Hát nhép: Lỗi không riêng ca sĩ

Theo đó, Sở VH-TT TP.HCM nhấn mạnh việc lạm dụng phương tiện kỹ thuật, sử dụng âm thanh từ bản ghi âm thu sẵn giọng hát thay cho biểu diễn trực tiếp trên sân khấu (tức hát nhép) là hành vi bị nghiêm cấm.

Ảnh: NVCC

Ngay sau khi được ban hành, văn bản đã thu hút sự quan tâm và bàn luận sôi nổi trên mạng xã hội, đáng chú ý phần lớn sự chỉ trích dồn về phía người biểu diễn. Trong khi đó, vai trò của nhà tổ chức, đơn vị sản xuất chương trình và cả hệ thống đứng sau sân khấu lại ít được nhắc tới. Thực tế, hát nhép chưa bao giờ là câu chuyện của riêng ca sĩ, mà là vấn đề của cả guồng máy tổ chức biểu diễn.

Một ca sĩ (xin giấu tên) cho biết trong giới làm nghề tồn tại một luật bất thành văn: với các chương trình truyền hình trực tiếp, yếu tố an toàn kỹ thuật luôn được đặt lên hàng đầu. Để tránh rủi ro về âm thanh, đường truyền hay sự cố ngoài ý muốn, nhiều tiết mục được lựa chọn phương án dùng bản thu sẵn hoặc hát đè. Khi đó, không chỉ ca sĩ hát nhép mà cả ban nhạc cũng phải "đàn nhái" để khớp với phần âm thanh đã dựng trước. Đây là sự sắp đặt có chủ đích từ khâu tổ chức, chứ không đơn thuần là lựa chọn cá nhân của ca sĩ.

Vì vậy, nếu cho rằng ca sĩ hoàn toàn chủ động trong việc hát nhép là chưa đủ. Không ít trường hợp quyết định này xuất phát từ yêu cầu của đơn vị tổ chức nhằm đảm bảo tiến độ, tiết kiệm thời gian tập luyện hoặc giảm thiểu rủi ro khi lên sóng trực tiếp. Ca sĩ đôi khi ở thế bị động, chấp nhận phương án có sẵn để chương trình diễn ra suôn sẻ.

Trong khi đó, một nhà sản xuất cho rằng hát nhép không phải câu chuyện mới, nhưng qua nhiều năm vẫn lặp lại, một phần vì khán giả đôi khi còn dễ dãi, chấp nhận thỏa hiệp miễn chương trình đủ hấp dẫn về hình ảnh. Phần khác vì vấn đề quản lý, xử lý của cơ quan chức năng chưa đủ sức răn đe. Khi áp lực từ công chúng chưa đủ lớn và quy định pháp lý chưa thực sự chặt chẽ, hát nhép vẫn có đất sống.

Dù vậy, nhà sản xuất trên nhìn nhận văn bản chấn chỉnh lần này đã tạo ra những tác động tích cực ở nhiều cấp độ. Trước hết là "áp lực danh dự" đối với nghệ sĩ. Khi quy định đã rõ ràng, ca sĩ có tên tuổi không dám thoải mái hát nhép vì lo bị quay clip, bóc phốt, ảnh hưởng uy tín. Thứ hai, văn bản giúp thiết lập chuẩn nghề chính thức, từ đó tạo cơ sở xử lý khi xảy ra tranh cãi. Cuối cùng, đây cũng có thể là bước thanh lọc thị trường, khiến những ca sĩ yếu chuyên môn, phụ thuộc hoàn toàn vào bản thu âm sẵn khó tồn tại lâu dài.

"Việc xử lý triệt để tình trạng hát nhép không hề đơn giản, bởi câu chuyện này liên quan đến quá nhiều yếu tố trong guồng quay của thị trường giải trí. Dẹp hẳn gần như là điều bất khả thi, nhưng nếu có sự vào cuộc từ cơ quan quản lý, ít nhất cũng có thể hạn chế phần nào. Văn bản này của Sở VH-TT TP.HCM có thể thấy như một lời cảnh tỉnh chung, không chỉ dành cho ca sĩ mà cả nhà tổ chức, đơn vị sản xuất chương trình. Khi có động thái nhắc nhở từ phía cơ quan quản lý, các đơn vị tổ chức sẽ phải cân nhắc kỹ hơn trong khâu dàn dựng, còn bản thân ca sĩ cũng buộc phải ý thức việc trau dồi năng lực chuyên môn nếu muốn đi đường dài", người này chia sẻ.