Hoàn thành phục chế ngai vàng triều Nguyễn sau vụ phá hoại

Ngày 3.6, Trung tâm Bảo tồn di tích cố đô Huế cho biết, bảo vật quốc gia ngai vua triều Nguyễn" (thường gọi là ngai vàng triều Nguyễn) đặt trong điện Thái Hòa, Đại nội Huế, sau sự cố bị phá hoại giữa năm 2025, đã hoàn thành phục chế và chuẩn bị đưa vào trưng bày trở lại.

ẢNH: VĂN MINH

Trước đó, ngày 24.5.2025, bảo vật quốc gia ngai vua triều Nguyễn bị hư hại khi ông Hồ Văn Phương Tâm, một người có biểu hiện bất thường, xâm nhập khu vực nội điện Thái Hòa, ngồi lên ngai rồi đập phá. Vụ việc khiến phần tay ngai bên trái bị gãy, vỡ thành 14 mảnh với kích thước khác nhau.

Theo Trung tâm Bảo tồn di tích cố đô Huế, ngay sau sự việc, hiện vật được đưa về bảo quản tại kho cổ vật của Bảo tàng Cổ vật Cung đình Huế. Các mảnh vỡ được Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an thành phố Huế thu giữ phục vụ công tác điều tra; sau đó bàn giao lại cho Bảo tàng Cổ vật Cung đình Huế để triển khai công tác phục chế theo quy định.

ẢNH: VĂN MINH

Sau khi nhận được ý kiến bằng văn bản của Bộ VH-TT-DL, ngày 11.8.2025, UBND TP.Huế ban hành kế hoạch phục chế bảo vật quốc gia ngai vua triều Nguyễn. Đến ngày 22.9.2025, UBND TP.Huế tiếp tục thành lập Hội đồng chuyên môn giám sát quá trình phục chế, do ông Phan Thanh Hải, Giám đốc Sở VH-TT TP.Huế, làm chủ tịch. Phó chủ tịch hội đồng là ông Nguyễn Phước Hải Trung, Phó giám đốc Trung tâm Bảo tồn di tích cố đô Huế. Các thành viên gồm nhà nghiên cứu Nguyễn Xuân Hoa, Nghệ nhân ưu tú Nguyễn Vũ Minh Tú, Nghệ nhân ưu tú Bùi Văn Trình và ông Ngô Văn Minh, Giám đốc Bảo tàng Cổ vật Cung đình Huế, giữ vai trò thư ký hội đồng.

Công tác phục chế được thực hiện từ ngày 22.4.2026 đến ngày 4.5.2026 tại Bảo tàng Cổ vật Cung đình Huế, do Công ty cổ phần Tu bổ Di tích Huế đảm nhiệm. Kinh phí thực hiện từ nguồn xã hội hóa. 

Phục chế ngai vàng triều Nguyễn: giữ tối đa yếu tố gốc

Ông Ngô Văn Minh, Giám đốc Bảo tàng Cổ vật Cung đình Huế, cho biết, việc phục chế tuân thủ các nguyên tắc: bảo tồn tối đa yếu tố gốc; ưu tiên sử dụng vật liệu tương thích với chất liệu nguyên bản; áp dụng kỹ thuật can thiệp tối thiểu, không xâm lấn khi không cần thiết; không làm mới hiện vật; tận dụng tối đa các mảnh vỡ gốc đã bị phá hoại; bảo đảm tính ổn định, an toàn và khả năng nhận diện giá trị nguyên bản của bảo vật.

ẢNH: VĂN MINH

Các biện pháp chuyên môn đã được thực hiện gồm: làm sạch khô; xử lý nấm mốc, mối mọt theo quy trình; gắn kết hoàn chỉnh 14 mảnh vỡ của tay ngai bên trái; sử dụng gỗ đồng chất và bột gỗ mịn trộn sơn sống để xử lý các vết nứt, khuyết thiếu; phục hồi phần mộng nối giữa tay ngai; ổn định các phần bong tróc bằng keo chuyên dụng; phục hồi các vị trí bị mất theo kỹ thuật truyền thống; sử dụng sơn ta và vàng thật theo đúng kỹ thuật truyền thống; phủ lớp bảo vệ mỏng, trong suốt, không làm thay đổi giá trị thẩm mỹ ban đầu của hiện vật.

"Trong suốt quá trình triển khai, hội đồng chuyên môn đã kiểm tra, giám sát chặt chẽ các bước phục chế nhằm bảo đảm yêu cầu khoa học, kỹ thuật và nguyên tắc bảo tồn di sản. Toàn bộ quá trình phục chế được quay phim, chụp ảnh, lập hồ sơ tư liệu và lưu trữ theo quy định, phục vụ công tác quản lý, nghiên cứu, bảo quản lâu dài và minh bạch hóa quy trình chuyên môn", ông Ngô Văn Minh cho biết.

Sau phục chế, Bảo vật quốc gia ngai vua triều Nguyễn đã được ổn định về kết cấu, phục hồi phần tay ngai bị phá hoại, bảo đảm đúng hình dáng, kích thước, màu sắc nguyên bản theo hồ sơ công nhận bảo vật quốc gia năm 2015. Quá trình phục chế không sáng tạo thêm hoa văn, họa tiết mới, không làm sai lệch yếu tố gốc; đồng thời đã xử lý các tác nhân gây hư hại như mối mọt, nấm mốc và tăng cường độ bền vững cho kết cấu tay ngai.

ẢNH: VĂN MINH

Bảo vật quốc gia ngai vua triều Nguyễn là hiện vật đặc biệt quan trọng trong hệ thống di sản cung đình Huế, được Thủ tướng Chính phủ công nhận là Bảo vật quốc gia tại Quyết định số 2382/QĐ-TTg ngày 25.12.2015. Hiện vật do Trung tâm Bảo tồn di tích cố đô Huế quản lý, bảo quản và phát huy giá trị; trước thời điểm xảy ra sự cố được bài trí tại không gian nội thất điện Thái Hòa, thuộc quần thể di tích cố đô Huế.

Theo Trung tâm Bảo tồn di tích cố đô Huế, quá trình phục chế được triển khai theo đúng quy định của luật Di sản văn hóa và Nghị định số 308/2025/NĐ-CP ngày 28.11.2025 của Chính phủ quy định một số điều và biện pháp tổ chức, hướng dẫn thi hành luật Di sản văn hóa; đồng thời bám sát kế hoạch đã được UBND TP.Huế phê duyệt.

ẢNH: BÙI NGỌC LONG

Trung tâm Bảo tồn di tích cố đô Huế khẳng định, việc phục chế bảo vật quốc gia ngai vua triều Nguyễn được thực hiện nghiêm túc, thận trọng, đúng quy định pháp luật và chuẩn mực chuyên môn về bảo tồn di sản, nhằm kịp thời khắc phục hậu quả sự cố, bảo vệ an toàn hiện vật gốc, đồng thời tiếp tục gìn giữ và phát huy giá trị đặc biệt của di sản cung đình Huế trong đời sống đương đại.

Theo kế hoạch, trong ngày mai 4.6, bảo vật quốc gia ngai vua triều Nguyễn được đưa trở lại trưng bày tại không gian nội điện của điện Thái Hòa như trước đây.