngày càng nới rộng, trong khi vòng quay tín dụng chậm và nhu cầu vốn vẫn cao. Điều này buộc các NH phải duy trì lãi suất huy động ở mức cao để thu hút tiền gửi trên thị trường 1 (và chênh lệch lãi suất VND - USD neo ở mức cao). Điểm tích cực của trạng thái này là góp phần ổn định tỷ giá VND/USD trong nửa đầu năm.

VDSC nhận định, trong bối cảnh hệ thống NH phải duy trì lãi suất cao để thu hút tiền gửi thị trường 1 kết hợp với phát hành các nguồn giấy tờ có giá thì một số giải pháp có thể cân nhắc. Cụ thể, bên cạnh thị trường mở (OMO), NHNN có thể tận dụng nguồn USD có trong hệ thống thông qua mở rộng kênh hoán đổi (swap USD/VND). Điều này sẽ giúp bổ sung nguồn thanh khoản trong ngắn hạn, tạo thêm không gian cho hệ thống "tự ổn định" và tự cân đối lại cấu trúc qua thời gian. Giải pháp này vừa không ảnh hưởng đến dự trữ ngoại hối, vừa không ảnh hưởng trực tiếp lên tỷ giá trong ngắn hạn. Đồng thời, NHNN tiếp tục cơi nới ở mức cao hơn cho tỷ lệ tiền gửi Kho bạc gửi tại NH từ nguồn ngân sách nhàn rỗi (đang ở mức 50%). Tuy nhiên công cụ này sẽ bị giảm hiệu lực trong bối cảnh tăng thu ngân sách và đòi hỏi có sự phối hợp giữa Bộ Tài chính và NHNN.

"Nhìn chung, nguồn tiền gửi Kho bạc ngày càng đóng vai trò quan trọng với thanh khoản hệ thống, việc khai thác và sử dụng công cụ này để điều tiết thanh khoản là cần thiết. Tuy nhiên, việc phụ thuộc vào nguồn tiền gửi Kho bạc trong cân đối cũng là điều cần cân nhắc trong dài hạn và hiệu lực của công cụ này cũng suy giảm trong điều kiện tăng thu ngân sách", VDSC cho hay.