Hiệu trưởng sau sáp nhập trường: Tránh tâm lý 'bên này - bên kia'

Sáng nay 21.8, tại hội nghị triển khai nhiệm vụ năm học mới do Sở GD-ĐT Hà Nội tổ chức, ông Nguyễn Cao Cường, Hiệu trưởng Trường THCS Thái Thịnh (tổ chức lại trên cơ sở sáp nhập Trường THCS Thái Thịnh và Trường THCS Thịnh Quang), cho biết: Trường THCS Thái Thịnh mới hoạt động tại 2 địa điểm, với 57 lớp, 2.325 học sinh, 3 cán bộ quản lý, 80 giáo viên và 15 nhân viên.

Chương trình 14 ngày ổn định

"Quy mô lớn hơn tạo thêm nguồn lực, nhưng cũng đặt ra ngay những bài toán mới: điều hành tại 2 địa điểm, bố trí đội ngũ, hợp nhất quy trình chuyên môn, quản lý tài sản, dữ liệu và xây dựng một văn hóa nhà trường chung", ông Cường nói.

ẢNH: NVCC

Theo thầy Cường: "Từ thực tiễn những ngày đầu, chúng tôi xác định: sáp nhập không thể chỉ là phép cộng về số lớp, học sinh, đội ngũ và tài sản. Nếu chỉ hoàn thành thủ tục hành chính mà chưa thống nhất được mục tiêu, văn hóa và cách vận hành, nhà trường có thể lớn hơn nhưng chưa chắc mạnh hơn. Vì vậy, mục tiêu của chúng tôi không chỉ là ổn định một trường sau sáp nhập, mà là kiến tạo một nhà trường mới từ những giá trị tốt đẹp của 2 trường trước đây".

Do vậy, thầy Cường cho rằng, việc đầu tiên là thiết lập cơ chế quản trị thống nhất, không để khoảng trống trong điều hành.  

Nguyên tắc được thống nhất là: mọi nhiệm vụ phải có người phụ trách; mọi vấn đề phải có đầu mối xử lý; phân công, ủy quyền phải gắn với trách nhiệm và kết quả. Với hơn 2.300 học sinh, hiệu trưởng không thể xử lý tất cả công việc mà phải tập trung thiết kế hệ thống, điều phối nguồn lực và kiểm soát chất lượng hoạt động.

Điểm nhấn thứ hai, theo thầy Cường là "Chương trình 14 ngày ổn định tổ chức và thiết lập nền tảng quản trị". Nhà trường rà soát toàn diện đội ngũ, học sinh, chuyên môn, cơ sở vật chất, tài sản, dữ liệu và các quy trình đang thực hiện; nhận diện điểm mạnh của từng trường và những vấn đề cần giải quyết ngay. Trên cơ sở đó, nhà trường ổn định phân công, duy trì liên tục hoạt động và hợp nhất cách làm.

"Nội dung phù hợp được giữ lại, nội dung chưa hợp lý được điều chỉnh, thủ tục không còn tạo giá trị được loại bỏ, vấn đề mới được cùng nhau thiết kế cách xử lý. Chúng tôi không hỏi "cách làm của trường nào hơn", mà hỏi "cách làm nào tốt hơn cho nhà trường mới", thầy Cường cho biết.

Hạn chế tâm lý "bên này - bên kia"

Nêu những khó khăn sau sáp nhập, thầy Nguyễn Cao Cường cho biết, khó nhất là chuyển từ hai tập thể thành một đội ngũ và một văn hóa chung. Nhà trường tôn trọng ký ức, truyền thống và niềm tự hào của mỗi đơn vị trước sáp nhập; không xóa bỏ bản sắc cũ, cũng không áp đặt cách làm của một bên. Ban giám hiệu tăng cường gặp gỡ, lắng nghe, công khai nguyên tắc phân công và trao đổi thẳng thắn về những thay đổi.

Mục tiêu là hạn chế tâm lý "bên này - bên kia", chuyển từ "cùng làm việc trong một trường" sang "một đội ngũ cùng chịu trách nhiệm về một kết quả". Chuyển từ tư duy: "trường A + trường B = trường mới" sang: "Giá trị tốt của A + giá trị tốt của B + giá trị mới = văn hóa của trường mới".

Thứ hai, thầy Cường cho rằng, chuyên môn phải là trung tâm và chất lượng học sinh phải là thước đo. Nhà trường rà soát, hình thành "bản đồ năng lực của đội ngũ"; thống nhất kế hoạch giáo dục, yêu cầu cốt lõi về chuyên môn, kiểm tra, đánh giá và quản lý chất lượng; tổ chức sinh hoạt chuyên môn chung; từng bước xây dựng học liệu, câu hỏi và chuyên đề dùng chung.

Quan điểm xuyên suốt là "một mặt bằng chất lượng chung - nhiều không gian sáng tạo chuyên môn": thống nhất mục tiêu và chuẩn chất lượng, nhưng trao quyền cho tổ chuyên môn và giáo viên lựa chọn phương pháp, học liệu, hình thức tổ chức dạy học phù hợp.

Đối thoại và cùng tham gia

Theo Hiệu trưởng Nguyễn Cao Cường, quá trình bước đầu cũng cho thấy 3 điểm nghẽn cần tiếp tục giải quyết. Trong đó là sự khác biệt về nền nếp, văn hóa và cách làm; sự đồng thuận không thể có ngay từ một quyết định hành chính mà cần được hình thành bằng đối thoại và cùng tham gia.

Thứ hai là quy mô lớn làm tăng khối lượng điều hành; nếu vẫn quản lý tập trung, sự vụ thì bộ máy mới dễ tăng tầng nấc nhưng hiệu quả không tăng. Thứ ba là điều kiện giữa 2 địa điểm chưa hoàn toàn đồng đều, trong khi dữ liệu và phần mềm còn phân tán, gây khó cho việc điều phối và ra quyết định.

Từ thực tiễn đó, thầy Cường cho biết nhà trường đang hoàn thiện mô hình "5 thống nhất - 3 nguyên tắc".  Theo đó, phó hiệu trưởng chủ động xử lý công việc trong phạm vi được phân công, ủy quyền; tổ trưởng chuyên môn thực sự điều phối và dẫn dắt chuyên môn; giáo viên được phát huy tính chủ động; việc kiểm tra tập trung vào tiến độ, chất lượng sản phẩm và sự tiến bộ của học sinh.

Thầy Cường cũng kiến nghị Sở GD-ĐT Hà Nội, UBND phường tiếp tục hướng dẫn, hỗ trợ các trường hoàn thiện mô hình vận hành sau sáp nhập, nhất là về tổ chức bộ máy, chuyên môn, tài chính, tài sản, dữ liệu và hoạt động tại nhiều địa điểm.

Tăng cường bồi dưỡng năng lực quản trị thay đổi cho hiệu trưởng, phó hiệu trưởng, tổ trưởng chuyên môn; đồng thời xây dựng cơ chế chia sẻ mô hình và hệ thống dữ liệu dùng chung theo hướng giảm hồ sơ, giảm báo cáo trùng lặp.

"Chúng tôi nhận thức rằng thành công của sáp nhập không chỉ được đo bằng số đầu mối giảm đi, mà phải được đo bằng chất lượng giáo dục, hiệu quả sử dụng nguồn lực và mức độ đồng thuận của đội ngũ, học sinh, cha mẹ học sinh", Hiệu trưởng Nguyễn Cao Cường nhấn mạnh.