Học sinh lớp 8 làm video dạy nhau sử dụng mạng xã hội an toàn

Sau những buổi được hướng dẫn về an toàn trên không gian mạng, Ngô Ngọc Thảo Hương, học sinh lớp 8A4, Trường THCS Lê Văn Tám (P.Hồng Gai, TP.Quảng Ninh), cùng các bạn không dừng lại ở việc ghi nhớ những điều nên và không nên làm trên mạng xã hội.

Những kiến thức ấy được học sinh đưa vào các sản phẩm, video truyền thông để chia sẻ lại với bạn bè trong trường.

"Chúng em vận dụng kiến thức được học, chủ động tìm tòi, sáng tạo các sản phẩm, video truyền thông phù hợp, góp phần nâng cao nhận thức của học sinh trong trường, để mỗi bạn có ý thức bảo vệ mình và lan tỏa những thông điệp tích cực đến bạn bè từ môi trường mạng", Hương chia sẻ.

Từ một học sinh tiếp nhận kiến thức trở thành người làm nội dung tuyên truyền cho chính bạn bè đồng trang lứa, câu chuyện của Hương cũng cho thấy sự thay đổi trong cách giáo dục học sinh sử dụng mạng xã hội an toàn tại Quảng Ninh.

Thay vì những khuyến cáo chung chung, kỹ năng nhận diện nguy cơ, phòng tránh tội phạm trên mạng và ứng xử khi sử dụng internet đang được đưa vào trường học bằng những tình huống gần với đời sống số của học sinh.

Đưa kỹ năng an toàn mạng xuống trường THCS

Năm 2026, mô hình "Sử dụng mạng xã hội an toàn cho HSSV TP.Quảng Ninh" được mở rộng tới 50 trường THCS trên địa bàn.

Việc đưa mô hình xuống cấp THCS đáng chú ý bởi đây là lứa tuổi học sinh bắt đầu tiếp xúc thường xuyên hơn với điện thoại thông minh, internet và các nền tảng mạng xã hội.

Trường THCS Lê Văn Tám không thuộc nhóm trường triển khai thí điểm ban đầu. Tuy nhiên, trước khi được lựa chọn nhân rộng mô hình trong năm nay, nhà trường đã đưa nội dung sử dụng mạng xã hội an toàn vào sinh hoạt lớp, sinh hoạt chủ điểm, chào cờ đầu tuần và các hoạt động ngoại khóa.

Học sinh còn tham gia các cuộc thi, hoạt động truyền thông về an ninh mạng và những chương trình do nhà trường phối hợp với lực lượng công an, các đơn vị liên quan tổ chức.

Nội dung tập trung vào những vấn đề học sinh có thể đối diện khi lên mạng: nhận diện nguy cơ, phòng chống tội phạm trên không gian mạng, khai thác thông tin đúng cách và có trách nhiệm với nội dung mình đăng tải, chia sẻ.

Theo cô Nguyễn Thùy Chi, Tổ Văn - Sử - Địa, Trường THCS Lê Văn Tám, việc trường được lựa chọn nhân rộng mô hình trong năm 2026 giúp giáo viên tiếp cận thêm kiến thức mới về an toàn mạng, từ đó có cơ sở định hướng học sinh nhận diện nguy cơ và hình thành thói quen sử dụng internet đúng cách.

Đây cũng là bước mở rộng đáng kể của một mô hình đã được triển khai trong 4 năm tại Quảng Ninh.

Từ 4 trường thí điểm đến toàn bộ khối THPT, cao đẳng

Mô hình "Sử dụng mạng xã hội an toàn cho HSSV TP.Quảng Ninh" bắt đầu từ năm 2022 với 4 cơ sở giáo dục gồm Trường Cao đẳng Y tế Quảng Ninh, Trường THPT Hòn Gai, Trường TH-THCS-THPT Nguyễn Bỉnh Khiêm và Trung tâm GDNN-GDTX TP.Quảng Ninh.

Đến ngày 15.10.2024, UBND TP.Quảng Ninh ban hành kế hoạch nhân rộng. Mô hình sau đó được triển khai tại 100% trường đại học, cao đẳng, trung tâm GDNN-GDTX và trường THPT trên địa bàn.

Riêng năm 2025, Công an thành phố phối hợp ngành giáo dục, cơ quan báo chí và các cơ sở giáo dục nhân rộng mô hình tại 72 trường.

Quy mô tuyên truyền cũng tăng mạnh. Trong năm, 5 lớp tập huấn về kỹ năng sử dụng mạng xã hội an toàn được tổ chức cho 950 thành viên ban quản trị, ban biên tập; 75 hội nghị tuyên truyền trực tiếp thu hút 5.235 cán bộ, giáo viên, nhân viên và 75.531 HSSV tham gia.

Cùng với tuyên truyền trực tiếp, các đơn vị thực hiện 5 phóng sự truyền hình, cấp phát 684 pano và 29.600 tài liệu tại các cơ sở giáo dục.

Những con số này phản ánh quy mô phủ rộng của mô hình. Tuy nhiên, vấn đề đặt ra sau mỗi buổi tuyên truyền vẫn là học sinh có thể vận dụng kiến thức ra sao khi cầm điện thoại và bước vào môi trường mạng.

Đó cũng là lý do các trường đang chuyển dần từ việc yêu cầu học sinh "không làm gì trên mạng" sang hướng dẫn các em nhận diện và xử lý tình huống.

Học cách tự bảo vệ mình trước màn hình

Tại Trường Cao đẳng Y tế Quảng Ninh, một trong 4 đơn vị triển khai mô hình đầu tiên, nội dung an toàn mạng được gắn với hoạt động giáo dục và rèn luyện của sinh viên.

Nhà trường kiểm duyệt nội dung trước khi đăng tải trên các trang mạng xã hội chính thức; đồng thời tổ chức tập huấn về Luật An ninh mạng, kỹ năng nhận diện, phòng tránh thông tin xấu, độc và cách ứng xử khi gặp nội dung tiêu cực.

Theo bà Hà Thị Duyên, Bí thư Đoàn Thanh niên Trường Cao đẳng Y tế Quảng Ninh, CLB Lý luận trẻ và CLB Truyền thông của trường cũng tham gia xây dựng tin, bài, phóng sự tuyên truyền về sử dụng mạng xã hội an toàn.

Cán bộ Đoàn, cán bộ lớp trở thành lực lượng nòng cốt trong hoạt động này. Cách làm giúp thông tin được chuyển tải bằng hình thức gần hơn với sinh viên, đồng thời tạo thêm nội dung tích cực trên chính các nền tảng mà giới trẻ thường xuyên sử dụng.

Sau 4 năm, mô hình từ 4 cơ sở thí điểm đã được mở rộng ra các trường THPT, đại học, cao đẳng, trung tâm GDNN-GDTX và tiếp tục tiến vào 50 trường THCS trong năm 2026.

Việc mở rộng đối tượng cũng đặt ra yêu cầu khác về cách truyền đạt. Một học sinh lớp 8 cần những tình huống và kỹ năng khác với sinh viên cao đẳng, đại học. Nội dung an toàn mạng vì thế cần đi sát độ tuổi và những nền tảng mà từng nhóm đang sử dụng.

Mục tiêu được TP.Quảng Ninh đặt ra là 100% học sinh, sinh viên tại các trường THCS, THPT, trung cấp, cao đẳng, đại học và trung tâm GDNN-GDTX trên địa bàn biết khai thác internet, mạng xã hội an toàn, không vi phạm pháp luật liên quan đến sử dụng mạng xã hội.

Nhưng trước những nguy cơ thay đổi liên tục trên không gian mạng, kỹ năng quan trọng với học sinh vẫn bắt đầu từ những việc gần nhất: biết thông tin nào đáng tin, nội dung nào không nên chia sẻ, dữ liệu cá nhân nào cần giữ kín và phải tìm ai hỗ trợ khi gặp sự cố.

Với Hương và những học sinh lớp 8 đang tự làm video cho bạn bè xem, bài học về sử dụng mạng xã hội an toàn đã bước ra khỏi những buổi tuyên truyền. Khi chính học sinh kể lại câu chuyện bằng ngôn ngữ của mình, thông điệp an toàn mạng cũng có cơ hội đến gần hơn với những người cùng lứa tuổi.